Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2024/1173 E. , 2025/231 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2024/1173 Karar No : 2025/231 TEMYİZ EDEN (DAVALILAR): 1-... Bakanlığı VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ... 2- ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Mühendislik İnşaat Taahhüt ve Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 11/01/2024 tarih ve E:2022/954, K:2024/186 sayılı kararının iptale ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması davalı idarelerce istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Niğde ili, ... Mahallesi, ..., ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde yapılmak istenilen inşaata ilişkin olarak parselinde karşılanamayan 81 araçlık otopark alanına karşılık 1.223.100-TL otopark bedeli ödenmesi gerektiğine yönelik ... tarih ve ... sayılı Niğde Belediye Encümen kararı ile bu kararın dayanağı olduğu ileri sürülen 21/06/2019 tarih ve 30808 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan (6306 sayılı Kanun Uygulama Yönetmeliği'nin 16. maddesinin 12. fıkrasında değişiklik yapılmasına ilişkin) 6306 sayılı Kanun Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 12. maddesinin 9. fıkrasının iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 11/01/2024 tarih ve E:2022/954, K:2024/186 sayılı kararıyla; Davalı idarelerden Niğde Belediye Başkanlığının süre itirazı yerinde görülmemiş, Anayasa'nın "Vergi ödevi" başlıklı 73. maddesi; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Otoparklar" başlıklı 37., "Yönetmelik" başlıklı 44. maddesi; 22/02/2018 tarih ve 30340 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Otopark Yönetmeliği'nin "Otopark bedelinin tespit, tahakkuk ve tahsili" başlıklı 12. maddesi; 31/05/2012 tarih ve 2809 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un "Amaç" başlıklı 1. maddesi, "Dönüşüm gelirleri" başlıklı 7. maddesinin 10. fıkrasının ilk hali ile 10/12/2018 tarih ve 30621 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7153 sayılı Çevre Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile değişik hali; 15/12/2012 tarih ve 28498 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği'nin 16. maddesinin ilk hali ile 21/06/2019 tarih ve 30808 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan dava konusu Yönetmelik ile değiştirilen haline yer verilerek, Uyuşmazlığın, 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı ilan edilerek dönüşüme tabi tutulan taşınmazların otopark ücreti istisnası kapsamında olup olmadığına ve 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği'ndeki otopark ücreti istisnasının davaya konu Yönetmelik değişikliği ile kaldırılmasının Kanun'a uygun olup olmadığına ilişkin olduğu, Davaya konu Yönetmelik maddesinin 6306 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 9. ve 10. fıkralarına atıf yaptığı ve anılan fıkralarda yer verilen şartlar dahilinde alınmaması gerektiği belirtilen Harçlar Kanunu, Belediye Gelirleri Kanunu, Damga Vergisi Kanunu, Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu, Gider Vergileri Kanunu uyarınca alınan harç, vergi ve ücretler ile döner sermaye ücretlerini kapsadığı, Görülmekte olan uyuşmazlıkta ise riskli yapı tespiti yapılan bir yapının özel hukuk tüzel kişileri eli ile dönüşüme tabi tutulması söz konusu olduğundan, uyuşmazlığın çözümlenmesinde uygulanacak olan Kanun hükmünün 6306 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 10. fıkrası olduğu, bununla birlikte, davacıdan otopark ücreti ödemesinin talep edilmesi yani davacı adına bireysel bir uygulama işlemi tesis edilmesi üzerine uygulama işleminin ve dayanağı olduğu ileri sürülen Yönetmelik hükmünün iptali istemiyle dava açıldığı, Dava konusu Yönetmelik'in 12. maddesinin 9. fıkrasının "Kanunun 7. maddesinin (...) onuncu fıkralarında belirtilen şartlar dahilinde alınmaması gereken (...) ücretler" kapsamında otopark ücretinin istisnalar arasından kaldırılmasına yönelik kısmı yönünden; 3194 sayılı Kanun'un 37. maddesinde, imar planlarında, planlamaya konu edilen beldenin ve bölgenin şartları ile müstakbel ihtiyaçlar göz önünde tutularak gereken otopark yerlerinin ayrılacağının düzenlendiği, aynı Kanun'un 18. maddesinde ise otopark alanlarının düzenleme ortaklık payı hesabına konu alanlar arasında sayıldığı, bu kapsamda, imar planları bakımından otopark ihtiyacının, planlama alanındaki yapı ve nüfus yoğunluğu ile doğrudan ilişkili olup, imar planında yapılan bölgesel değişiklikler veya kapsamlı revizyonlar ile nüfus yoğunluğunda artışa gidilmesi halinde ilave yahut yeni nüfusun ihtiyacı olan donatı alanları kapsamında otopark alanı miktarının da arttırılması gerektiği, Benzer biçimde, 3194 sayılı Kanun'un 37. maddesinin 2. fıkrasında, herhangi bir sebeple, bir bina veya tesis bakımından otopark ihtiyacının doğması halinde, gereken otopark yeri ayrılmadıkça yapı ruhsatı ve yapı ruhsatı aşamasında ayrılan otopark yeri tesis edilmedikçe de yapı kullanma izni verilmeyeceği düzenlendiğinden; Kanun'un, parsel bakımından otopark ihtiyacına ilişkin yaklaşımının, imar planlarında benimsenen esas ile paralellik gösterdiği, imar planı değişikliğine bağlı olsun ya da olmasın parselde nüfus yoğunluğunun artmasına neden olabilecek işlemler üzerine, artan nüfusun ihtiyacını giderecek miktarda otopark alanının karşılanması gerektiği, 3194 sayılı Kanun'un 44. maddesinde, otopark ayrılması gereken bina ve tesislerin neler olduğu, ihtiyacının ne şekilde tespit edilip giderileceği ile ihtiyacın miktar, ölçü ve diğer şartlarının tespitinin çıkarılacak yönetmeliğe bırakılması üzerine, Kanun'un 37. ve 44. maddelerine dayanılarak, araçların yol açtığı parklanma ve trafik sorunlarının çözümü için, otopark yapılmasını gerektiren bina ve tesislerde otopark ihtiyacının miktar, ölçü ve diğer şartlarının tespit ve giderilme esaslarını düzenlemek amacıyla hazırlanan Otopark Yönetmeliği'nin, 22/02/2018 tarih ve 30340 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiği, Otopark Yönetmeliği'nin 4. