Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2023/3797 E. , 2025/390 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2023/3797 Karar No : 2025/390 DAVACI : ... Derneği VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : Gençlik ve Spor Bakanlığı'nın 24/04/2023 tarih ve 8 sayılı Makam Oluru ile kabul edilen Yükseköğrenim Özel Barınma Hizmetleri Yönergesi 6. maddesinin 3. fıkrasının (ğ) bendinde yer alan; ‘"yapı kullanma izin belgesi” ibaresinin iptali istenilmektedir DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu düzenlemenin, Yönerge’nin yayım tarihinde faaliyete geçecek olan mevcut kurumların kazanılmış haklarını ihlal ettiği, Yönerge’nin yayım tarihinde yurt açma başvurusu bulunan kurumların kazanılmış haklarının ihlal edildiği, düzenlemenin önceki halinde kurum açmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerin yapı kullanma izni ya da inşaat ruhsatından herhangi birisi ile yurt açma başvurusunda bulunulabiliyorken değişiklik ile sadece yapı kullanım izin belgesi bulunan binaların barınma hizmetine uygun olduğu, Türkiye’deki yapı fazlalığı ve birçok binanın yapı kullanım izin belgesinin bulunmadığı dikkate alındığında, yurt ruhsatı alacak mevcut binaların birçoğunun bu standardı yerine getirmesinin fiziken ve teknik olarak mümkün olmadığı, dava konusu Yönerge’nin ilgili maddesinin kamu yararı amacına aykırı olduğu iddia edilmektedir. DAVALININ SAVUNMASI : Barınma hizmetlerinden sorumlu olan Bakanlığın, bu hizmetleri üçüncü kişilere gördürürken hizmet gerekleri olarak tayin ettiği birtakım şartların istenmesinin Bakanlığın görevi gereği olduğu, bu anlamda; 3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca inşaat ruhsatının, binanın inşa edilmesi için ön şart olduğu, yapının mevzuata uygun inşa edildiği ve kullanıma hazır olduğunu gösterir bir belge olmadığı, ancak bu tespitin yapı kullanım izin belgesi ile yapılabileceği, anılan hizmetlerin üçüncü kişilerce gördürülmesi sırasında yaşanacak bir mağduriyet durumunda idarenin denetim ve gözetim yükümlülüğü kapsamında hizmetin ifasında kusurlu sayılacağı, dolayısıyla “imar mevzuatına uygunluk” Bakanlığın hem resmi ve özel eğitim kurumlarında hem de barınma hizmeti veren kurumlarda aranan şartlardan olduğu, Yönerge hükmünün kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu, hizmetin denetim ve gözetiminden nihai sorumlu olan Bakanlığın takdir yetkisi sınırları içerisinde yer alan düzenlemenin iptali isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Dava konusu düzenlemenin iptali gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : ... DÜŞÜNCESİ : Dava; davalı Gençlik ve Spor Bakanlığı'nın 24/04/2023 tarih ve 8 sayılı Makam Olur'u ile kabul edilen Yükseköğrenim Özel Barınma Hizmetleri Yönergesi 6. maddesinin 3. fıkrasının (ğ) bendinde yer alan; ‘"yapı kullanma izin belgesi” ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır. Anayasa'nın 124. maddesinde; "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler. Hangi yönetmeliklerin Resmi Gazete'de yayımlanacağı kanunda belirtilir." hükmüne yer verilmiştir. 