Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2019/12035 E. , 2023/3960 K.<ul><li style="font-family:Verdana;font-size:12;font-weight:bold"></li></ul><ul style="list-style-type: circle;font-family:Verdana;color:#104d96;font-size:12"></ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2019/12035 Karar No : 2023/3960 TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Genel Komutanlığı VEKİLLERİ: Av. …, Av. … KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1) … 2) … 3) … 4) … 5) ... 6) … VEKİLLERİ: Av. … İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Davacılar tarafından, yakınları ...'ın Balıkesir İl Jandarma Komutanlığı emrinde Jandarma Astsubay Çavuş olarak görev yapmakta iken, 21/02/2016 günü akşam saatlerinde Balıkesir ilinden Bayburt iline ring aracı ile hükümlü/tutuklu sevk devriyesinde, Bayburt ilinden Balıkesir iline dönüşü esnasında Yozgat ili, Akdağmadeni ilçesi, Oluközü Mevkiinde cezaevi nakil aracının yolun buzlu ve kaygan olması sebebiyle devrilmesi sonucu meydana gelen kazada hayatını kaybetmesinde davalı idarenin sorumluluğu bulunduğu ileri sürülerek müteveffanın babası ... için 1.000,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 115.535,20 TL) maddi, 20.000,00 TL manevi, annesi ... için 1.000,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 110.670,22 TL) maddi, 20.000,00 TL manevi, kardeşleri ... için 100,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 25.497,25 TL) maddi, 10.000,00 TL manevi, ... için 100,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 9.527,46 TL) maddi, 10.000,00 TL manevi, ... için 10.000,00 TL manevi ve ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgeler ile trafik kazası tespit tutanağından davacıların yakınının vefat etmesine yol açan trafik kazasında kötü hava ve yol koşulları ile birlikte cezaevi nakil aracı sürücüsü sivil memurun kusurunun olduğu ve bu kusurun hizmet kusuru olduğu, vefat eden davacılar yakınının davalı idarece şehit sayıldığı ve 2330 sayılı Kanun kapsamında toplam 84.376,00 TL'nin şehidin anne ve babasına ödendiği, müteveffanın anne, baba ve kardeşlerinden lisans öğrenimi gören ... ve ...'a düzenli maddi yardımda bulunduğu, Mahkemece alınan 13/09/2018 tarihli bilirkişi raporunda, müteveffanın babası ...'ın 115.535,20 TL, annesi ...'ın 110.670,22 TL, kardeşlerinden ...'ın 25.497,25 TL, ...'ın 9.527,46 TL destekten yoksun kalma zararının bulunduğunun belirlendiği, bilirkişi raporu hükme esas alınabilir nitelikte bulunarak davacılar tarafından verilen miktar artırım dilekçesi gözetilerek ... için 115.535,20 TL, ... için 110.670,22 TL, ... için 25.497,25 TL, ... için ise 9.527,46 TL maddi tazminatın kabulü ile duyulan elem ve ızdırap nedeniyle takdiren ... ve ... için ayrı ayrı 20.000,00 TL, ..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 10.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu Yozgat İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, 2330 sayılı Kanun kapsamında yapılan ödemelerin davacıların maddi ve manevi zararlarının karşılığı olduğu, davacılardan ...'a müteveffanın düzenli ve eylemli olarak destek olduğunun belgelerle ispat edilemediği halde ... için destekten yoksun kalma zararının ödenmesine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu, davanın reddi gerektiği, hükmedilen tazminat tutarlarının yüksek olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacılar tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: … DÜŞÜNCESİ: Bölge İdare Mahkemesi kararının, davacıların manevi tazminat istemelerinin kabulüne ilişkin kısımı ile ... ve ...'ın maddi tazminat istemlerinin kabulüne ilişkin kısmının onanması, ... ve ...'ın maddi tazminat istemlerinin kabulüne ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten, dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davacılar tarafından, yakınları ...'