Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2023/146 E. , 2025/418 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2023/146 Karar No : 2025/418 TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Üniversitesi VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Biruni Üniversitesinde öğrenci olan davacının, Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığı Eğitim-Öğretim Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı "Yurtdışından Öğrenci Kabul Kontenjanlarından Yararlanan T.C. Vatandaşları" konulu yazısına istinaden üniversiteden ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı davalı idare işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 2018-2019 eğitim öğretim yılında davalı üniversitenin ... Fakültesine uluslararası öğrenci statüsünde kayıt yaptıran davacının, yurtdışından bir ortaöğretim kurumu olan Ukranyna'daki liseden uzaktan öğretim yoluyla mezun olduğu, bu haliyle 2547 sayılı Kanun'un 45/f maddesinde öngörülen "ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlamış olma" şartını sağlamadığı anlaşıldığından ve Danıştay kararları da dikkate alındığında davacının kazanılmış hakkından ya da haklı beklentisinden de söz edilemeyeceğinden, öğrenci kaydının silinmesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı vekili tarafından, müvekkilinin yurt dışında aldığı diplomaya verilen denklik belgesi ile davalı üniversiteye kayıt yaptırdığı, kayıt esnasında hem Türkiye'de hem de yurt dışından lise mezunu olanların yabancı öğrenci kontenjanından kayıt yaptıramayacağına ilişkin mevzuatlarda bir hüküm bulunmadığı, müvekkilinin de yurt dışında lise eğitimini örgün eğitim ile tamamladığı, ancak Mahkeme kararında eğitimin uzaktan eğitim olduğu belirtilerek hüküm kurulmasının hukuka aykırı olduğu, müvekkilinin fiilen eğitim gördüğü ülkede bulunduğu, yurt dışındaki eğitim süresi ile yurt dışı giriş çıkış sürelerinin uyumlu olduğu, almış olduğu lise diplomasına Milli Eğitim Bakanlığınca denklik verildiği, denklik başvurusunda Türkiye'de daha önce bir liseden mezun olduğunun açıkça başvuru formunda belirtildiği, kaldı ki bu hususun davalı idarece e-okul kayıtlarından açıkça anlaşılacağı, müvekkilinin kayıt yaptırdığı tarihte yurt dışı öğrenci kontenjanından faydalanmasını engelleyen kanun, yönetmelik veya benzeri bir mevzuat hükmünün bulunmadığı, kayıt tarihinden sonra bu yönde yapılan mevzuat değişikliklerinin de müvekkiline uygulanamayacağı, yasal düzenlemelerin ve davalı idarelerce tesis edilen düzenleyici işlemlerin geçmişe etkili olamayacağının hukukun genel ilkelerinden olduğu, kayıt esnasında müvekkili tarafından başvuruda istenen tüm belgelerin eksiksiz bir şekilde davalı üniversiteye teslim edildiği, kayıt esnasında gerçeğe aykırı herhangi bir belgesinin ya da beyanının bulunmadığı, davalı üniversitenin iyi yönetim ilkesine aykırı hareket ettiği, dava konusu işlemi tesis etmeden önce müvekkilinin savunmasının alınmadığı, 06.11.2020 tarihli YÖK kararının geçmişe etkili bir şekilde uygulanmasının kazanılmış hak, haklı beklenti idareye güven ve hukuki güvenlik ilkelerine aykırı olduğu ileri sürülerek istinaf kararının bozulması istenilmiştir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, açık hataya dayalı olarak ve mevcut düzenlemelere ters düşecek şekilde tesis edilen idari işlemlerin idare tarafından her zaman geri alınabileceği, açık hataya dayalı olarak tesis edilen işlemlerin kazanılmış hak doğurmayacağı, davacının da yabancı öğrenci kontenjanından yapılan kaydının açık hataya dayalı olarak yapılması sebebiyle iptal edildiği belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilmek suretiyle onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davacının Ukrayna'da bulunan Uluslararası Klasik Üniversite Phillipa Orlika Tıp Koleji'nden almış olduğu lise diplomasına ... tarih ve ... sayılı işlem ile denklik belgesi verilmiştir. Almış olduğu denklik belgesi ile yabancı uyruklu öğrenci alımı kontenjanından Biruni Üniversitesi ... Fakültesine kayıt yaptırmıştır. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı "Yurtdışından Öğrenci Kabul Kontenjanlarından Yararlanan T.C. Vatandaşları" konulu yazısı üzerine yapılan incelemede, davacının daha önce Türkiye'de lise mezuniyetinin bulunduğu tespit edilmiştir. Bunun üzerine; davacının Türkiye'de lise mezuniyeti olması nedeniyle, 2547 sayılı Yükseköğretim Kurumları Kanunu'nun 47/f maddesi ile Yükseköğretim Kurulu tarafından yayımlanan Yurt Dışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar çerçevesinde yurt dışı öğrenci kontenjanından bir yükseköğretim programına kayıt hakkının olmadığı belirtilerek üniversiteden kaydının silinmesine karar verilmiştir. Davacı tarafından, kaydının silinmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Yükseköğretim Kurulunun görevleri" başlıklı 7. maddesinde; "Yükseköğretim Kurulunun görevleri; a) Yükseköğretim kurumlarının bu Kanunda belirlenen amaç, hedef ve ilkeler doğrultusunda kurulması, geliştirilmesi, eğitim - öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve yükseköğretim alanlarının ihtiyaç duyduğu öğretim elemanlarının yurt içinde ve yurt dışında yetiştirilmesi için kısa ve uzun vadeli planlar hazırlamak, üniversitelere tahsis edilen kaynakların, bu plan ve programlar çerçevesinde etkili bir biçimde kullanılmasını gözetim ve denetim altında bulundurmak, b) Yükseköğretim kurumları arasında bu Kanunda belirlenen amaç, ilke ve hedefler doğrultusunda birleştirici, bütünleştirici, sürekli, ahenkli ve geliştirici işbirliği ve koordinasyonu sağlamak,(...) h) Üniversitelerin her eğitim - öğretim programına kabul edeceği öğrenci sayısı önerilerini inceleyerek kapasitelerini tespit etmek; insangücü planlaması, kurumların kapasiteleri ve öğrencilerin ilgi ve yetenekleri doğrultusunda ortaöğretimdeki yönlendirme esaslarını da dikkate alarak öğrencilerin seçilmesi ve kabul edilmesi ile ilgili esasları tespit etmek, (...)" hükmüne, "Yükseköğretime giriş ve yerleştirme" başlıklı 45. maddesinde ise; "Yükseköğretime giriş ve yerleştirme aşağıdaki şekilde yapılır: a. Yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemleri imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılır. b. Yükseköğretim kurumlarına esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî sınavlarla girilir. Yerleştirme puanlarının hesaplanmasında adayların ortaöğretim başarıları dikkate alınır. Ortaöğretim bitirme başarı notları en küçüğü ikiyüzelli, en büyüğü beşyüz olmak üzere ortaöğretim başarı puanına dönüştürülür. Ortaöğretim başarı puanının yüzde onikisi yerleştirme puanı hesaplanırken merkezî sınavdan alınan puana eklenir. (...) f. Yabancı uyruklu öğrenciler ile ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlayan öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına kabul usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir. Uluslararası andlaşmalar gereği Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında burslu olarak öğrenim görecek yabancı uyruklu öğrencilerin yerleştirme işlemleri Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılır..." hükmüne yer verilmiştir. Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen ve davacının uluslararası öğrenci kaydını yaptırdığı tarihte yürürlükte bulunan Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'ın "Başvuracak Adaylar" başlıklı bölümünde; "a) Lise son sınıfta olmaları ya da mezun durumda bulunmaları koşuluyla; 1) Yabancı uyruklu olanların, 2) Doğumla Türk vatandaşı olup da İçişleri Bakanlığı'ndan Türk vatandaşlığından çıkma izni alanlar ve bunların Türk vatandaşlığından çıkma belgesinde kayıtlı reşit olmayan çocuklarının Türk Vatandaşlığı Kanunu uyarınca aldığı Tanınan Hakların Kullanılmasına İlişkin Belge sahibi olduklarını belgeleyenlerin, (5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 7. maddesinde "(1) Türkiye içinde veya dışında Türk vatandaşı ana veya babadan evlilik birliği içinde doğan çocuk Türk vatandaşıdır." hükmü bulunmakta olup, yurt dışından kabul kontenjanlarına başvuracak adayların Türk Vatandaşlığı Kanunu'nu incelemelerinde yarar bulunmaktadır.) 