Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2022/7182 E. , 2025/1637 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2022/7182 Karar No : 2025/1637 DAVACI : ... Odası VEKİLİ : Av. ... DAVALILAR : 1- ... Bakanlığı VEKİLLERİ : Hukuk Müşaviri ... - Av. ... 2- ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... DAVANIN KONUSU : Davacının davalı belediyenin imar komisyonu toplantılarına katılma talebi ile toplantıların zamanının ve yerinin bildirilmesi talebinin reddine ilişkin Zonguldak Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliği'nin 21. maddesinin 7. fıkrasının iptali istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI : Mimarlar Odasının kamu kurumu niteliğinde bir meslek örgütü olduğu, kanun, oda tüzüğü ve ilgili yönetmeliklerde belirtildiği gibi mesleğin ve meslektaşlarının hak ve çıkarlarını korumak, şehir planları ve uygulamalarının planlama esaslarına, şehircilik ilkelerine ve kamu yararına uygun yapılmasını denetlemek gibi çalışmaları yapmakla yükümlü olduğu, ülkemizin sağlıklı ve düzenli kentleşmesi, şehir planlarının şehircilik esaslarına uygun olması, hatalı plan ve karar uygulamalarının olmaması için çaba gösterildiği, bu doğrultuda, dava konusu başvuruyla, davalı belediyenin imar komisyonu toplantılarına katılma ve sözlü ve yazılı görüşleri bildirme talebinde bulunulduğu, toplantıların yeri ve zamanının bildirilmesinin istenildiği, dava konusu Yönetmeliğin Belediye Kanunu’nun 24/5. maddesine aykırı olduğu, Kanundaki düzenlemeyle kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına yerel yönetim toplantılarına katılarak söz hakkı tanındığı, yerel yönetimlerin karar ve icraatları hakkında edinilen bilgilerin toplumla buluşturulmasının amaçlandığı ileri sürülmektedir. DAVALILARIN SAVUNMALARI : Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın Savunması: Belediye meclisinin nisbi çoğunlukla ihtisas komisyonlarını seçtiği, komisyonun görev alanına giren işlerin bu komisyonlarda görüşüldükten sonra belediye meclisinde karara bağlandığı, ayrıca, komisyon toplantılarına mahalle muhtarları, ildeki kamu kuruluşlarının amirleri ile ildeki kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, üniversiteler vb. temsilcilerin de oy hakkı olmaksızın katılma ve görüş bildirme imkanı verildiği, bununla beraber, Kanun uyarınca meclisin teknik bir uzantısı olan komisyon çalışmalarının aleni veya halka açık olmayıp yalnızca komisyon raporlarının aleni olduğu, dolayısıyla dava konusu Yönetmelik hükmünün de komisyon çalışmalarına katılacak kişilerin çalışmalara katılmasıyla ilgili usul ve esasları belirleme yetkisini belediye meclisine verdiği, tüm kurum ve kuruluşlar ile kişilerin düzensiz, kontrolsüz ve izinsiz şekilde çalışmalara katılmasının insicamı bozacağı ve fiziksel imkanların yetersizliğine sebebiyet vereceği, düzenli ve sağlıklı bir çalışma ortamının önem arz ettiği, Yönetmeliğin Kanuna aykırı olmadığı ve Kanunu sınırlamadığı, açıklayıcı olduğu savunulmaktadır. Zonguldak Belediye Başkanlığı'nın Savunması: Dava konusu düzenlemede ve işlemde davacının toplantılara katılım hakkının kısıtlanmadığı, kural olarak her meclis toplantısında ihtisas komisyonlarına hangi konuların görüşülmek üzere gönderildiğinin belirlendiği, meclis toplantılarının da halka açık olduğu ve takip edilebileceği, dolayısıyla davacının katılımı gerekli gördüğü her bir toplantıya mahsus olmak üzere talebini iletebileceği, ancak bütün toplantıları kapsayacak şekilde bir karar verilmesinin beklenemeyeceği, Yönetmelikle STK’lara tanınan hakkın münhasıran her bir toplantı için ayrı talepte bulunma hakkına işaret ettiği, aksi halde davacının ihtisas komisyonlarının