5661 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek Kanun'un 1. maddesinin 4. fıkrasında; yurt ve benzeri kurumların, ortaokul, ortaöğrenim ve yükseköğrenim öğrencilerine barınma hizmeti vermek amacıyla açılacağı ve bu Kanun ile 25/8/2011 tarihli ve 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesine göre işyeri açma ve çalışma ruhsatı alacakları, öğrenim düzeyine göre barınma hizmeti verilecek öğrenciler ile bu hizmetin verilebileceği kurumlar ve bu hizmeti sunacak gerçek ve tüzel kişilerin niteliklerinin ilgisine göre Millî Eğitim Bakanlığı veya Gençlik ve Spor Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirleneceği hükmüne yer verilmiştir.. Anılan Kanun'da atıf yapılan 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesinde ise; "10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi, 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ile 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen izin veya ruhsatlara ilişkin hükümler, öğrencilere özel barınma hizmeti veren kurumlar hakkında uygulanmayacağı, Öğrencilere özel barınma hizmeti veren kurumlara iş yeri açma ve çalışma ruhsatı ortaokul ve ortaöğrenim düzeyinde Millî Eğitim Bakanlığınca, yükseköğrenim düzeyinde Gençlik ve Spor Bakanlığınca verileceği, Bakanlıkların bu yetkilerini valiliklere devredebileceği ve bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği hükme bağlanmıştır. 09/09/2022 tarih ve 31948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğrenim Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği’nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı, yükseköğrenim öğrencilerine barınma hizmeti sunmak amacıyla gerçek veya tüzel kişiler tarafından özel barınma kurumu açılmasına, işletilmesine ve denetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir."; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Yönetmelik, yükseköğrenim öğrencilerine her ne ad altında olursa olsun barınma hizmeti sunmak amacıyla açılan ve işletilen kurumları ve bu kurumlarda çalışan personel ile barınan öğrencilere ilişkin iş ve işlemleri kapsar. (2) Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından 16/8/1961 tarihli ve 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanunu ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 184 ve 188 inci maddelerine göre açılan ve işletilen yurtlar ile 21/5/1986 tarihli ve 3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanununa ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 184 ve 189 uncu maddelerine göre açılan ve işletilen sporcu eğitim merkezleri ve olimpik hazırlık merkezleri, 22/4/2022 tarihli ve 7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu kapsamındaki spor federasyonları tarafından açılan ve işletilen kamp merkezleri bu Yönetmelik kapsamı dışındadır."; "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde; "Bu Yönetmelik, 24/3/1950 tarihli ve 5661 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek Kanunun 1 inci maddesi ile 25/8/2011 tarihli ve 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır." hükümleri yer almaktadır. Yine anılan Yönetmeliğin "Kurumun devri" başlıklı 16. maddesinde; "Kurumun kuruculuk koşullarını taşıyan başka bir gerçek veya tüzel kişiliğe devredilebilmesi için devretmek isteyen tarafından Bakanlıkça belirlenen belgelerle birlikte il müdürlüğüne müracaat edilir. (2) Birinci fıkrada belirtilen belgelerin uygun görülmesi halinde il müdürlüğü tarafından kurumun devri için onay verilir. Devir işlemi, devreden ve devralan arasında noter tarafından düzenlenen devir senedinin il müdürlüğüne teslim edilmesinden itibaren on beş iş günü içerisinde valilik tarafından sonuçlandırılır. (3) Kurumun kurucusu olan şirketin türü veya unvanının değiştirilmesi ve bu değişikliğin Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanması halinde kurucu temsilcisi, değişikliğin yapıldığını gösterir Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ve değişikliğin yapıldığına dair yönetim kurulu kararı ile birlikte il müdürlüğüne müracaat eder. (4) Kurum