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, otopark ihtiyacının bina içinde veya parselinde karşılanmasının zorunlu olduğu belirtildikten sonra, aynı fıkranın (e) bendinde otopark ihtiyacının yerinde karşılanması mümkün olmayan durumlara yer verildiği, (f) bendinde, parselde ihtiyaç duyulan otopark ihtiyacının yerinde karşılanmasının mümkün olmaması halinde, otopark ihtiyacının komşu parsellerde ortak veya ada içi otopark uygulamasıyla ya da tapuda süresiz irtifak kurulması yoluyla karşılanabileceği, bunlar da mümkün değil ise karşılanamayan otopark ihtiyacının Yönetmelik'in 12. maddesinde yer verilen esaslar çerçevesinde, bölge otoparklarından tahsis yapılmak suretiyle karşılanmasını teminen otopark bedeli alınmasının düzenlendiğinin görüldüğü, Otopark ihtiyacının, bedel alınmak suretiyle karşılanması gereken parsel veya alanın, 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı, rezerv yapı alanı veya riskli alan kapsamında yıkılıp yeniden yapılacak olması halinde; 6306 sayılı Kanun'da veya 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği'nde bu konuya ilişkin özel bir tespit ve hesaplama usulü getirilmediği gözetildiğinde, otopark ihtiyacına ve bedeline ilişkin hesaplamanın Otopark Yönetmeliğine göre yapılması gerektiğinin açık olduğu, Ancak, 6306 sayılı Kanun'un genelinde ve davaya konu Yönetmelik hükmünün dayanağı olan 7. madde özelinde amaçlanan, riskli yapıların yıkılarak bu yapıların bulunduğu arsa, arazi ve alanlarda sağlıklı ve güvenli yaşama çevreleri oluşturmak, riskli yapıların yıkılarak yerine standartlara uygun yeni binaların yapılmasını teşvik etmek, dönüşüm kapsamındaki taşınmazların maliklerine kolaylıklar sağlayarak motivasyon oluşturmak ve dönüşüm sürecini hızlandırmak olduğundan, kanun koyucu tarafından, binası yıkılıp yeniden yapılacak özel kişilere birtakım kolaylıklar sağlandığının görüldüğü, 6306 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamına giren harç ve ücretlerin herhangi başka bir düzenleme yapılmasına gerek olmaksızın istisna kapsamında olacağı açık olup, kanunilik ilkesi ile sınırlandırılan harçlardan olmayan otopark bedelinin, Kanun'daki istisna hükmü kapsamında sayılan ücretlerden olup olmadığının irdelenmesi gerektiği, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun "Ücrete tabi işler" başlıklı 97. maddesinde; belediyelerin Belediye Gelirleri Kanunu'nda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkili olduğunun düzenlendiği; Otopark Yönetmeliği uyarınca parselinde giderilemeyen otopark ihtiyacı karşılığı bedel tahakkuk ettirilmesi için öncelikle, ilgilisi tarafından yapı ruhsatı vermeye yetkili idareye başvuruda bulunulması gerektiği, ilgilisinin yapı ruhsatı başvurusunda bulunması üzerine belediye tarafından, yapı ruhsatının hukuka uygun olup olmadığına ilişkin bir denetim yapılması, bu kapsamda da yapı ruhsatı ve eki mimari projenin imar planına ve mevzuatına uygun olup olmadığının incelenerek bir hizmet sunulması gerektiği, belirtilen kapsamda, yapı ruhsatı verilecek yapının vaziyet planı ve mimari projesinde, otopark ihtiyacının binada veya parselinde karşılanıp karşılanmadığı, bu mümkün değilse Otopark Yönetmeliği'nde belirtilen diğer usullerin izlenip izlenmediğinin denetlendiği, belirtilen şekillerde giderilemeyen otopark ihtiyacına karşılık otopark bedelinin hesaplandığı ve bu çerçevede, 2464 sayılı Kanun'un 97. maddesindeki şartları taşıdığı neticesine varılan otopark bedelinin, ücret niteliğinde olduğu sonucuna varıldığı, Öte yandan, 6306 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 10. fıkrasında inşaat alanı kriterinin benimsendiği, bu maddede yer verilen istisnanın, inşaat alanı esas alınarak hesaplanan harç ve ücretlere ilişkin olduğu, imar mevzuatı uyarınca otopark alanlarının inşaat alanına dahil olmadığı, ruhsat aşamasında alınan bina inşaat harcının matrahında garajdan gelen payların saklı tutulacağının düzenlendiği, bu nedenle, istisna getirilirken kriter olarak benimsenen inşaat alanına otopark alanlarının dahil olmadığı düşünülebilir ise de; mükellefinden alınan bina inşaat harcı, kazanılan inşaat alanının vergilendirilmesini sağladığından bu harcın matrahının da inşaat alanı üzerinden belirlenmesinin olağan olduğu, otopark bedelinin alınmasının amacının ise yerinde karşılanamayan otopark ihtiyacının ücretlendirilmesine dayandığı, bu nedenle bedelin hesaplanmasında esas alınacak değerin (vergi hukukundaki karşılığı ile matrahının), otopark ihtiyacındaki artış olarak değerlendirilmesi gerektiği, inşaat alanı artışının, otopark bedelinin hesaplanmasında bir kriter olarak belirlendiği, benzer bir durumun bina inşaat harcı için de söz konusu olduğu, bu nedenle, imar mevzuatı uyarınca otopark bedelinin inşaat alanına dahil olmamasının, otopark bedelinin Kanun'daki istisna kapsamında olup olmaması bağlamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, Belirtilen sebeple, 2464 sayılı Kanun kapsamında belediyelerce alınacak ücretlerden olan otopark bedelinin 6306 sayılı Kanun'un 7. maddesinde yer verilen istisna hükmü kapsamında olduğu sonucuna varıldığı, Buna göre, 6306 sayılı Kanun kapsamında, yıkılan riskli yapı aynen inşa edilmiş ise, yeni yapı ruhsatı alınırken önceden ödenen otopark bedelinin tekrar ödenmesi gerekmeyecek, ancak, yeni inşaat alanı yaratarak nüfus artışına neden olan yeni bir yapı