ın Balıkesir İl Jandarma Komutanlığı emrinde Jandarma Astsubay Çavuş olarak görev yapmakta iken, 21/02/2016 günü akşam saatlerinde Balıkesir ilinden Bayburt iline ring aracı ile hükümlü/tutuklu sevk devriyesinde, Bayburt ilinden Balıkesir iline dönüşü esnasında Yozgat ili, Akdağmadeni ilçesi, Oluközü Mevkiinde cezaevi nakil aracının yolun buzlu ve kaygan olması sebebiyle devrilmesi sonucu meydana gelen kazada hayatını kaybetmesinde davalı idarenin sorumluluğu bulunduğu ileri sürülerek müteveffanın babası ... için 1.000,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 115.535,20 TL) maddi, 20.000,00 TL manevi, annesi ... için 1.000,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 110.670,22 TL) maddi, 20.000,00 TL manevi, kardeşleri ... için 100,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 25.497,25 TL) maddi, 10.000,00 TL manevi, ... için 100,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 9.527,46 TL) maddi, 10.000,00 TL manevi, ... için 10.000,00 TL manevi ve ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır. Dosya kapsamında yer alan 13/09/2018 tarihli bilirkişi raporunda, PMF yaşam tablosu esas alınarak, yapılan nakdi tazminat ödemesinin yarısının maddi, yarısının da manevi zararın tazminine yönelik olduğu faraziyesiyle güncel değeri düşülerek müteveffanın anne ve babası için maddi tazminat tutarları belirlenmiştir. İLGİLİ MEVZUAT: Anayasanın 125. maddesinde; idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır. İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir. 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun mülga 53. maddesinde, en az 10 yıl fiili hizmet süresini tamamlamış iştirakçilere "adi malullük aylığı"; 55. maddesinde, görevin neden ve etkisiyle yaralanan iştirakçilere 53. maddeye göre hesaplanacak adi malüllük aylıklarına, malullük derecelerine göre %15 ila %60 oranında zam yapılmak suretiyle "vazife malullüğü aylığı" bağlanacağı kuralına yer verilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin atıfta bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir." hükmü düzenlenmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: A- Temyize Konu Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Davacıların Manevi Tazminat İstemleri ile Davacılardan ... ve ...'ın Maddi Tazminat İstemlerinin Kabulüne Yönelik İdare Mahkemesi Kararına Karşı Yapılan İstinaf Başvurusunun Reddine İlişkin Kısmının İncelenmesi: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın davacıların manevi tazminat istemlerinin kabulü ile davacılardan ... ve ...'ın maddi tazminat istemlerinin kabulüne yönelik İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, davalı idare tarafından ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemektedir. B- Temyize Konu Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Davacılardan ... ve ...'ın Maddi Tazminat İstemlerinin Kabulüne Yönelik İdare Mahkemesi Kararına Karşı Yapılan İstinaf Başvurusunun Reddine İlişkin Kısımının İncelenmesi: Tazminatın amacı uğranılan gerçek zararın tazmin edilmesini sağlamaktır. Bu nedenle tazminat, zarar görenin zenginleşmesi veya zarar verenin cezalandırılması sonucuna yol açmamalıdır. Dolayısıyla hesaplanacak tazminatın azami miktarı gerçek zarar ile sınırlıdır. Öte yandan dinamik bir yapıya sahip olan tazminat hukuku çerçevesinde zarar ve yarar kalemleri belirlenirken, tazminat tutarının hesaplanabilmesi yerleşik yargı uygulamasında da kabul edildiği üzere hukuk bilimi dışında özel bilgi gerektirmektedir. Bu sebeple tazminat hesaplanması gereken davalarda mahkemeler bilirkişinin görüşünün alınmasına karar verebilmektedir. Dosya kapsamında davacıların destekten yoksun kalma zararlarının belirlenmesine yönelik alınan bilirkişi raporunda davacılara yapılan nakdi tazminat ödemesinin tamamı yerine yarısının yarar olarak kabul edilerek, PMF yasam tablosu esas alınarak ve bağlanan vazife malullüğü aylıkları dikkate alınmaksızın yapılan hesaplamada hukuki isabet bulunmamaktadır. Davacıların maddi zararları belirlenirken yapılan nakdi tazminat tutarının tamamı ile bağlanan vazife malullüğü aylığı yarar olarak kabul edilmeli, davacılar yakınının muhtemel ömrünün de ülkemize özgü olan ve güncel verilere göre hazırlanan TRH 2010 Ulusal Mortalite Tablosuna göre belirlenmesi gerekmektedir. Davacıların zararlarının ortaya konulması için gereken hesaplamalarda gözetilmesi gereken ilke ve unsurlar Dairemiz yerleşik içtihatları uyarınca dava konusu olay nedeniyle davacılara ödenecek maddi tazminatın aşağıda yer alan ilkeler gözetilerek belirlenmesi gerekmektedir. Bu itibarla, davacıların uğradığını iddia ettiği maddi zararı aşağıda