3) Yabancı uyruklu iken sonradan kazanılan vatandaşlık ile TC vatandaşlığına geçenlerin / bu durumdaki çift uyrukluların 4) a) 01/02/2013 tarihinden önce yurtdışında ortaöğretime devam eden TC uyruklu öğrencilerden ise ortaöğretiminin (lise) son üç yılını KKTC hariç yabancı bir ülkede tamamlayanların (ortaöğretiminin (lise) tamamını KKTC dışında yabancı bir ülkedeki MEB nezdinde açılmış olan Türk okullarında tamamlayanlar dahil) yurt dışından öğrenci kabul kontenjanlarına başvuru yapabileceğine, b) 01/02/2013 tarihinden sonra yurt dışında ortaöğretime başlayan adayların yurt dışından kabul kontenjanlarına ortaöğretiminin (lise) tamamını KKTC hariç yabancı bir ülkede tamamlayanların (ortaöğretiminin (lise) tamamını KKTC dışında yabancı bir ülkedeki MEB nezdinde açılmış olan Türk okullarında tamamlayanlar dahil) başvuru yapabilmelerine, 5) KKTC uyruklu olup; KKTC’de ikamet eden ve KKTC’de ortaöğrenimini (lise) tamamlayan GCEAL sınav sonuçlarına sahip olanlar ile 2005-2010 tarihleri arasında diğer ülkelerdeki kolej ve liselere kayıt yaptırıp eğitim alarak GCE AL sınav sonuçlarına sahip olan veya sahip olacakların, başvurularının kabul edilmesi, b) Adaylardan 1) T.C. uyruklu olup ortaöğreniminin (lise) tamamını Türkiye'de veya KKTC'de tamamlayanların, (...) başvurularının kabul edilmemesi, (...) " şeklinde ifade edilmek suretiyle yurtdışından öğrenci kabulüne ilişkin esaslar belirlenmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Anayasa'nın ''Kanun önünde eşitlik'' başlıklı 10. maddesi ile, aynı durumda olanlara aynı kuralların uygulanması böylece, ayrıcalıklı kişi ve toplulukların oluşturulmasının engellenmesi amaçlanmıştır. Uluslararası öğrenciliğe yönelik düzenlemeler, ülkemizde çeşitli sebeplerle ortaokul ve lise eğitimi alamamış kişilerin ülkemizde eğitim almak istemesi halinde mağdur olmalarının önlenmesi amacıyla getirilmiş düzenlemeler olup; aksi yaklaşım, Türk vatandaşı olan ve Türkiye'de eğitim görmekte olan öğrenciler aleyhine ayrıcalıklı bir durum oluşturacaktır. 2547 sayılı Kanunun 45/f. maddesinde değişiklik yapan 6287 sayılı Kanun'un gerekçesi; yabancı uyruklu öğrenciler ile ortaöğretimin tamamını yurtdışında okuyan öğrencilerin yani yabancı uyruklu olmamakla birlikte T.C. vatandaşı olan ya da çifte vatandaşlığı olan bir öğrencinin de ortaöğretiminin tamamını yurtdışında okuması halinde Türkiye’de üniversite sınavına tabi tutulmaksızın üniversite eğitimi alabilmesini sağlamaktır. Yasa koyucu, yabancı uyruklu öğrencilere Türkiyede eğitim almasına imkan tanırken Türk vatandaşı olduğu için yurtdışında eğitim gören bir öğrencinin de bu haktan faydalanmasını isteyerek aslında yabancı uyruklu öğrenciye tanıdığı (yurtdışında eğitim görmesi sebebiyle) sınavsız eğitim hakkını, yurtdışında yaşayan ve yurtdışında ortaöğretimi tamamlayan Türk vatandaşlarına ya da çifte vatandaşlığı olanlara da sağlayarak bunlar arasında bir eşitlik; fırsat eşitliği yaratmak istemiştir. Bununla birlikte bu haktan faydalanabilmek için ortaöğretimin tamamının yurt dışında usulüne uygun bir şekilde tamamlanması, usulüne uygun alınan diploma ile uluslararası öğrenci başvurusu yapılması gerektiği açıktır. 2547 sayılı Kanunun 45/f maddesi gereği ortaöğretimin tamamını yurtdışında okuyan öğrencilerin Yükseköğretim kurumlarına kabul edileceği ve düzenleme yapma hususunda Kanunla yetkili kılınan Yükseköğretim Kurumu Başkanlığınca belirlenen ilkenin de ortaöğretimin tamamının yurtdışında tamamlanması olduğu açıktır. Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'ın "Başvuracak Adaylar" başlıklı bölümünde; ortaöğretiminin (lise) tamamını KKTC hariç yabancı bir ülkede tamamlayanların (ortaöğretiminin (lise) tamamını KKTC dışında yabancı bir ülkedeki MEB nezdinde açılmış olan Türk okullarında tamamlayanlar dahil) başvuru yapabilmelerine karar verildiği görülmektedir. Yurt dışı öğrenci kontenjanı ile yerleşen öğrencilere ayrı kontenjan ayrılmasının sebebi yurt dışında öğretim gören öğrencilerin bulundukları ülkede yaşayan insanların konuştuğu dilin Türkçe olmaması ve eğitim sistemlerinin farklılıktan kaynaklı hak kayıplarının önlenmesi ve fırsat eşitliğinin sağlanmasıdır. Türkiye'de lise mezuniyeti bulunup yurt dışından örgün ya da uzaktan eğitim yoluyla alınan diplomanın, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olup Türkiye'de ikamet eden kişiler yönünden, merkezi sınavlara hazırlanan öğrencilere karşı bir ayrıcalık yaratmasının eşitler arası yarışma ilkesi ve hakkaniyet ile bağdaşmayacaktır. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca çıkarılan Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslarda da, T.C. uyruklu olup ortaöğreniminin (lise) tamamını Türkiye’de veya KKTC’de tamamlayanların başvurularının kabul edilmemesi gerektiği açıkça belirtilmiştir. Bu durumda, 2013-2014 eğitim öğretim yılında Şanlıurfa Karaköprü Emine Göncü Anadolu Lisesinden mezun olan ve aynı zamanda yurt dışında bulunan liseden diploma alan ve bu diplomanın denkliği tanınan davacının, Türkiye Cumhuriyeti liselerinden mezun olan öğrencilerle aynı durumda bulunduğu, dolayısıyla yurt dışından öğrenci kabul şartlarını sağlamadığı sonucuna varılmıştır. İdari işlemin geri alınması; idari işlemleri, yürürlüğe girdikleri tarihten itibaren geçersiz ve hükümsüz sayma iradesi ya da işlemlerin, yapıldıkları tarihten başlayarak ortadan kaldırılması, hukuk aleminden silinmesi, çıkarılması olarak tanımlanmaktadır. Hukuken sakat bir işlemin, başka bir deyişle hukuk düzenine uygunluk göstermeyen bir işlemin, idare tarafından geri alınması tabiidir. Bununla birlikte hukuka aykırı işlemlerin idare tarafından hangi durumlarda ve ne zaman geri alınacağı, ilgililer lehine kazanılmış hak doğurup doğurmayacağı hususuna Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 22/12/1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararında açıkça yer verilmiştir. Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun söz konusu kararıyla; idarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı ve hilesi hallerinde süre aranmaksızın kanunsuz terfi veya intibaka dayalı ödediği meblağı her zaman geri alabileceği; belirtilen istisnalar dışında kalan hatalı ödemelerin geri alınmasının, hatalı ödemenin ilk yapıldığı tarihten başlamak üzere idari dava açma süresi içinde mümkün olduğu, bu süre geçtikten sonra geri alınamayacağı karara bağlanmıştır. Anılan karar, her ne kadar hatalı terfi ve intibaktan doğan ödemelerin geri alınmasına ilişkin ise de, bu karar ile idari işlemlerin geriye alınmasında uyulması gereken temel ilkeler ortaya konulmuş bulunduğundan, anılan kararın yoklukla malul, gerçek dışı beyan, açık hata veya hileye dayanan tüm işlemlerin idarece geri alınmasında da dikkate alınması gerekmektedir. Dolayısıyla, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun, idari işlemlerin geri alınması koşullarını da belirleyen bahsi geçen kararında açıklandığı üzere; dava açma süresi içinde, idarenin gerçeğe aykırı belgelere dayalı tüm işlemlerini geri almaya yetkili olduğu, dava açma süresi içerisinde geri alınan hukuka aykırı işlemlerin ilgililer lehine kazanılmış hak doğurmayacağı, dava açma süresi geçtikten sonra ancak yok hükmündeki idari işlemlerin, ilgililerin gerçeğe aykırı beyanı veya hilesi nedeniyle veya idarenin açıkça hataya düşerek tesis ettiği idari işlemlerin, süre kaydı aranmaksızın her zaman geri alınmasının mümkün olduğu anlaşılmaktadır. Yukarıda yer verilen mevzuat ve Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu kararının birlikte değerlendirilmesinden, davacının elde ettiği statüsünün kazanılmış hak kapsamında değerlendirilemeyeceği de açıktır. Öte taraftan; her ne kadar davacı tarafından yurt dışından almış olduğu lise diplomasına verilen denklik belgesinin iptaline dair bir karar bulunmadığı, dolayısıyla hukuken geçerli bir denklik belgesinin bulunduğu ileri sürülmüşse de, yurt dışından alınan lise diplomasına denklik belgesi verilmesinin doğrudan davacının yurt dışından öğrenci kabul şartlarını sağladığı anlamı taşımamakta olup, Türkiye'de daha önce lise mezuniyeti bulunanların yükseköğretim kurumlarına merkezi sınav puanı aranmadan yurt dışından öğrenci kabul kontenjanından kayıtlarının yaptırılamayacağı açık olduğundan, bu iddiaya itibar edilmemiştir. Bu itibarla; sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunan Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçe ile onanması gerekmektedir KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle, 1. Temyiz isteminin reddine, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan ... TL yürütmenin durdurulması harcı ile posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından davacıya iadesine, 4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 5. Kesin olarak, 05/02/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi. </body></html>