devir işlemleri valilik tarafından sonuçlandırılmadıkça kurum devredilmiş sayılmaz. (5) Bu Yönetmelik kapsamında devir amacıyla başvuru yapan kurumların talepleri; a) Müracaat tarihinden önce yapılan inceleme, soruşturma veya denetimler sonucunda kuruma, Kanun kapsamında idari para cezası verilmesi halinde idari para cezasının ödenmesi, b) Kurumu devralacak gerçek kişi kurucunun veya kurucunun tüzel kişilik olması halinde ise yönetim organlarının üyeleri ile kurucu temsilcisinin Kanunun 1 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen şartları sağlaması, sonrasında değerlendirmeye alınır. (6) Devredilmek istenen kurum, yeni bir kurum statüsünde değerlendirilir. Değerlendirmenin yapılmasında; devredilecek kuruma daha öncesinde bu Yönetmelik ve Bakanlık tarafından belirlenen esaslarda öngörülen tüm şartlar aranır." hükmü yer almaktadır. Dava konusu Yükseköğretim Barınma Hizmetleri Yönergesi'nin "Devir" başlıklı 6. maddesinde kurumların devrine ilişkin usul esaslar ayrıntılı olarak açıklanmış olup; anılan maddenin üçüncü fıkrasında ise; devir işlemleri için sisteme yüklenecek belgelerin tahdidi olarak belirtildiği, buna göre; devir işlemlerinin gerçekleşmesi için devredilmek istenen kuruma ait yapı kullanım izin belgesinin bulunması gerektiği görülmektedir. Anayasa'nın 124. maddesinde de belirtildiği üzere, kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren Kanunların ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, Yönetmelikler çıkarabileceği belirtilmiş ise de, idarelerin düzenleme yetkisi bununla sınırlı olmayıp, idareler değişik adlar altında da (genelge, tamim, sirküler vb.) düzenleyici işlemler yapabilme yetkisine sahiptirler. Tebliğ, genelge ve yönerge gibi düzenleyici işlemler, bir yönetmeliğin veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin uygulanmasını göstermek amacıyla ve onlara aykırı hükümler içermemek şartıyla yönetmeliklerde veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilen usul ve yöntemleri "açıklayıcı" hükümler taşıyan, yeni bir yöntem ve usul getirmeyen; dayanağı olan mevzuatta yer alan hükümleri aşan düzenleme içermeyen genel düzenleyici işlemlerdir. Nitekim, 5661 sayılı Kanun'un yukarıda metnine yer verilen Ek 1. maddesi ile 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13. maddesine göre; öğrenim düzeyine göre öğrencilere özel barınma hizmeti verecek kurum ve kuruluşların niteliği ve bu yerlere verilecek iş yeri açma ve çalışma ruhsatı ve diğer usul ve esasların yönetmelikle düzenleneceği hükmü uyarınca yürürlüğe konulan Yükseköğrenim Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Kurumların tip, tür, bina ve bina bölümlerine ilişkin esaslar" başlıklı 6. maddesinde kurum açılacak binalarda hangi şartların arandığı fıkralar halinde belirtilmiş, 16. maddesinde ise kurumların devir işlemlerine ilişkin usul ve esasların düzenlendiği görülmekte olup, buna göre; kurumun kuruculuk koşullarını taşıyan başka bir gerçek veya tüzel kişiliğe devredilebilmesi için devretmek isteyen tarafından Bakanlıkça belirlenen belgelerle birlikte il müdürlüğüne müracaat edileceği ve birinci fıkrada belirtilen belgelerin uygun görülmesi halinde il müdürlüğü tarafından kurumun devri için onay verileceği, devir işleminin, devreden ve devralan arasında noter tarafından düzenlenen devir senedinin il müdürlüğüne teslim edilmesinden itibaren on beş iş günü içerisinde valilik tarafından sonuçlandırılacağı ifade edilmiştir. Bu haliyle, davalı Bakanlık tarafından Yönetmelik ile düzenlenmesi gereken alan Yönerge ile düzenlendiğinden dava konusu Yükseköğrenim Özel Barınma Hizmetleri Yönergesi'nin 6. maddesinin 3. fıkrasının (ğ) bendinde yer alan; ‘"yapı kullanma izin belgesi” ibaresinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Öte yandan; 3194 sayılı İmar Kanunu'nunda yer alan, binaların yapı ruhsatiyesi ve yapı kullanma iznine ilişkin kurallar dikkate alındığında; bu anlayışın yükseköğrenim öğrencilerine barınma hizmeti veren kurumlar yönünden yapı kullanma izin belgesi aranmayacağı anlamına gelmeyeceği de açıktır. Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği, düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : İLGİLİ MEVZUAT: Anayasa'nın 124. maddesinde; "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler. Hangi yönetmeliklerin Resmi Gazete'de yayımlanacağı kanunda belirtilir." hükmüne yer verilmiştir. 5661 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek Kanun'un 1. maddesinde; " (Değişik 1. fıkra: 27.06.2019 - 7180 S.K/Madde 1) Gerçek ve tüzel kişiler tarafından yemekli ve yemeksiz öğrenci yurtları ve buna benzer kurumlar açılması ve işletilmesi ortaokul ve ortaöğrenim düzeyinde Millî Eğitim Bakanlığının, yükseköğrenim düzeyinde Gençlik ve Spor Bakanlığının iznine bağlıdır. İlgili Bakanlıklar bu yurt ve kurumları tespit edecekleri esaslara göre denetler. … (Ek 4. fıkra: 15.08.2017 - 694 S.KHK/Madde 19) (694 S. KHK Kabul: 01.02.2018 - 7078 S.K/Madde 19) Yurt ve benzeri kurumlar, ortaokul, ortaöğrenim ve yükseköğrenim öğrencilerine barınma hizmeti vermek amacıyla açılır ve bu Kanun ile 25/8/2011 tarihli ve 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesine göre işyeri açma ve çalışma ruhsatı alırlar. Öğrenim düzeyine göre barınma hizmeti verilecek öğrenciler ile bu hizmetin verilebileceği kurumlar ve bu hizmeti sunacak gerçek ve tüzel kişilerin nitelikleri ilgisine göre Millî Eğitim Bakanlığı veya Gençlik ve Spor Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir. Her ne ad altında olursa olsun, öğrenci barınma hizmetlerine ilişkin faaliyetlerin ruhsatsız yürütülmesi halinde brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası uygulanır ve bu yerler valilikçe kapatılır. hükmü yer almaktadır. Anılan Kanun'da atıf yapılan 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesinde ise; "10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi, 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ile 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen izin veya ruhsatlara ilişkin hükümler, öğrencilere özel barınma hizmeti veren kurumlar hakkında uygulanmaz. Öğrencilere özel barınma hizmeti veren kurumlara iş yeri açma ve çalışma ruhsatı ortaokul ve ortaöğrenim düzeyinde Millî Eğitim Bakanlığınca, yükseköğrenim düzeyinde Gençlik ve Spor Bakanlığınca verilir. Bakanlıklar bu yetkilerini valiliklere devredebilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir." düzenlemesine yer verilmektedir. 09/09/2022 tarih ve 31948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğrenim Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği’nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı, yükseköğrenim öğrencilerine barınma hizmeti sunmak amacıyla gerçek veya tüzel kişiler tarafından özel barınma kurumu açılmasına, işletilmesine ve denetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir."; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Yönetmelik, yükseköğrenim öğrencilerine her ne ad altında olursa olsun barınma hizmeti sunmak amacıyla açılan ve işletilen kurumları ve bu kurumlarda çalışan personel ile barınan öğrencilere ilişkin iş ve işlemleri