belirtilen şekilde bilirkişi tarafından yeniden hesaplanmalıdır. Aktif dönemde işlemiş dönem zararı, desteğin ölüm tarihinden bilirkişi raporunun düzenlendiği tarihe kadar olan dönemi ifade eder. Bu dönemde, desteğin emsali astsubay çavuşun aylar itibariyle aldığı görev aylıkları ile SGK tarafından davacılara bağlanan ve aylar itibariyle ödenen vazife malullüğü aylıkları dikkate alınarak, desteğin görev aylığı üzerinden her bir davacıya ayıracağı destek tutarı ile SGK tarafından her bir davacıya bağlanan vazife malullüğü aylık tutarı arasındaki fark, davacıların destek zararını oluşturmaktadır. Bu dönemdeki zarar kalemlerinin -fiilen gerçekleşmiş olması nedeniyle- peşin sermaye değerinin hesaplanmayacağı da dikkate alınmalıdır. Aktif dönemde işleyecek dönem zararı, bilirkişi raporunun düzenlendiği tarihten desteğin yasal emeklilik yaşını dolduracağı tarihe kadar olan dönemi ifade eder. Bu dönemde de, desteğin emsali astsubay çavuşun aylar itibariyle alabileceği görev aylıkları ile SGK tarafından davacılara bağlanan ve aylar itibariyle ödenecek vazife malulüğü aylıkları dikkate alınarak, desteğin görev aylığı üzerinden her bir davacıya ayıracağı destek tutarı ile SGK tarafından her bir davacıya bağlanan vazife malullüğü aylık tutarı arasındaki fark, davacıların destekten yoksun kalma zararını oluşturmaktadır. Bu dönemdeki zarar kalemlerinin -fiilen gerçekleşmemiş olması nedeniyle- peşin sermaye değerinin (her yıl %10 artırılmak ve %10 iskontoya tabi tutulmak suretiyle 1/kn formülü uygulanarak) dikkate alınması gerekmektedir. Pasif dönemdeki zararı, desteğin yasal emeklilik yaşını tamamladığı tarih ile muhtemel ömrünün sonuna (TRH 2010 tablosuna göre) kadar olan dönemi ifade eder. Bu dönemde, yasal emeklilik yaşını tamamladığı ve yasal emekli olma koşullarına sahip olduğu farz edilen desteğin alacağı emekli aylıkları ile SGK tarafından davacılara bağlanan ve aylar itibariyle ödenecek vazife malullüğü aylıkları dikkate alınarak, desteğin emekli aylığı üzerinden her bir davacıya ayıracağı destek tutarı ile SGK tarafından her bir davacıya bağlanan vazife malulüğü aylık tutarı arasındaki fark, davacıların destek zararını oluşturmaktadır. Bu dönemdeki zarar kalemlerinin -fiilen gerçekleşmemiş olması nedeniyle- peşin sermaye değerlerinin (her yıl %10 artırılmak ve %10 iskontaya tabi tutulmak suretiyle 1/kn formülü uygulanarak) dikkate alınması gerekmektedir. Ayrıca, yapılacak hesaplamada, müteveffanın dava konusu olay tarihinde bekar olması, ilerleyen dönemde evlenip 2 çocuk sahibi olabileceği ihtimali gözetilerek hesaplama yapılması gerektiği noktasında da duraksama bulunmamaktadır. Buna göre Bölge İdare Mahkemesince, yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda, yaptırılacak bilirkişi incelemesi sonrası düzenlenecek rapora göre maddi tazminat istemi hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır. Bununla birlikte davacılardan ... ve ...'a 2330 sayılı Kanun kapsamında yapılan nakdi tazminat ödemesinin tamamının yarar niteliği kabul edilerek düşülmesi gerekmektedir. Buna göre Bölge İdare Mahkemesince, yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda, yaptırılacak bilirkişi incelemesi sonrası düzenlenecek rapora göre maddi tazminat istemi hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, temyize konu kararın ... ve ...'ın maddi tazminat isteminin kabulüne ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davalı idarenin temyiz isteminin kısmen reddi ile … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının; Yozgat İdare Mahkemesi kararının, davacıların manevi tazminat istemleri ile davacılardan ... ve ...'ın maddi tazminat istemlerinin kabulü yolundaki kısmına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi yönündeki kısmının ONANMASINA, 2. Davalı idarenin temyiz isteminin kısmen kabulü ile … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının; Yozgat İdare Mahkemesi kararının, ... ve ...'ın maddi tazminat istemlerinin kabulü yolundaki kısmına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi yönündeki kısmının BOZULMASINA, 3. Kararın bozulan kısmına yönelik olarak yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 21/06/2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi. </body></html>