ruhsatı verilmiş ise önceki ruhsat aşamasında ödenen otopark ücreti karşılığında tahsis edilen otopark yeri, yeni ruhsat ile getirilen nüfusun ihtiyacını karşılamayacağından otopark bedelinin, Kanun'da yer verilen kriterler ve karşılanmayan otopark ihtiyacı gözetilerek hesaplanması gerekeceği, 10/12/2018 tarih ve 30621 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7153 sayılı Kanun ile 6306 sayılı Kanun'da yapılan değişiklik neticesinde, riskli alanlarda, rezerv yapı alanlarında ve riskli yapıların bulunduğu parsellerde, gerçek kişilerce ve özel hukuk tüzel kişilerince uygulamada bulunulması halinde, fonksiyon değişikliğine bakılmaksızın, mevcut inşaat alanının bir buçuk katına kadar olan yeni inşaat alanı için belediyelerce harç ve ücret alınmayacağı düzenlenmesi getirilmiş olup Kanun'un önceki halinde benimsenen kullanım amacı değişikliği kriterlerinin terk edildiği, yapı alanı artışı kriterinin ise 1,5 kat ile sınırlandığının anlaşıldığı, Bu kapsamda, 6306 sayılı Kanun uyarınca riskli yapı tespiti yapılıp yıkılarak yeniden inşa edilmek istenilen yapılarda, belediyelerce önceden alınan harç ve ücretlere ilave ücret alınabilmesinin; kullanım amacı/fonksiyon değişikliği olup olmadığından bağımsız olarak, yeni yapı ruhsatı ile getirilen inşaat alanının, yıkılan yapının inşaat alanının bir buçuk katını geçmesi şartına bağlı olduğu, bu durumda, yeni inşaat alanının 1,5 kata kadar olan kısmı istisna kapsamında olup, bu miktarı aşan kısım için belediyelerce harç ve ücret hesaplanmasının mümkün olduğu, 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği'nin, 02/07/2013 tarih ve 28695 sayılı, 25/07/2014 tarih ve 29071 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikler ile değişik 16. maddesinde; Kanun ile getirilen kullanım amacı değişikliği ve yapı alanı artışı kriterlerine yer verildikten sonra Kanun'un 7. maddesinin 9. ve 10. fıkralarında belirtilen şartlar dahilinde alınmaması gereken harç, vergi ve ücretlerin sıralandığı ve otopark ücretlerinin de bu kapsamda Yönetmelikte özel olarak belirlenen istisnalar arasında sayıldığı, 21/06/2019 tarih ve 30808 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği neticesinde 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği'nin 16. maddesinde; fonksiyon değişikliği olup olmadığına bakılmaksızın inşaat alanındaki artışların 1,5 kata kadar olan kısmından harç ve ücret alınmayacağı şeklindeki Kanun hükmüne yer verildiği, bununla birlikte Kanun'un 7. maddesinin 9. ve 10. fıkralarında belirtilen şartlar dahilinde alınmaması gereken harç, vergi ve ücretlerin kapsamının değiştirildiği, özel olarak getirilen bu istisnalar arasından otopark ücretlerine ilişkin olan istisnanın çıkarıldığının görüldüğü, 6306 sayılı Kanun'da, Kanun kapsamında dönüşüme tabi tutulan alanlarda belediyelerce alınacak harç ve ücretlere getirilen istisnanın (kullanım amacı değişikliği, yapı alanı artışı gibi) belirli kriterlere bağlandığı görülmekle birlikte bu kriterler dışında bir sınırlama getirilmediğinin açık olduğu, Kanun'daki genel istisnanın koşulları gerçekleşmiş ise konu bakımdan sınırlamaya tabi olmaksızın uygulanacağı açık iken Yönetmelik'te, Kanun'da getirilen istisnanın kapsamının, tahdidi olarak sayılan konular ile daraltıldığı, Kentsel dönüşümün en önemli uygulama alanlarından olan afet riski altındaki alanlarla, riskli yapıların dönüşüm sürecinde, 6306 sayılı Kanun'un amacı da göz önünde bulundurularak vergi, harç ve ücretlere getirilen istisnaları daraltacak yorumlardan kaçınılması gerektiği, aksi bir yorumun, Kanun'un amacına olduğu kadar vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin kanuniliği ilkesini düzenleyen Anayasa'nın 73. maddesine de aykırı olacağı, Bu itibarla, 21/06/2019 tarih ve 30808 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan (6306 sayılı Kanun Uygulama Yönetmeliğinin 16. maddesinin 12. fıkrasında değişiklik yapılmasına ilişkin) 6306 sayılı Kanun Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in davaya konu 12. maddesinin 9. fıkrasındaki düzenlemenin, "Kanunun 7. maddesinin (...) onuncu fıkralarında belirtilen şartlar dahilinde alınmaması gereken (...) ücretler" kapsamında otopark ücretinin istisnalar arasından kaldırılmasına yönelik kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı neticesine ulaşıldığı, Dava konusu Yönetmelik'in 12. maddesinin 9. fıkrasının kalan kısımları yönünden; Davaya konu Yönetmelik hükmünün anılan kısmının, görülmekte olan uyuşmazlıkta, davacıdan otopark bedeli istenilmesine ilişkin uygulama işleminin (belediye encümeni kararının) dayanağı olmadığı ve dava konusu değişikliğin anılan kısmı ile davacının kişisel, meşru ve güncel bir menfaat bağının bulunmadığı sonucuna varıldığı, ... tarih ve ... sayılı Niğde Belediye Encümen kararı yönünden; Davaya konu belediye encümeni kararında ödenmesi gerektiğine karar verilen otopark ücreti hesabının Otopark Yönetmeliği hükümleri uyarınca yapıldığı ve belediye encümeni kararına esas alınan teknik raporda otopark ücretinin 6306 sayılı Kanun kapsamındaki istisnalardan olmadığı belirtilerek istisna kapsamında uygulama yapılmayacağı değerlendirmelerine yer verildiği, Davacı mülkiyetinde bulunan taşınmazda riskli yapı tespiti yapıldıktan sonra yıkılarak yeniden yapılan yapıya ilişkin olarak, 6306 sayılı Kanun'da yer alan koşullar dahilinde hesaplama yapılması, diğer bir ifade ile, Kanun'un işlem tarihinde yürürlükte olan hali kapsamında, fonksiyon değişikliğine bakılmaksızın 1,5 kata kadar olan inşaat alanı artışı bakımından, önceden belediyelerce alınan otopark ücretine ilave olarak otopark ücreti alınmaması, inşaat alanı artışının 1,5 katın üzerinde olması halinde ise belediye tarafından