kapsar. (2) Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından 16/8/1961 tarihli ve 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanunu ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 184 ve 188 inci maddelerine göre açılan ve işletilen yurtlar ile 21/5/1986 tarihli ve 3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanununa ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 184 ve 189 uncu maddelerine göre açılan ve işletilen sporcu eğitim merkezleri ve olimpik hazırlık merkezleri, 22/4/2022 tarihli ve 7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu kapsamındaki spor federasyonları tarafından açılan ve işletilen kamp merkezleri bu Yönetmelik kapsamı dışındadır."; "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde; "Bu Yönetmelik, 24/3/1950 tarihli ve 5661 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek Kanunun 1 inci maddesi ile 25/8/2011 tarihli ve 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır." hükümleri yer almaktadır. Yine anılan Yönetmeliğin "Kurumun devri" başlıklı 16. maddesinde; "(1) Kurumun kuruculuk koşullarını taşıyan başka bir gerçek veya tüzel kişiliğe devredilebilmesi için devretmek isteyen tarafından Bakanlıkça belirlenen belgelerle birlikte il müdürlüğüne müracaat edilir. (2) Birinci fıkrada belirtilen belgelerin uygun görülmesi halinde (...) il müdürlüğü tarafından kurumun devri için onay verilir. Devir işlemi, devreden ve devralan arasında noter tarafından düzenlenen devir senedinin il müdürlüğüne teslim edilmesinden itibaren on beş iş günü içerisinde valilik tarafından sonuçlandırılır. (3) Kurumun kurucusu olan şirketin türü veya unvanının değiştirilmesi ve bu değişikliğin Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanması halinde kurucu temsilcisi, değişikliğin yapıldığını gösterir Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ve değişikliğin yapıldığına dair yönetim kurulu kararı ile birlikte il müdürlüğüne müracaat eder. (4) Kurum devir işlemleri valilik tarafından sonuçlandırılmadıkça kurum devredilmiş sayılmaz. (5) Bu Yönetmelik kapsamında devir amacıyla başvuru yapan kurumların talepleri; a) Müracaat tarihinden önce yapılan inceleme, soruşturma veya denetimler sonucunda kuruma, Kanun kapsamında idari para cezası verilmesi halinde idari para cezasının ödenmesi, b) Kurumu devralacak gerçek kişi kurucunun veya kurucunun tüzel kişilik olması halinde ise yönetim organlarının üyeleri ile kurucu temsilcisinin Kanunun 1 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen şartları sağlaması sonrasında değerlendirmeye alınır. (6) Devredilmek istenen kurum, yeni bir kurum statüsünde değerlendirilir. Değerlendirmenin yapılmasında (...) bu Yönetmelik ve Bakanlık tarafından belirlenen esaslarda öngörülen tüm şartlar aranır." hükmü yer almaktadır. Dava konusu Yükseköğretim Barınma Hizmetleri Yönergesi'nin "Devir" başlıklı 6. maddesinde kurumların devrine ilişkin usul esaslar ayrıntılı olarak açıklanmış olup; anılan maddenin üçüncü fıkrasında ise; devir işlemleri için sisteme yüklenecek belgelerin tahdidi olarak belirtildiği, buna göre; devir işlemlerinin gerçekleşmesi için devredilmek istenen kuruma ait yapı kullanım izin belgesinin bulunması gerektiği görülmektedir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Anayasa'nın 124. maddesinde, kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren Kanunların ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, Yönetmelikler çıkarabileceği düzenlenmiştir. Bu düzenleme, idarenin özerk ve türev düzenleme yetkisinin anayasal dayanağını