Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2021/5147 E. , 2025/1649 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2021/5147 Karar No : 2025/1649 TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Çorum ili, Merkez ilçesi, ... Köyünde bulunan maden sahası için alınmış olan ... numaralı II (b) grubu mermer işletme ruhsatının, 2009 yılından itibaren iptali istemiyle yapılan 15/08/2018 tarihli davacı başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ruhsat gibi hak yaratıcı hukuka uygun bireysel idari işlemlerin kanunun öngördüğü durumlarda veya bizzat ilgilisinin istemesi halinde ve dava açma süresi içinde geri alınması mümkün ise de, bu yöndeki taleplerin idarelerce karşılanabilmesi için her şeyden önce idari işlemin hukuken mevcut olması gerektiği açık olup, davacı başvurusunun konusunu oluşturan maden işletme ruhsatının ise 25/05/2017 tarihinde davalı idarece iptal edildiği ve artık hukuk aleminde mevcut olmadığı anlaşıldığından, 2009 tarihinden itibaren ruhsatın iptaline ilişkin davacı başvurusunun zımnen reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Teminatların süresi içerisinde tamamlanmaması halinde, beş yıllık sürede mücbir sebepler ve beklenmeyen haller dışında üç yıldan fazla üretim yapılmaması halinde, bu üç yıllık süre içerisinde yapılan toplam üretimin projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının % 10’undan az olması halinde ruhsatın iptal edilmesi konusunda idareye tanınan yetkinin bağlı yetki niteliğinde olduğu, sebeplerin varlığı halinde idarenin ruhsatı iptal etmesi gerektiği , sebeplerin gerçekleşmesi halinde bu konuda bağlı yetkiye sahip idare tarafından ruhsatın re'sen iptal edilmesi gerekmesi karşısında, 2007 yılında teminat iradı uygulanan ve teminatı tamamlanmayan, yine 2007 yılı dahil hiç üretim yapılmadığı anlaşılan sahaya ilişkin ruhsatın iptal edilmesi gerektiği tarih tespit edilerek davacının talebi hakkında buna göre işlem tesis edilmesi gerekmekte olup, davacının başvurusunun zımnen reddine dair işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulüne, ... İdare Mahkemesince verilen istinaf başvurusuna konu ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, usule ilişkin olarak harçtan muaf oldukları, esasa ilişkin olarak ise, 6592 sayılı Kanun değişikliğinden sonra davacının ruhsatının üretim yapılmadığından bahisle iptal edilmesinin mümkün olmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, hukuka aykırı işlemin geri alınmasının idarenin görevi olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Çorum ili Merkez ilçesinde bulunan ... sayılı II-b grubu mermer işletme ruhsatı sahibi davacı tarafından, arama ruhsat döneminde yapılan deneme üretimi dışında üretim yapılmadığı, gerçeğe aykırı belgelerle yürürlükte kalmış ruhsatın işlemden kaldırılması için idareye 08/12/2017 tarihinde müracaat edildiği, ruhsatının geçmişe yönelik iptal talebinin işleme konulmamasının hukuka aykırı olduğu belirtilerek adına kayıtlı ... sayılı ruhsatın 2009 yılından itibaren iptali ile sonraki yıllarda verilen her türlü cezai ve mali yükümlülüklerin silinmesi istemiyle yapılan 15/08/2018 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle Maden Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasında "Yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılması zorunludur. İşletme ruhsat bedelinin %70’i genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını gerçekleştirmek üzere ruhsatı veren idarenin muhasebe birimi hesabına aktarılmak üzere Bakanlığın belirlediği bankada açılacak teminat hesabına yatırılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi dışındaki illerde il özel idaresi hesabına yatırılır. Ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verilir ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanması istenir. Bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsat iptal edilir. Verilen sürede yatırılmayan ruhsat bedelinin %70’ine tekabül eden tutar 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlalarından ruhsat bedeli alınmaz. Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilmesini müteakip, çevre ile uyum bedeli iade edilir." hükmü, aynı Kanunu'nun 24. maddesinin 12. fıkrasında " Beş yıllık dönemde, üretimin en az olduğu herhangi üç yılında yaptığı toplam üretim miktarı projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %30’undan az olması durumunda, ruhsat sahiplerine 77.632 Türk lirası idari para cezası verilir. İdari para cezasının uygulanmasından başlamak üzere, geriye doğru üç yıllık dönemlerde yaptığı toplam üretim miktarı projede beyan edilen yıllık üretim miktarının %30’undan daha az olması durumunda ruhsat sahiplerine 77.632 Türk lirası idari para cezası verilir. Bu fıkra kapsamında beş yıl içerisinde iki defa idari para cezası uygulanması halinde ruhsat iptal edilir. Yılların belirlenmesi, takvim yılı hesabına göre yapılır. Dönemlerin hesaplanmasında, işletme izninin verildiği yıl ile üretime ilişkin tespitin yapıldığı yıl dikkate alınmaz. Ancak mücbir sebepler, beklenmeyen