Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2022/3344 E. , 2025/755 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2022/3344 Karar No : 2025/755 TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) :...Odası VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:...sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı tarafından, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile bu kararda değişiklik yapan ... tarih ve... sayılı kararının eki Toplu Ulaşım Hizmet Kalitesi Değerlendirme Sistemi Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetvelinin 3, 5, 6, 9, 10, 15, 16, 17, 18, 19, 20 ve 54. maddelerinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dilekçesinde aynı fiil sebebiyle birden fazla ceza verildiği, suç ve cezada şahsilik ilkesinin ihlal edildiği yönündeki hususun ileri sürüldüğü, ancak hukukumuzdaki farklı yasal düzenlemelerde araç sahibinin veya işverenin sorumluluğunu düzenleyen çok sayıda Yasa hükmünün bulunduğu, araç sahibine denetim ve gözetim görevini yerine getirmediği, araç sürücüsüne ise bizzat hukuka aykırı fiili işlediği sebebiyle cezaların uygulandığının açık olduğu, dolayısıyla aynı fiilden dolayı birden çok ceza verildiği ya da suç ve cezalarda şahsilik ilkesine aykırı hareket edildiğinden söz edilmesi mümkün olmadığı, ayrıca cezai yaptırımların Kanunla düzenlenmesi gerektiği, alt düzeydeki düzenleyici işlemlerle bu cezaların düzenlenemeyeceği ileri sürülmüşse de, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesindeki ulaşımla ilgili görev ve yetkilerin yerine getirilmesi amacıyla aynı Kanunun 9. maddesine istinaden büyükşehirlerde Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulduğu, UKOME'nin anılan 7. maddedeki ulaşımla ilgili tüm düzenlemeleri yapma görev ve yetkilerinin bulunduğu, dolayısıyla anılan yasaya göre kurulan UKOME'lerin günün gelişmelerine göre ulaşım hizmetinin sağlıklı ve güvenli yürütülebilmesi için yasal sınırlar içinde her türlü tedbiri almaya yetkisinin bulunduğu, bu sebeple kanunilik ilkesine aykırılıktan söz edilemeyeceği açık olduğu, sonuç olarak; dava konusu UKOME kararları ile yapılan düzenleme ile getirilen değişikliklerin, kent genelinde yapılan ulaşım hizmetlerinin, kaliteli ve güvenli olmasını, takibi ve kontrolü ile denetim ve gözetiminin yapılması amacını taşıdığı, 5216 sayılı Kanundaki taşıma hizmetlerine ilişkin olarak belediyelerin sahip olduğu genel yetkinin sınırları dahilinde bu hizmetin sunumuna ilişkin olarak gelişen ihtiyaç ve teknolojik gelişmelerin gerektirdiği hususları da gözetmek suretiyle gerçekleştirdiği, bu sebeple kamu yararına uygun olduğu anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin... gün ve E:..., K:...sayılı kararında; dava dosyasının incelenmesinden, İstanbul Büyükşehir Belediyesi (UKOME) Ulaşım Koordinasyon Merkezinin... tarih ve ... sayılı kararı ile bu kararda değişiklik yapan... tarih ve... sayılı kararının eki Toplu Ulaşım Hizmet Kalitesi Değerlendirme Sistemi Hizmet Kalitesi Kesintisi Yaptırım Cetvelinin 3, 5, 6, 9, 10, 15, 16, 17, 18, 19, 20 ve 54. maddelerinin iptali istemiyle bakılan dava açılmış ise de, Dairelerince yapılan ...tarihli ve E:... sayılı ara kararına davalı idarece verilen cevaptan, dava konusu kararın belediye başkanı tarafından onaylanmadığının anlaşıldığı, bu durumda, dava konusu işlemin belediye başkanı tarafından onaylanmamış olması nedeniyle yürürlüğe girmediği, dolayısıyla mevcut hali ile kesin ve yürütülmesi gerekli idari işlem niteliğini kazanmadığı sonucuna varıldığından davanın 2577 sayılı yasanın 15/1-b maddesi uyarınca usul yönünden reddi gerektiği sonucuna varıldığı, buna göre; davanın usul yönünden reddi gerekirken işin esasına girilerek davanın reddi yönünde verilen kararda sonuç itibari ile hukuka aykırılık görülmediği, öte yandan, idarece, onay işlemi tamamlanmayan dava konusu kararı uygulamaya koyması sonucu dava açılmasına sebebiyet verildiği anlaşıldığından, yargılama gideri ve vekalet ücretinin idareye yükletilmesinin hakkaniyete uygun düşeceği sonucuna varıldığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen gerekçe doğrultusunda reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 2018 tarihli UKOME kararı belediye başkanınca onaylanmamış olsa da, 2020 tarihli UKOME kararının belediye başkanınca onaylanmış olduğu, dava konusu yaptırım cetvelinin tamamının güncel haliyle 2020 tarihli UKOME kararıyla birlikte yürürlükte bulunduğu, davanın esastan reddedilerek vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesi gerektiği, İdare Mahkemesi hüküm ve gerekçelerinin yerinde olduğu hususları ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davacı tarafından, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarih ve...sayılı kararı ile bu kararda değişiklik yapan ... tarih ve ... sayılı kararının eki Toplu Ulaşım Hizmet Kalitesi Değerlendirme Sistemi Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetvelinin 3, 5, 6, 9, 10, 15, 16, 17, 18, 19, 20 ve 54. maddelerinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin (f) fıkrasında; "Büyükşehir ulaşım ana planını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek" büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmış, anılan Yasanın 9. maddesinde; “Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır. Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer. Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır. Koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.” kuralına yer verilmiştir. 15.06.2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin "Ulaşım Koordinasyon Merkezi" başlıklı üçüncü kısmının “Görev ve yetkileri” kenar başlıklı 18. maddesinde “(1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir. Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, … ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmekle…d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla,...” görevli ve yetkilidir kuralı, “Ulaşım Koordinasyon Birimi” kenar başlıklı 21. maddesinde, “(1) UKOME'nin sekreterya hizmetleri, büyükşehir belediye başkanlığı bünyesinde bu amaçla oluşturulacak ulaşım koordinasyon birimi tarafından yürütülür.”; “Görevleri" kenar başlıklı 22. maddesinde ise, “(1) Ulaşım koordinasyon birimi; a) Başkanın emir ve talimatları doğrultusunda gündemi hazırlar ve üyelere duyurur. b) Görüşme tutanaklarını düzenler. c) Alınan kararları yazar, üyelerin imzalarını tamamlatır ve ilgili mercilere gönderir. ç) UKOME toplantılarına üye gönderen kurum ve kuruluşlarla irtibatı sağlar. d) Büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde nazım plana uygun arazi kullanım ve ulaşım planlama çalışmaları doğrultusunda büyükşehir ulaşım planının yapılması için gereken ön çalışmaları yaparak kurula sunar.” hükümlerine yer verilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2.maddesinde de, idari dava türleri arasında sayılan iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmış ve bu davaların da idari yargı yerinde görülmesi gerektiği hükme bağlanmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Temyize konu kararın İstanbul Büyükşehir Belediyesi ... tarih ve... sayılı UKOME kararı yönünden; Temyize konu istinaf dairesi kararıyla; Dairelerince yapılan... tarihli ve E:... sayılı ara kararına davalı idarece verilen cevaptan, dava konusu kararın belediye başkanı tarafından onaylanmadığının anlaşıldığı, bu durumda, dava konusu işlemin belediye başkanı tarafından onaylanmamış olması nedeniyle yürürlüğe girmediği, dolayısıyla mevcut hali ile kesin ve yürütülmesi gerekli idari işlem niteliğini kazanmadığı sonucuna varıldığından davanın 2577 sayılı yasanın 15/1-b maddesi uyarınca usul yönünden reddi gerektiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. Ancak davalı belediyece anılan 2018 tarihli UKOME kararına dayalı olarak hak sahibi kişiler hakkında çok sayıda işlem tesis edildiğinden, artık UKOME kararının yürürlüğe girmediğinden, kesin ve yürütülmesi gerekli idari işlem niteliğini kazanmadığından bahsedilmesinin mümkün olmadığı, bu nedenle belediye başkanınca onaylanmayan UKOME kararının yargısal denetiminin, kesin ve yürütülmesi gerekli idari işlem niteliği yönüyle değil işin esasına geçilerek şekil yönünden kararda sakatlık bulunup bulunmadığı bakımından yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Temyize konu kararın İstanbul Büyükşehir Belediyesi... tarih ve ...sayılı UKOME kararı yönünden; Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarihli ve E:...ayılı ara kararına davalı idarece verilen 08/03/2022 kayıt tarihli cevap ve ekinde sunulan ... tarih ve ... sayılı UKOME kararının birlikte değerlendirilmesinden, anılan kararın düzenlenme tarihinde belediye başkanı onayı bulunmasa da yargılama devam ederken UKOME kararındaki usuli eksiklik giderilerek belediye başkanınca onayının yapılmak suretiyle UKOME kararının usulüne uygun olarak yürürlüğe girdiği görülmüştür. Bu durumda, dava konusu edilen ... tarih ve ... sayılı kararının eki Toplu Ulaşım Hizmet Kalitesi Değerlendirme Sistemi Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetvelinin 3, 5, 6, 9, 10, 15, 16, 17, 18, 19, 20 ve 54. maddeleri incelenerek davanın esası hakkında hüküm kurulması gerektiğinden, buna göre temyize konu kararın bu kısmının eksik hüküm nedeniyle bozulması gerekmektedir. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ...İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin gerekçeli olarak reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davalı idareye iadesine, 4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 5. Kesin olarak, 13/02/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi. </body></html>