oluşturmaktadır. Anayasa'da düzenleyici işlem olarak sadece yönetmelikler belirtilmiş ise de idarenin düzenleme yetkisi bununla sınırlı olmayıp, idareler, değişik adlar altında da (genelge, tamim, sirküler vb.) düzenleyici işlemler yapmaktadırlar. Doktrinde yer alan görüş; Türk hukukunda yürütme ve idarenin özerk düzenleme yetkisinin bulunmadığı, bunun türevsel ve bağımlı olduğu, ancak kanundan veya kanunlar bütününden güç alabileceği, hiçbir halde asli (ilkel) ve koşulsuz sayılamayacağı yolundadır. (Lütfi Duran, İdare Alanının Düzenlenmesinde Teşrii ve Tanzimi Tasarrufların Sınırları, İÜHFM, cilt XXX, sayı 3-4, s.466 vd.; Turan Güneş, Türk Pozitif Hukukunda Yürütme Organının Düzenleyici İşlemleri, s.80-86; Sıddık Sami Onar, İdare Hukukunun Umumi Esasları, s.377-378; Tahsin Bekir Balta, İdare Hukukuna Giriş I, s.79-82; Şeref Gözübüyük, Yönetim Hukuku, s.178-179;Turgut Tan, Ekonomik Kamu Hukuku, s.42) İdarenin düzenleme yetkisinin aslında ikincil nitelikte olduğu hususunda bugün için bir duraksama bulunmamaktadır. Anayasa'ya göre, idarenin, düzenleme yetkisini kanunlar çerçevesinde ve kanunlara uygun olarak kullanması gereklidir. Kanunun öngördüğü düzenleme yetkisinin yine kanunda belirtildiği gibi kullanılması, kanun hükmü, bir konunun yönetmelikle düzenlenmesini öngörüyorsa, düzenlemenin yönetmelikle yapılması zorunludur. Yine, Lütfi Duran tarafından, yürütme organ ve makamlarının düzenleyici işlemleri yapmaya girişirken Anayasada veya kanunlarda bir dayanak ya da tutamak aramak ve bulmak zorunda oldukları, yasama organının Anayasada öngörülmüş olsun olmasın, bir konuyu kanunla düzenleyebilmesi gibi herhangi bir konuyu serbestçe ve dilediği gibi düzenleyebilme anlamında özerk düzenleme yetkilerinin bulunmadığı, bir düzenlemenin üst kurallara "uygun olarak" yapılmasının "aykırı olmayarak" gerçekleştirilmesine oranla daha sıkı bağımlılığı gerektirdiği, yürütme görevi "kanunlar çerçevesinde" yerine getirilirken yapılan düzenlemenin üst kurallarla bağdaşmasının yeterli sayılacağı, yani söz konusu yetkinin daha serbestçe kullanılabileceği, bu itibarla "kanunlara uygun olarak kullanılabilecek" olan yürütme yetkisinin özerk düzenleme gücünü içermediği, bu itibarla TBMM Anayasa çerçevesi içerisinde her konuyu dilediği gibi Kanunla düzenleyebildiği halde yürütmenin düzenleyici veya birel işlemlerinde kanunlara aykırı hukuki durumlar ihdas edemeyeceği, ancak Kanundan kalkarak, onu açıklayıp tamamlayıcı düzenlemeler yapılabileceği ifade edilmiştir. (Lütfi Duran, Düzenleme Yetkisi Özerk Sayılabilir mi? İHİD, sayı:1-3, s. 33-42) Ayrıca, normlar hiyerarşisi olarak bilinen temel hukuk ilkesine göre, normlar arasında altlık ve üstlük ilişkisi söz konusu olmakta ve her norm geçerliliğini bir üst hukuk normundan almaktadır. Başka bir anlatımla normlar hiyerarşisi, her türlü normun hiyerarşik olarak bir sıra dahilinde sıralanması ve birbirine bağlı olması anlamına gelmekte olup; bunun doğal sonucu olarak, hiyerarşik sıralamada daha altta yer alan normun, kendisinden üstte bulunan norma aykırı hükümler içeremeyeceği, bir başka deyişle alt norm niteliğindeki düzenleyici işlemlerin, bir hakkın kullanımını üst normda öngörülmeyen bir şekilde daraltamayacağı veya kısıtlayamayacağı; dolayısıyla, düzenleyici bir işlemin kendinden önce gelen kanun ve yönetmelik hükümlerine aykırı düzenlemeler getiremeyeceği kabul edilmektedir. Tebliğ, genelge ve yönerge gibi düzenleyici işlemler ise; bir yönetmeliğin veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin uygulanmasını göstermek amacıyla ve onlara aykırı