doğal bir üyesi ile eşdeğer tutulacağı, Kanun ve Yönetmelik düzenlemelerinde “toplantılara katılabilir, görüş bildirebilir” ibarelerine yer verilerek, davacının katılımının bir zorunluluk veya yükümlülük olarak değil, hak olarak düzenlendiği, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : 5393 sayılı Kanun'un 18. maddesinde, belediye meclisinin; 38. maddesinde de, belediye başkanının görev ve yetkileri sayma suretiyle belirtilmiştir. Belediye Meclisinin, belediyenin karar organı olduğu ve ilgili kanunda gösterilen esas ve usullere göre seçilmiş üyelerden oluştuğu, belediye başkanının ise belediye idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisi olduğu anlaşılmaktadır. Belediye meclisi ile başkanın kendilerine Kanunla verilen görev ve yetkileri kullanırken birbirlerinin görev ve yetki alanlarında bulunan konulara ilişkin karar alamayacakları açıktır. Davacı Oda tarafından yapılan başvuruyla, ihtisas komisyonlarından olan imar komisyonu toplantılarına katılım sağlanarak görüş bildirilmesi için toplantı zamanı ve yerinin bildirilmesinin istenildiği, dava konusu bireysel işlemle (davalı Belediyenin ... tarih ve ... sayılı işlemiyle) belediye başkan yardımcısı tarafından bu talebin reddedildiği görülmektedir. İhtisas komisyonları kendilerine meclis tarafından havale edilen işleri sonuçlandıran ve meclisin bir uzantısı şeklinde çalışan komisyonlardır. Yönetmeliğin dava konusu 21/7. maddesinde de, diğer kişi ve kurumların yanı sıra kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının da ihtisas komisyonu toplantılarına katılımına ilişkin usul ve esasların öncelikle meclis tarafından karara bağlanacağı, meclis kararı bulunmadığı hallerde komisyonun katılım için gerekli tedbirleri alacağı düzenlenmiştir. Bu itibarla, belediye meclisi ve belediye başkanının belediyenin işleyişindeki görev ve yetkilerinin farklı şekilde düzenlendiği gözetilerek, davacı Odanın başvurusu meclisin karar almasını gerektiren bir talep olduğundan, Kanunla belediye meclisine verilen yetkinin belediye başkan yardımcısı tarafından kullanılmak suretiyle davacının komisyon toplantılarına katılımına ilişkin başvurusunun reddedilmesinde yetki unsuru açısından hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Bu durumda, Zonguldak Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali, dava konusu Yönetmeliğin 21/7. maddesi yönünden davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : ... DÜŞÜNCESİ : Dava, Zonguldak Belediye Başkanlığı'nın 21.09.2022 tarihli yazısı ile bildirilen müvekkil Oda'nın İmar Komisyonu toplantılarına katılma talebi ile toplantıların zamanının ve yerinin bildirilmesi talebinin reddi işlemi ile dayanağı olan Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliği'nin 21.maddesinin 7. paragrafının iptali istemiyle açılmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 24/5 maddesinde '' Mahalle muhtarları ve ildeki kamu kuruluşlarının amirleri ile ildeki kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, üniversiteler, sendikalar ve gündemdeki konularla ilgili sivil toplum örgütlerinin temsilcileri, oy hakkı olmaksızın kendi görev ve faaliyet alanlarına giren konuların görüşüldüğü ihtisas komisyonu toplantılarına katılabilir ve görüş bildirebilir.'' kuralı yer almaktadır. 