önceden alınan otopark ücreti mahsup edilerek alınması gerekirken, Kanun'da yer almayan kısıtlamalarla istisna kapsamını daraltan davaya konu Yönetmelik hükmü uyarınca, otopark ücretinin Yönetmelik'te sayılan istisnalar kapsamından çıkarıldığından bahisle, davacıdan tam olarak otopark ücreti alınmasına ilişkin davaya konu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, Dava konusu Yönetmelik'in 12. maddesinin 9. fıkrasındaki düzenlemenin, "Kanunun 7. maddesinin (...) onuncu fıkralarında belirtilen şartlar dahilinde alınmaması gereken (...) ücretler" kapsamında otopark ücretinin istisnalar arasından kaldırılmasına yönelik kısmının ve ... tarih ve ... sayılı Niğde Belediye Encümen kararının iptaline, dava konusu Yönetmelik'in 12. maddesinin 9. fıkrasındaki düzenlemenin kalan kısımları bakımından davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idarelerden Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, dava konusu Yönetmelik değişikliği ile halihazırda Kanun'da yer almayan otopark ücreti muafiyetinin kaldırıldığı, otopark bedelinin, harç değil ücret olup, dayanağının 3194 sayılı Kanun uyarınca yayımlanan Otopark Yönetmeliği olduğu, başka bir deyişle, 6306 sayılı Kanun ile yeni bir harç veya vergi ihdas edilmesi ve sonrasında kaldırılmasının söz konusu olmadığı; 6306 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten beri Kanun'da otopark muafiyetine ilişkin herhangi bir hükme yer verilmediği, uygulamada kolaylık sağlanması maksadıyla yönetmelikle otopark ücreti muafiyeti getirilmişse de, muafiyet uygulandığı dönem içerisinde 6306 sayılı Kanun kapsamındaki dönüşüm uygulamalarında genel itibarıyla otopark ihtiyacının parselinde karşılanmasından imtina edildiği ve muafiyetten faydalanılarak ödeme de yapılmadığının görüldüğü, gelinen noktada, otopark ihtiyaçları gözetilerek hem otopark yapılmasını teşvik etmek hem de Kanun'da yer almayan bir muafiyeti kaldırmak için yönetmelik değişikliği yapıldığı ileri sürülmektedir. Davalı idarelerden Niğde Belediye Başkanlığı tarafından, yeni yapılacak yapılarda Otopark Yönetmeliği'ne göre hesaplanacak otopark bedeline muafiyet uygulanacağına dair 6306 sayılı Kanun'da bir hüküm bulunmadığı, muafiyetin, inşaat harçları ve diğer ücretlere ilişkin olduğu; otopark bedeli İmar Kanunu ve Otopark Yönetmeliği'nden doğan bir bedel olduğundan, bu bedelin, belediye meclislerince belirlenen ücretler gibi değerlendirilmesi ve muafiyet kapsamında olduğunun düşünülmesinin imar hukukuna aykırı olacağı; dava konusu belediye encümeni kararının da zorunlu otopark ihtiyacını parselinde karşılayamayanların Otopark Yönetmeliği'nin ekindeki Ek-1 sayılı listede her mesken için 1 araçlık otopark ve ticari alanlar için Ek-1 de belirtilen miktarlara göre otopark bedelinin ödeneceğinin düzenlendiği Otopark Yönetmeliği’nin 4, 8, 12. ve diğer maddelerindeki usule uygun olarak, otopark ihtiyacının ve otopark bedelinin Belediye İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından hazırlanan teknik rapor ile tespit edildiği, söz konusu teknik rapora istinaden Niğde Belediye Encümeninin dava konusu kararıyla davacıdan 81 adet otopark bedeli olarak 1.223.100,00-TL alınmasına karar verildiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü ile Daire kararının iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarelerden Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davacı taşınmazı üzerinde 1977 yılında inşa edilen yapı hakkında ... tarih ve ... sayılı riskli yapı tespit tutanağı düzenlenerek yapıda, 48 adet konut ve 4 adet iş yeri olmak üzere toplam inşaat alanının 5358,75 m2 olduğu tespit edilmiştir. Davacı tarafından, ... tarih ve ... sayılı dilekçe ile yeni yapılacak binaya yapı ruhsatı alınması için ödenmesi gereken otopark bedelinin hesaplanması talebiyle Niğde Belediye Başkanlığına başvuru yapılmıştır. 13/12/2021 tarihinde davalı Belediye Başkanlığınca hazırlanan teknik raporda; söz konusu bina inşaatı için toplam 105 araçlık otopark yerine ihtiyaç duyulduğu, bu ihtiyacın yalnızca 24 araçlık kısmının parselinde karşılanabildiği görüldüğünden yerinde karşılanamayan 81 araçlık otopark yerinin bedelinin yatırılması gerektiği, davaya konu taşınmazın 6306 sayılı Kanun uyarınca riskli yapı tespiti yapılarak yıkılmış yerlerden olduğu, ancak otopark ücretinin, 6306 sayılı Kanun'da getirilen istisnalar içinde yer almadığından, otopark bedeline ilişkin herhangi bir istisna uygulanmadığı, ... tarih ve ... sayılı Niğde Belediye Meclisi kararı uyarınca, 1. grup cadde ve sokaklardan olan Dr. Sami Yağız Caddesinden cephe alması dolayısıyla, davaya konu taşınmazda karşılanamayan her otopark yeri için 15.100,00-TL otopark bedeli alınması gerektiğinden bahisle toplam 1.223.100,00-TL otopark bedeli hesaplandığı görülmüştür. Bu doğrultuda, dava konusu parselde sağlanamayan 81 araç için 1.223.100,00-TL'lik otopark bedelinin %25'lik kısmı peşin, kalanı 6 eşit taksit olmak üzere ödenmesi gerektiğine ilişkin alınan ... tarih ve ... sayılı Belediye Encümen kararı, 26/01/2022 tarihinde davacıya tebliğ edilmiştir. Toplam tutarın %25'i olan 305.775,00-TL'nin ... tarih ve ... sayılı makbuz ile davacı tarafından davalı Belediye Başkanlığı hesabına ödenmesi üzerine ... tarih ve ... sayılı imar durum belgesi hazırlanarak ... tarih ve ... ve ... sayılı yapı ruhsatları düzenlenmiştir. ... sayılı yeni yapı ruhsatına göre parseldeki toplam inşaat alanı 28 adet mesken, 6 adet iş yeri ve ortak alanlar olmak üzere toplam 5.610 m2, ... sayılı yeni yapı ruhsatında ise 35 adet mesken, 5 adet iş yeri ve ortak alanlar olmak üzere toplam 6.450 m2 olarak hesaplanmıştır. Belediye Encümen Kararının tebliği üzerine otopark bedeli hesaplanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Niğde Belediye Encümen kararı ile bu kararın dayanağı olduğu ileri sürülen 21/06/2019 tarih ve 30808 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan (6306 sayılı Kanun Uygulama Yönetmeliği'nin 16. maddesinin 12. fıkrasında değişiklik yapılmasına ilişkin) 6306 sayılı Kanun Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 12. maddesinin 9. fıkrasının iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Otoparklar" başlıklı 37. maddesinde; "İmar planlarının tanziminde planlanan beldenin ve bölgenin şartları ile müstakbel ihtiyaçlar gözönünde tutularak lüzumlu otopark yerleri ayrılır. Otopark ihtiyacı bulunan bina ve tesislere lüzumlu otopark yeri tefrik edilmedikçe yapı izni, otopark tesis edilmedikçe de kullanma izni verilmez..." hükmü ile "Yönetmelikler" başlıklı 44. maddesinde, "...III - Otopark ayrılması gereken bina ve tesisler ile diğer hususlar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikte tespit edilir. Otopark yapılmasını gerektiren bina ve tesislerin neler olduğu, otopark ihtiyacının miktar, ölçü ve diğer şartları ile bu ihtiyacın nasıl tespit olunup giderileceği ise, bu yönetmelikte belirtilir." hükmü yer almaktadır. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı; afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek üzere iyileştirme, tasfiye ve yenilemelere dair usul ve esasları belirlemektir." hükmü, "Dönüşüm gelirleri" başlıklı 7. maddesinin 10. fıkrasında, "Riskli alanlarda, rezerv yapı alanlarında ve riskli yapıların bulunduğu parsellerde, gerçek kişilerce ve özel hukuk tüzel kişilerince uygulamada bulunulması halinde, fonksiyon değişikliğine bakılmaksızın, mevcut inşaat alanının bir buçuk katına kadar olan yeni inşaat alanı için belediyelerce harç ve ücret alınmaz." hükmü bulunmaktadır. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun Belediye Harçlarının düzenlendiği İkinci Kısmının "Bina İnşaat Harcı"nın düzenlendiği Mükerrer Yedinci Bölümünde yer alan Ek 1. maddede, "Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde yapılan her türlü bina inşaatı (ilave ve tadiller dahil), inşaat veya tadilat ruhsatının alınmasında Ek Madde 6’da yer alan tarifede gösterilen nispet ve hadlerde bina inşaat harcına tabidir. Konut veya işyerlerinin kullanılış tarzlarının değiştirilmesi (konutun işyerine veya harca tabi olmayan işyerinin harca tabi işyerine dönüştürülmesi) halinde de bu değişiklik tadilat sayılarak ek harca tabi tutulur. İnşaata ruhsatsız başlanması halinde de harç alacağı doğmuş sayılır. Bu hükümlerin yürürlüğe girmesinden önce inşa edilmiş olan binaların yüzölçümlerine ilave veya binada tadilat yapılması halinde harç, binanın toplam yüzölçümüne göre tabi olduğu tarife esas alınarak ve yalnız ilave edilen kısmın yüzölçümü üzerinden hesaplanır. Bu hükümlerin yürürlüğe girdiği tarihten sonra inşa edilmiş olan binalarda tadil veya ilaveler yapılması halinde harç, binanın önceki yüzölçümü ile ilave kısmın yüzölçümü toplamı üzerinden hesaplanır. Ancak, daha önce aynı konut ve işyeri birimleri için ödenmiş bulunan bina inşaat harcı yeniden hesaplanan harçtan mahsup edilir." hükmü, "Matrah" başlıklı Ek 4. maddesinde, "Bina İnşaat Harcının matrahı, her bir konut veya işyeri biriminin ayrı ayrı inşaat sahasının yüzölçümleridir. Konut inşatlarında inşaat alanının tespitinde, sığınak, merdiven sahanlığı, müşterek garaj, depo, kalorifer ve kapıcı dairesi gibi ortak yerlerden gelen paylar ile kömürlükler hariç tutulur, özel garaj ve özel depo gibi müştemilat dahil edilir. İşyeri inşaatlarında, inşaat alanına müştemilat ve ortak yerlerden gelen hisselerin tümü dahildir. Matrahın hesaplanmasında metrekare kesirleri atılır." hükmü, "Ücrete tabi işler" başlıklı 97. maddesinde; "Belediyeler bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet (…) için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye’ye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir." hükmü bulunmaktadır. 03/07/2017 tarih ve 30113 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, " (...) iiii) Toplam yapı inşaat alanı: Bir parselde bulunan bütün yapıların yapı inşaat alanlarının toplamını, (...) oooo) Yapı inşaat alanı: Işıklıklar ve avlular hariç olmak üzere, bodrum kat, asma kat ve çatı arasında yer alan mekânlar, çatı veya kat bahçeleri, çatıda, katta ve zemindeki teraslar, balkonlar, açık çıkmalar ile binadaki ortak alanlar dâhil yapının inşa edilen bütün katlarının alanını, (...) iii) Ortak alanlar: Mimari projelerde bağımsız bölüme konu olmayan ve kapsamı 634 sayılı Kanunda belirtilen ortak yerleri, (...) şş) Katlar Alanı: Bodrum kat, asma kat, çatı arası piyesi ve açık/kapalı çıkmalar dâhil, kullanılabilen bütün katların, katlar alanına dâhil edilmeyen alanları çıktıktan sonraki alanlar toplamını, (...) tt) Katlar alanı katsayısı (KAKS) (Emsal): Yapının inşa edilen tüm kat alanlarının toplamının imar parseli alanına oranını... İfade eder." tanımlarına yer verilmiş, "Katlar alanı" başlıklı 21. maddede, "Katlar alanı; bodrum kat, asma kat, çatı arası piyesi ve açık/kapalı çıkmalar dâhil, kullanılabilen bütün katların, katlar alanına dâhil edilmeyen alanları çıktıktan sonraki alanları toplamıdır. Kullanılabilen alanlar deyiminden; konut, işyeri, eğlence ve dinlenme yerleri gibi oturmaya, çalışmaya, eğlenmeye, dinlenmeye veya ibadet etmeye ayrılan alanlar anlaşılır..." düzenlemesinden sonra "Katlar alanı" hesabına dâhil edilmeyen kullanımların sayıldığı 22. maddesinde, otopark alanlarının katlar alanına dâhil edilmeyeceği düzenlenmiştir. Öte yandan, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 2. maddesinde, "Anagayrimenkulün bağımsız bölümleri dışında