hükümler içermemek şartıyla yönetmeliklerde veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilen usul ve yöntemleri "açıklayıcı" hükümler taşıyan, yeni bir yöntem ve usul getirmeyen; dayanağı olan mevzuatta yer alan hükümleri aşan düzenleme içermeyen genel düzenleyici işlemlerdir. Uyuşmazlıkta, davalı idarenin 652 sayılı KHK ile 5661 sayılı Kanun hükümleri uyarınca yükseköğrenim barınma hizmetleri kapsamında sahip olduğu düzenleme yetkisinin ve bu yetkinin hukuka uygun olarak kullanılıp kullanılmadığının irdelenmesi gerekmektedir. 5661 sayılı Kanun'un yukarıda metnine yer verilen Ek 1. maddesinde; öğrenim düzeyine göre barınma bu hizmetinin verilebileceği kurumlar ve bu hizmeti sunacak gerçek ve tüzel kişilerin nitelikleri ilgili Bakanlık tarafından yönetmelik ile belirleneceği hükmüne yer verilmiştir. 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesinde ise; öğrencilere özel barınma hizmeti veren kurumlara iş yeri açma ve çalışma ruhsatı ... yükseköğrenim düzeyinde Gençlik ve Spor Bakanlığınca verileceği, Bakanlıkların bu yetkilerini valiliklere devredebileceği, bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirleneceği ifade edilmiştir. Nitekim; Yükseköğrenim öğrencilerine barınma hizmeti sunmak amacıyla gerçek veya tüzel kişiler tarafından özel barınma kurumu açılmasına, işletilmesine ve denetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla 09/09/2022 tarihli ve 31948 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğrenim Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Kurumların tip, tür, bina ve bina bölümlerine ilişkin esaslar" başlıklı 6. maddesinde kurum açılacak binalarda hangi şartların arandığı fıkralar halinde belirtilmiştir. Yine anılan Yönetmeliği'nin 16. maddesinde ise kurumların devir işlemlerine ilişkin usul ve esasların düzenlendiği görülmekte olup, buna göre; kurumun kuruculuk koşullarını taşıyan başka bir gerçek veya tüzel kişiliğe devredilebilmesi için devretmek isteyen tarafından Bakanlıkça belirlenen belgelerle birlikte il müdürlüğüne müracaat edileceği ve birinci fıkrada belirtilen belgelerin uygun görülmesi halinde il müdürlüğü tarafından kurumun devri için onay verileceği, devir işleminin, devreden ve devralan arasında noter tarafından düzenlenen devir senedinin il müdürlüğüne teslim edilmesinden itibaren on beş iş günü içerisinde valilik tarafından sonuçlandırılacağı ifade edilmiştir. Bu haliyle, davalı Bakanlık tarafından Yönetmelik ile düzenlenmesi gereken alan Yönerge ile düzenlendiğinden dava konusu Yükseköğrenim Özel Barınma Hizmetleri Yönergesi'nin 6. maddesinin 3. fıkrasının (ğ) bendinde yer alan; ‘"yapı kullanma izin belgesi” ibaresinde hukuka uyarlık bulunmamakta olup; anılan düzenlemenin iptali gerekmektedir. Ayrıca; 3194 sayılı İmar Kanunu'nunda yer alan, binaların yapı ruhsatiyesi ve yapı kullanma iznine ilişkin kurallar dikkate alındığında; Dairemizce verilen bu kararın yükseköğrenim öğrencilerine barınma hizmeti veren kurumlar yönünden yapı kullanma izin belgesi aranmayacağı anlamına gelmediği açıktır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Dava konusu 24/04/2023 tarih ve 8 sayılı Makam Oluru ile kabul edilen Yükseköğrenim Özel Barınma Hizmetleri Yönergesi 6. maddesinin 3. fıkrasının (ğ) bendinde yer alan; "yapı kullanma izin belgesi” ibaresinin İPTALİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 5. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine, 6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 05/02/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. </body></html>