09.10.2005 tarihli ve 25961 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliğinin 8. maddesinde; toplantı gündemi ve duyurusunun ne şekilde yapılacağı belirtilmiş olup gündemin, belediye başkanı tarafından belirleneceği ve toplantı günü de belirtilerek üyelere en az üç gün önceden bildirileceği, meclis üyelerine bildirimin, imza karşılığı gündemin teslimi, taahhütlü posta, telefon, faks, belediye web sitesinde yayımlama, elektronik posta gibi ispat edici yöntemlerden biri veya birkaçı kullanılarak yapılacağı, telefonla bildirimde, bildirimin hangi numaralı telefonla, ne zaman ve kimin tarafından yapıldığı hususunda bildirimi yapan kişi tarafından imzalanmış bir belge düzenleneceği, gündemin, çeşitli yollarla halka da duyurulacağı, bu duyurunun, meclis toplantı salonunun girişine ve belediye ilân panosuna veya halkın yoğun olarak bulunduğu ve gelip geçtiği yerlere ilân asılarak; gazete, hoparlör, internet, radyo ve televizyon yayını gibi yöntemlerden biri veya birkaçı kullanılarak yapılacağı belirtilmiş, Yönetmeliğin 21/7 maddesinde, "İhtisas komisyonları toplantılarına Kanunda belirtilen kişi, kurum ve kuruluşların katılımına ilişkin usul ve esaslar hakkında meclis önceden genel bir karar alabileceği gibi herhangi bir komisyon toplantısı için ayrıca bir karar da alabilir. Meclisin bir karar almadığı durumlarda komisyon uygun gördüğü takdirde katılım için gerekli tedbirleri alır.'' ifadesi yer almaktadır. Dosyanın incelenmesinden, davacının Zonguldak belediyesinin İmar Komisyonu toplantılarına katılmak/görüş bildirmek ve bunun için toplantıların gün, saat, yer gibi bilgilerinin kendilerine telefon, sms, whatsapp veya e-mail gibi çeşitli iletişim vasıtaları ile bildirilmesi talebinde bulunulduğu, davalı belediye tarafından üç gün öncesinden gündemin belediyenin web sayfasından duyurulduğunun belirtildiği, imar komisyonunun uygun görmesi halinde komisyon toplantılarına katılımın sağlanacağının bildirilmesi üzerine bu işlemin ve dayanağı düzenlemenin iptalinin istenildiği anlaşılmaktadır. Yukarıda aktarılan düzenlemelerde, ihtisas komisyonlarına hangi konuların görüşülmek üzere gönderildiğinin meclis toplantısında belirleneceği, Meclis toplantılarının halka açık olduğu, bu hususların takibinin meclis toplantılarına katılarak yapabilecekleri, davacının, bu yasal düzenlemeler çerçevesinde katılımın gerekli görüldüğü hallerde zaten her bir konuya /toplantıya mahsus olmak üzere talebini davalı idareye iletebilme hakkına ve imkanına sahip olduğu, her toplantının bildirilmesinin ise asli unsurlar açısından gerekli olduğu anlaşılmaktadır. Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının kendi görev ve faaliyet alanlarına giren konuların görüşüldüğü ihtisas komisyonu toplantılarına katılabilecekleri ancak bu kuruluşların, komisyonun asli unsuru da olmadıkları dikkate alındığında her toplantı için taraflarına bildirim yapılmasının zorunlu olmadığı, bu nedenle tesis edilen işlemde ve dayanağı düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 05/03/2025 tarihinde, davacı vekili Av. ...'ın ve davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı vekili Av. ...'ın geldiği, davalı Zonguldak Belediye Başkanlığı vekili Av. ...'nun duruşmaya katılmama yönündeki mesleki mazereti kabul edilmeyerek, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: İLGİLİ MEVZUAT: 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediye meclisi" başlıklı 17. maddesinde, "Belediye meclisi, belediyenin karar organıdır ve ilgili kanunda gösterilen esas ve usûllere göre seçilmiş üyelerden oluşur." düzenlemesi, "Meclisin görev ve yetkileri" başlıklı 18. maddesinde, "Belediye meclisinin görev ve yetkileri şunlardır: k) Meclis başkanlık divanını ve encümen üyeleri ile ihtisas komisyonları üyelerini seçmek." düzenlemesi yer almaktadır. Aynı Kanunun 21. maddesinin 1. fıkrasında "Her ayın ilk günündeki belediye meclis gündemi belediye başkanı tarafından belirlenerek en az üç gün önceden üyelere bildirilir ve çeşitli yöntemlerle halka duyurulur." kuralı, 