kalıp, korunma ve ortaklaşa kullanma veya faydalanmaya yarıyan yerlerine (Ortak yerler) denir" hükmü ile "Ortak yerler" başlıklı 4. maddesinde, "Temeller ve ana duvarlar, taşıyıcı sistemi oluşturan kiriş, kolon ve perde duvarlar ile taşıyıcı sistemin parçası diğer elemanlar,bağımsız bölümleri ayıran ortak duvarlar, tavan ve tabanlar, avlular, genel giriş kapıları, antreler, merdivenler, asansörler, sahanlıklar, koridorlar ve buralardaki genel tuvalet ve lavabolar, kapıcı daire veya odaları, genel çamaşırlık ve çamaşır kurutma yerleri, genel kömürlük ve ortak garajlar, elektrik, su ve havagazı saatlerinin korunmasına mahsus olup bağımsız bölüm dışında bulunan yuvalar ve kapalı kısımlar, kalorifer daireleri, kuyu ve sarnıçlar, yapının genel su depoları, sığınaklar" ortak yerler olarak sayılmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek üzere iyileştirme, tasfiye ve yenilemelere dair usul ve esasları belirlemek amacıyla 6306 sayılı Kanun, 31/05/2012 tarih ve 28309 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup, "Anayasa'dan ve Devletin görevleri ve ihtiyaçlar gözetilerek hazırlanan düzenlemelerle, öncelikli olarak 7269 sayılı Kanun'daki "kanuni mecburiyet" esası yerine, afetler karşısında riskli bulunan alanların ve buradaki yapıların malikleri ile anlaşma sağlanarak bu riski yapıların yıktırılıp bu alanların dönüştürülmesinde ve yeniden yerleşimin temin edilmesinde "gönüllülük" esası getirilmekte; ancak, bu esasa uymayanların yapılarının Bakanlık veya İdarece yıktırılması ve riskli yapılar ile alanların tahliyesi suretiyle uygulamada bulunmak da öngörülmektedir...." şeklinde ifade edilen Kanun'un genel gerekçesinde afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde yapılacak yenileme/dönüşümde gönüllülük esasının öncelikli olarak benimsendiği vurgulanmıştır. Bu kapsamda Kanun'un 7. maddesinde, uygulamalarda kullanılacak dönüşüm gelirleri ile diğer kaynaklar belirtilmiş ve vergi, resim, harç gibi mali mükellefiyetler için bazı istisnalar getirilmiştir. 6306 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 10. fıkrasının ilk halinde, gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerince uygulamada bulunulan riskli alanlardaki yapıların mevcut alanları için daha önce belediyelerce alınan harç ve ücretlere ilave olarak sadece kullanım amacındaki değişiklikler ile yapı alanındaki artışlar üzerinden hesaplanacak harç ve ücret farklarının alınabileceği belirtilmiş, bu itibarla, anılan madde kapsamında Kanun ile getirilen sınırlama, taşınmazdaki kullanım amacı değişikliği ve yapı alanı artışı kriterlerine bağlanmıştır. 10/12/2018 tarih ve 30621 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7153 sayılı Kanun ile 6306 sayılı Kanun'da yapılan değişiklik neticesinde, riskli alanlarda, rezerv yapı alanlarında ve riskli yapıların bulunduğu parsellerde, gerçek kişilerce ve özel hukuk tüzel kişilerince uygulamada bulunulması halinde, fonksiyon değişikliğine bakılmaksızın, mevcut inşaat alanının bir buçuk katına kadar olan yeni inşaat alanı için belediyelerce harç ve ücret alınmayacağı düzenlemesi getirilmiştir. Uyuşmazlıkta, Otopark Yönetmeliği uyarınca otopark ihtiyacının bina içinde veya parselinde karşılanmaması halinde alınan otopark bedelinin 6306 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 10. fıkrasında getirilen istisnalar kapsamında yer alıp almadığı hususunun; vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin kanunla konulacağı, değiştirileceği veya kaldırılacağı yolundaki Anayasal hüküm çerçevesinde açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. 6306 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 10. fıkrasındaki düzenlemenin 7153 sayılı Kanun ile değişikliğine ilişkin gerekçede, "belediyelerce alınması gereken harçlar bakımından uygulamada yaşanan problemler gözetilerek, riskli alanlarda, rezerv yapı alanlarında ve riskli yapıların bulunduğu parsellerde, gerçek kişilerce ve özel hukuk tüzel kişilerince uygulamada bulunulması halinde yeni inşaat alanının ne kadarı için harç ve ücret ödeneceği açıkça düzenlenmektedir" denilmektedir. Kanun koyucu istisna hükmünü düzenlerken, "inşaat alanı" kriterini benimsediğinden, yapılacak değerlendirmede bu kavramın imar hukuku açısından neye karşılık geldiği ile inşaat alanı dikkate alınarak hesaplanan harç ve ücretlerin neler olduğunun belirlenmesi gerekmekte olup, istisna inşaat alanına bağlı olarak alınan harç ve ücretler yönünden tanındığından bu hususun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde "toplam yapı inşaat alanı"; bir parselde bulunan bütün yapıların yapı inşaat alanlarının toplamını, "yapı inşaat alanı" ise, ışıklıklar ve avlular hariç olmak üzere, bodrum kat, asma kat ve çatı arasında yer alan mekânlar, çatı veya kat bahçeleri, çatıda, katta ve zemindeki teraslar, balkonlar, açık çıkmalar ile binadaki ortak alanlar dâhil yapının inşa edilen bütün katlarının alanı olarak tanımlanmış, Yönetmeliğin "Katlar alanı" başlıklı 21. maddesinde, katlar alanının; bodrum kat, asma kat, çatı arası piyesi ve açık/kapalı çıkmalar dâhil, kullanılabilen bütün katların, katlar alanına dâhil edilmeyen alanları çıktıktan sonraki alanların toplamı olduğu belirtildikten sonra katlar alanı hesabına dâhil edilmeyen kullanımların sayıldığı 22. maddesinde, otopark alanlarının katlar alanına dâhil edilmeyeceği düzenlenmiştir. Öte yandan, 2464 sayılı Kanun uyarınca alınması zorunlu imar harçlarından olan bina inşaat harcının matrahının, her bir konut veya işyeri biriminin ayrı ayrı inşaat sahasının yüzölçümleri olduğu belirtildikten sonra inşaat alanının tespitinde, müşterek garajdan gelen payların hariç tutulacağı kurala bağlanmıştır. Bu