haller veya Genel Müdürlük tarafından kabul edilen işletme projesi ve termin planına göre madene ulaşmak amacıyla galeri, kuyu ve/veya dekapaj için geçirilen süreler, projede beyan edilen yıllık üretim miktarı ile orantılı olarak dikkate alınır. Bu fıkrada geçen idari para cezası hariç diğer oranları iki katına kadar artırmaya, yarısına kadar indirmeye ve ruhsat türlerine göre farklılaştırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir." hükmü yer almaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Uyuşmazlıkta, davacının 2009 yılından itibaren iptalini istediği ... sayılı II (b) grubu maden mermer işletme ruhsatının, işbu dava açılmadan önce, Maden Kanunu'nun 13. maddesi hükmü uyarınca 25/05/2017 tarihi itibarıyla iptal edildiği anlaşılmıştır. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının ... tarih ve E... sayılı işlemi ile ... sayılı ruhsata ait 2010, 2011, 2012, 2013, 2014 ve 2015 yıllarına ait çevre ile uyum bedellerinin ödenmediğinden bahisle idari para cezaları verilmesi üzerine davacı tarafından ruhsatının geçmişe yönelik 2009 yılından itibaren iptali ile sonraki yıllara ait her türlü cezai ve mali yükümlülüklerinin silinmesi istenilmiştir. Davacı tarafından ruhsatı uhdesinde tuttuğu sürede üretim yapmadığı, 2015 yılından önceki Maden Kanunu hükümlerine göre ruhsatının iptal edilmesi gerektiği, verilen idari para cezalarından birinin iptali istemiyle ... Sulh Ceza Mahkemesine yaptığı itiraz neticesinde, ilgili mahkemenin idari para cezasının hukuki denetimini yaparken, kararda geçen, işletme ruhsatı ile ilgili 2009 yılındaki üretim miktarının tespiti ile ruhsat iptali yapılması için şartların oluştuğu şeklindeki açıklamalar nedeniyle ruhsatının geçmişe yönelik iptali gerektiği ileri sürülmüştür. Davalı idarece, Maden Kanunu'nda 2015 yılından sonra yapılan değişikliklerle ruhsat sahasında belli bir süre üretim yapılmaması halinde ruhsat iptali yaptırımı yerine idari para cezası yaptırımının uygulanmaya başlandığı, davacının sahasında 2013 yılında yapılan denetime davacı tarafından katılım olmadığından davalı idarece Maden Kanunu'nun 24. maddesinin 12. fıkrası kapsamında işlem yapılamadığı, bir sonraki denetim ise 2017 yılında yapıldığından ve bu sürede 2015 yılında, kanundaki yaptırımlar değiştiğinden üretim yapılmaması nedeniyle ruhsatının iptalinin mümkün olmadığı savunulmuştur. Davacının sahasının 24-27/05/2013 tarihleri arasında denetim programına alındığı, mahallinde tetkike davacı tarafından katılım sağlanmadığından denetim yapılamadığı, bu konuda Genel Müdürlükten ... tarih ... sayılı olur alındığı, ilgili olurda, üretim miktarlarının ruhsat sahibi tarafından beyan edilen üretimler olduğu, denetim yapılamaması nedeniyle yapılan üretim beyanlarının doğru olup olmadığı hususunda tespit yapılamadığından, Maden Kanunu'nun 24. maddesinin 12. fıkrası uyarınca işlem yapılamadığı, Maden Kanunu'nun 18/02/2015 tarihinde 6592 sayılı Kanun ile değişikliğe uğradığı, ruhsat iptali yaptırımı yerine idari para cezası yaptırımının yürürlüğe girdiği, ruhsat sahasında yapılan bir sonraki denetimin 09/11/2017 tarihinde yapıldığı tespit edildiğinden o dönemde yürürlükte olan haliyle Maden Kanunu'nun 24. maddesinin 12. fıkrası hükmü gereği davacıya idari para cezası uygulandığı anlaşılmıştır. Olayda 25/05/2017 tarihi itibarıyla ruhsatın idarece iptal edildiği halde davacı tarafından ruhsat iptal edilene kadar hakkında uygulanan idari yaptırımlardan kaçınmak için ruhsat iptal edildikten çok sonra bir tarihte (15/08/2018) idareye başvuru yaparak ruhsatının geriye dönük iptal edilmesi talebinin hukuka uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Öte yandan Bölge İdare Mahkemesince "... İdare Mahkemesi'nin ... günlü ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Çorum ili, Merkez Çalıca Köyü sınırları içerisinde bulunan S:... sayılı davacının uhdesindeki mermer sahasının 2017 yılı ruhsat bedellerinin %70'lik kısmına isabet eden tutarın (23.020,00-TL) ödenmesi istemine yönelik ... tarih ve E:... sayılı işlem "davalı idare tarafından üretim miktarına ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmeyen davacının denetim raporunun davalı idareye sunulduğu tarih itibariyle teminatının irat kaydedilerek ruhsatının re'sen iptal edilmesi gerekirken buna ilişkin yükümlülük ve sorumluluğunu yerine getirmeyen davalı idarenin, daha sonraki yıllara ilişkin ruhsat bedellerini yatırmadığından bahisle davacıya ayrıca külfet yüklemesi olanaklı olmadığı" gerekçesiyle iptal edilmiş, bu karara karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusu ise Dairemizin 17/12/2019 tarih, E:2019/513, K:2019/1447 sayılı kararı ile reddedilmiştir." denilmişse de Dairemizin 05/03/2025 tarih ve E:2024/2980 K:2025/1650 sayılı kararı ile anılan kararın bozulmasına karar verilmiştir. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulü ile dava konusu işlemin iptaline yönelik temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak 05/03/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi. </body></html>