24. maddesinde ise "Belediye meclisi, üyeleri arasından en az üç en fazla beş kişiden oluşan ihtisas komisyonları kurabilir. Komisyonların bir yılı geçmemek üzere ne kadar süre için kurulacağı aynı meclis kararında belirtilir. İhtisas komisyonları, her siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin meclisteki üye sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle oluşturulur. İl ve ilçe belediyeleri ile nüfusu 10.000'in üzerindeki belediyelerde plân ve bütçe ile imar komisyonlarının kurulması zorunludur. Meclis toplantısını müteakip imar komisyonu en fazla on iş günü, diğer komisyonlar ise beş iş günü içinde kendilerine havale edilen işleri sonuçlandırır. Komisyonlar kendilerine havale edilen işlerle ilgili raporlarını bu sürenin sonunda meclise sunmadıkları takdirde, konu meclis başkanı tarafından doğrudan gündeme alınır. İhtisas komisyonlarının görev alanına giren işler bu komisyonlarda görüşüldükten sonra belediye meclisinde karara bağlanır. Mahalle muhtarları ve ildeki kamu kuruluşlarının amirleri ile ildeki kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, üniversiteler, sendikalar ve gündemdeki konularla ilgili sivil toplum örgütlerinin temsilcileri, oy hakkı olmaksızın kendi görev ve faaliyet alanlarına giren konuların görüşüldüğü ihtisas komisyonu toplantılarına katılabilir ve görüş bildirebilir. Komisyon çalışmalarında uzman kişilerden yararlanılabilir. Komisyon raporları alenîdir, çeşitli yollarla halka duyurulur ve isteyenlere meclis tarafından maliyetlerini aşmamak üzere belirlenecek bedel karşılığında verilir." kuralı bulunmaktadır. Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliği'nin 21. maddesinin 7. fıkrasında "İhtisas komisyonları toplantılarına Kanunda belirtilen kişi, kurum ve kuruluşların katılımına ilişkin usul ve esaslar hakkında meclis önceden genel bir karar alabileceği gibi herhangi bir komisyon toplantısı için ayrıca bir karar da alabilir. Meclisin bir karar almadığı durumlarda komisyon uygun gördüğü takdirde katılım için gerekli tedbirleri alır." hükmüne yer verilmiştir. Dava Konusu Yönetmeliğin İncelenmesi: Yukarıda yer verilen 5393 sayılı Kanun hükümlerine göre belediye meclisi, belediyenin karar organı olup ihtisas komisyonları üyelerini seçme görev ve yetkisinin bulunduğu, ihtisas komisyonlarının kendilerine havale edilen işleri sonuçlandırarak rapor halinde meclise sunan komisyonlar olduğu, komisyon toplantılarına mahalle muhtarları ve ildeki kamu kuruluşlarının amirleri ile ildeki kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, üniversitelerin, sendikaların ve gündemdeki konularla ilgili sivil toplum örgütlerinin temsilcilerinin, oy hakkı olmaksızın ve kendi görev ve faaliyet alanlarına giren konuların görüşüldüğü ihtisas komisyonu toplantılarıyla sınırlı olmak kaydıyla katılabileceği ve görüş bildirebileceği anlaşılmaktadır. Anayasa'nın 135/1. maddesine göre kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzel kişilikleridir. Davacı Oda tarafından, Belediye Kanunu'nun 24. maddesinde tanınan hak uyarınca komisyon toplantılarına katılım sağlanarak şehir plan ve uygulamalarına ilişkin görüş beyan edilmesi yönünde davalı idareye başvuruda bulunulduğu görülmektedir. Kanun koyucu tarafından, belediye meclisi toplantılarının halka açık olduğu düzenlenmekle birlikte, ihtisas komisyonu toplantılarının açık olduğu yönünde bir düzenlemeye yer verilmemiş; komisyonların yalnızca raporlarının aleni olduğu kurala bağlanarak söz konusu komisyon toplantılarına katılıp görüş bildirecek olanlar ise sayma suretiyle belirlenmiştir. Yönetmeliğin dava konusu 21/7. maddesinde, ihtisas komisyonu toplantılarına katılacak