düzenlemeler ile Kanun hükmü bir arada değerlendirildiğinde, istisna getirilirken kriter olarak benimsenen inşaat alanına, otopark alanlarının dahil olmadığı, bina inşaat harcı matrahında da dikkate alınmadığı hususları göz önünde bulundurulduğunda, mevcut inşaat alanının bir buçuk katına kadar olan yeni inşaat alanı için getirilen istisna kapsamında, bu alanın hesabında yer almayan, harcın matrahına konu olmayan otopark alanlarına yönelik olarak parselinde karşılanmaması durumunda alınması gerekli otopark bedelinin, Kanun'la belirlenen istisnalar arasında kabul edilemeyeceği sonucuna varılmaktadır. Her ne kadar Daire kararında, imar mevzuatı uyarınca otopark bedelinin inşaat alanına dahil olmamasının, otopark bedelinin Kanun'daki istisna kapsamında olup olmaması bağlamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, zira 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği'nin dava konusu edilen hükmünden kaldırılan otopark bedeli dışındaki diğer harç, vergi ve ücretler (noter harçları, tapu ve kadastro harçları, damga vergisi, veraset ve intikal vergisi, banka ve sigorta muameleleri vergisi...) bir bütün olarak incelendiğinde, anılan Yönetmelik maddesinin ve bu maddeye dayanak olan 6306 sayılı Kanun'un 7. maddesinde getirilen düzenlemenin yalnızca inşaat alanına bağlı olarak hesaplanan vergi, harç ve ücretleri kapsamadığı belirtilmişse de, dava konusu Yönetmelik hükmünde, "Kanunun 7. maddesinin 9. ve 10. fıkralarında belirtilen şartlar dahilinde alınmaması gereken harç, vergi ve ücretler" sayılmış, somut olayda, riskli yapı tespiti yapılan bir yapının özel hukuk tüzel kişileri eli ile dönüşüme tabi tutulması söz konusu olduğundan, uyuşmazlığın çözümlenmesinde uygulanacak olan Kanun hükmü 6306 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 10. fıkrası olup, bu fıkrada da, "mevcut inşaat alanının bir buçuk katına kadar olan yeni inşaat alanı için belediyelerce harç ve ücret alınmayacağı" düzenlendiğinden, gerçek kişilerce ve özel hukuk tüzel kişilerince uygulamada bulunulması haline yönelik istisna hükmü düzenlenirken, "inşaat alanı" kriterinin benimsendiği açıktır. Diğer yandan, 3194 sayılı Kanun ile Otopark Yönetmeliği uyarınca otopark ihtiyacı bulunan bina ve tesislere lüzumlu otopark yeri ayrılmadıkça yapı izni verilmeyeceği ve otopark ihtiyacının bina içinde veya parselinde karşılanmasının, belli durumlar haricinde zorunlu olduğu dikkate alındığında, otopark bedelinin her durum ve koşulda alınması gereken bir ücret olarak kabulüne olanak bulunmadığı, yani otopark ihtiyacının parselinde karşılanması durumunda herhangi bir bedel ödeme zorunluluğu bulunmadığı açık olup, Otopark Yönetmeliği'nin 4. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde sayılan haller dışında otopark bedeli ödenmesi söz konusu olmadığından, alınması zorunlu harç ve ücret olarak kabulü mümkün olmadığı gibi istisna hükmünün yorum yoluyla genişletilmesine de olanak bulunmamaktadır. Ayrıca, 6306 sayılı Kanun'da istisna kapsamında belediyelerce alınan harç ve ücretlerden söz edilmiş olup, 2464 sayılı Kanun'un "Ücrete tabi işler" başlıklı 97. maddesinde; belediyelerin bu Kanun'da harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkili olduğu düzenlenmiştir. Nitekim Otopark Yönetmeliği'nde de parselinde karşılanmayan otopark ihtiyacı için "otopark ücreti" değil "otopark bedeli"nin alınacağı düzenlenmiş olup, otopark bedelinin ilgililerin isteğine bağlı olmaması nedeniyle 2464 sayılı Kanun kapsamında "ücret" ve 6306 sayılı Kanun uyarınca da istisna kapsamında olduğunun kabulü mümkün değildir. Bütün bu değerlendirmeler ışığında, parselinde karşılanmayan otopark ihtiyacı için alınması gereken otopark bedelinin 6306 sayılı Kanun'la yapılacak uygulamalarda mevcut inşaat alanının bir buçuk katına kadar olan yeni inşaat alanı için getirilen istisnalar arasında bulunmadığı anlaşıldığından, 21/06/2019 tarih ve 30808 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile 6306 sayılı Kanun Uygulama Yönetmeliği'nin 16. maddesinin 12. fıkrasındaki "Kanunun 7. maddesinin (...) onuncu fıkralarında belirtilen şartlar dahilinde alınmaması gereken (...) ücretler" kapsamında otopark ücretinin istisnalar arasından kaldırılmasına yönelik kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Öte yandan, otopark ücretinin 6306 sayılı Kanun kapsamındaki istisnalardan olmadığı belirtilerek istisna kapsamında uygulama yapılmayacağı değerlendirmeleriyle tesis edilen Niğde Belediye Encümen kararında da bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmamaktaysa da, otopark ücreti hesabının Otopark Yönetmeliği hükümlerine uygun yapılıp yapılmadığı hususunun, Dairesince yeniden verilecek kararda inceleneceği de tabiidir. Bu itibarla, Daire kararının temyize konu iptale ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Davalı idarelerin temyiz istemlerinin kabulüne; 2.Dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen iptaline, kısmen davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin 11/01/2024 tarih ve E:2022/954, K:2024/186 sayılı kararının, temyize konu iptale ilişkin kısmının BOZULMASINA, 3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine, 4.Kesin olarak, 05/02/2025 tarihinde esasta ve gerekçede oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY X- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın temyize konu iptale ilişkin kısmının, usul ve hukuka uygun olduğu, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının temyize konu kısmının onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz. KARŞI OY XX-3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Otoparklar" başlıklı 37. maddesinde; "İmar planlarının tanziminde planlanan