olanların Kanunda sayılanlar olduğu belirtildikten sonra, anılan kişi, kurum ve kuruluşların katılımına ilişkin usul ve esasların meclis tarafından karara bağlanacağı kural altına alınmıştır. Söz konusu maddede, meclisin genel bir karar alabileceği gibi herhangi bir komisyon toplantısı için ayrıca bir karar da alabileceği, meclisin karar almadığı durumlarda komisyonun gerekli tedbirleri alabileceği düzenlenmektedir. İhtisas komisyonlarının nihai karar organları olmayıp, kendilerine meclis tarafından havale edilen işleri sonuçlandıran komisyonlar olduğu gözetildiğinde, komisyonların kendilerine verilen görev ve sorumlulukları usulüne uygun şekilde yerine getirebilmesinin sağlanması için bu toplantılarına katılım usul ve esaslarının da belirlenmesi gerektiği tabiidir. Komisyonların meclis tarafından seçildiği ve meclisin bir uzantısı olarak, meclis tarafından havale edilen işleri yerine getirdiği dikkate alındığında, çalışma usul ve esaslarının yine belediye meclisi tarafından belirlenmesine ilişkin dava konusu kuralın, komisyon toplantılarına katılacak olanlara dair bir kısıtlama öngörülmemesi nedeniyle dayanağı Kanun hükümlerine ve mevzuata aykırılık teşkil etmediği sonucuna varılmıştır. Dava Konusu Bireysel İşlemin İncelenmesi: Davacı Oda tarafından yapılan başvuruda, imar komisyonu toplantılarına (toplantıların tamamına) katılarak sözlü veya yazılı olarak görüş bildirilmesi amacıyla komisyon toplantılarının taraflarına bildirilmesinin talep edildiği görülmektedir. 5393 sayılı Kanunda, belediye meclisi gündeminin başkan tarafından belirlenerek en az üç gün önceden çeşitli yöntemlerle halka duyurulacağı kural altına alınmış olup, bunun dışında Kanunda ve Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliği'nde ihtisas komisyonlarının ilgili taraflara duyurulmasına ilişkin özel bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Bu doğrultuda, davalı belediyece söz konusu toplantıların belediyenin internet sitesinden duyurulması yönteminin benimsendiği anlaşılmaktadır. Davacı Odanın başvurusunda, özel olarak bir tarih veya toplantı belirtilmek suretiyle imar komisyonu toplantısına katılma isteği belirtilmemiştir. Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliğinin 21/5. maddesinde, komisyonların toplantılarını meclisin toplantı süresinde veya müteakip günlerde yapacağı düzenlendiğinden ve meclisin toplantı günü ve gündemi de belediye tarafından ilan edildiğinden, davacı Odanın talebi halinde söz konusu toplantılara katılmasının önünde hukuken herhangi bir engelin bulunmadığı sonucuna varılmaktadır. Öte yandan, 5393 sayılı Kanunun 24/5. maddesinde, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının ihtisas komisyonu toplantılarına katılması ve görüş bildirmesinin bir zorunluluk olarak değil, ihtiyari olarak düzenlendiği, meslek kuruluşlarına toplantılara katılabilmesi için bir hak tanınmakla birlikte bu kuruluşların komisyonun asli unsuru olarak düzenlenmediği görülmekte olup, dava konusu işlemde de belirtildiği üzere davacının bu hakkını kısıtlayacak şekilde komisyon toplantılarına katılmasına ilişkin usul ve esaslar hakkında meclis tarafından bir karar da alınmamıştır. Bu haliyle, davacının imar ihtisas komisyonu toplantılarına katılımına ilişkin hakkını komisyona başvurmak suretiyle kullanması mümkün olduğundan, komisyonun uygun görmesi halinde katılımın sağlanması için gereğinin yapılacağına yönelik tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam .. TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine, 4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 05/03/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. </body></html>