beldenin ve bölgenin şartları ile müstakbel ihtiyaçlar gözönünde tutularak lüzumlu otopark yerleri ayrılır. Otopark ihtiyacı bulunan bina ve tesislere lüzumlu otopark yeri tefrik edilmedikçe yapı izni, otopark tesis edilmedikçe de kullanma izni verilmez..." hükmü ile "Yönetmelikler" başlıklı 44. maddesinde, "...III - Otopark ayrılması gereken bina ve tesisler ile diğer hususlar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikte tespit edilir. Otopark yapılmasını gerektiren bina ve tesislerin neler olduğu, otopark ihtiyacının miktar, ölçü ve diğer şartları ile bu ihtiyacın nasıl tespit olunup giderileceği ise, bu yönetmelikte belirtilir." hükmü yer almaktadır. Anılan hükümlere dayanılarak, yapı ruhsatı düzenlenecek binalarda araçların yol açtığı parklanma ve trafik sorunlarının çözümü için otopark yapılmasını gerektiren bina ve tesislerde otopark ihtiyacının miktar, ölçü ve diğer şartlarının tespit ve giderilme esaslarını düzenlemek amacıyla çıkarılan, 22/02/2018 tarih ve 30340 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Otopark Yönetmeliği'nin 4. maddesinin 1. fıkrasında, binayı kullananların otopark ihtiyacının bina içinde veya parselinde karşılanmasının, fıkranın (e) bendinde belirtilen durumlar haricinde zorunlu olduğu düzenlenmiş, (e) bendinde de, otopark ihtiyacının kısmen veya tamamen parselinde karşılanamayan durumlar sayılmıştır. Afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek üzere iyileştirme, tasfiye ve yenilemelere dair usul ve esasları belirlemek amacıyla 6306 sayılı Kanun 31/05/2012 tarih ve 28309 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş, Kanun'un 7. maddesinde, uygulamalarda kullanılacak dönüşüm gelirleri ile diğer kaynaklar belirtilmiş ve vergi, resim, harç gibi mali mükellefiyetler için bazı istisnalar getirilmiştir. 6306 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 10. fıkrasının ilk halinde, gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerince uygulamada bulunulan riskli alanlardaki yapıların mevcut alanları için daha önce belediyelerce alınan harç ve ücretlere ilave olarak sadece kullanım amacındaki değişiklikler ile yapı alanındaki artışlar üzerinden hesaplanacak harç ve ücret farklarının alınabileceği belirtilmiş, bu itibarla, anılan madde kapsamında Kanun ile getirilen sınırlama, taşınmazdaki kullanım amacı değişikliği ve yapı alanı artışı kriterlerine bağlanmıştır. 10/12/2018 tarih ve 30621 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7153 sayılı Kanun ile 6306 sayılı Kanun'da yapılan değişiklik neticesinde, riskli alanlarda, rezerv yapı alanlarında ve riskli yapıların bulunduğu parsellerde, gerçek kişilerce ve özel hukuk tüzel kişilerince uygulamada bulunulması halinde, fonksiyon değişikliğine bakılmaksızın, mevcut inşaat alanının bir buçuk katına kadar olan yeni inşaat alanı için belediyelerce harç ve ücret alınmayacağı düzenlenmesi getirilmiştir. Uyuşmazlıkta, Otopark Yönetmeliği uyarınca otopark ihtiyacının bina içinde veya parselinde karşılanmaması halinde alınan otopark bedelinin, 6306 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 10. fıkrasında getirilen istisnalar kapsamında yer alıp almadığı hususunun; vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin kanunla konulacağı, değiştirileceği veya kaldırılacağı yolundaki Anayasal hüküm çerçevesinde açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. 3194 sayılı Kanun ile Otopark Yönetmeliği uyarınca otopark ihtiyacı bulunan bina ve tesislere lüzumlu otopark yeri ayrılmadıkça yapı izni verilmeyeceği ve otopark ihtiyacının bina içinde veya parselinde karşılanmasının belli durumlar haricinde zorunlu olduğu dikkate alındığında, otopark bedelinin her durum ve koşulda alınması gereken bir ücret olarak kabulüne olanak bulunmadığı, yani otopark ihtiyacının parselinde karşılanması durumunda herhangi bir bedel ödeme zorunluluğu bulunmadığı açıktır. Bu durumda, Otopark Yönetmeliği'nin 4. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde sayılan haller dışında otopark bedeli ödenmesi söz konusu olmadığından, alınması zorunlu harç ve ücret olarak kabulü mümkün olmayıp, otopark ihtiyacının parselinde karşılanmaması durumunda ödenmesi gerekliliği ortaya çıkan otopark bedelinin Kanun'da istisna tanınan, belediyelerce alınan harç ve ücret kapsamında bulunduğunun kabulü mümkün değildir. Öte yandan, otopark bedelinin 6306 sayılı Kanun kapsamındaki istisnalardan olmadığı sonucuna varıldığından, Niğde Belediye Encümen kararının, otopark bedeline yönelik istisna kapsamında uygulama yapılmayacağı değerlendirmesiyle bedelin istenmesine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmamakla birlikte, yıkılan yapı için daha önce belediyece alınan otopark bedeli bulunması halinde bu tutarın yeni yapı için hesaplanan otopark bedelinden mahsup edilerek tahsili gereken otopark bedelinin belirlenmesi gerekmektedir. Yıkılan yapı için daha önce belediyece alınan otopark bedeli bulunması halinde bu tutarın yeni yapı için hesaplanan otopark bedelinden mahsup edilmesinin, kentsel dönüşümün en önemli uygulama alanlarından olan afet riski altındaki alanlarla, riskli yapıların dönüşüm sürecinde, Kanun'un, riskli yapıların yıkılarak bu yapıların bulunduğu arsa, arazi ve alanlarda sağlıklı ve güvenli yaşama çevreleri oluşturmak, riskli yapıların yıkılarak yerine standartlara uygun yeni binaların yapılmasını teşvik etmek ve dönüşüm sürecini hızlandırmak yolundaki amacıyla da uyumlu olacağı sonucuna varılmaktadır. Açıklanan nedenlerle, davalı idarelerin temyiz istemlerinin kabulü ile Daire kararının iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği oyuyla, karara gerekçe yönünden katılmıyorum. </body></html>