Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2022/2905 E. , 2025/627 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2022/2905 Karar No : 2025/627 TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı tarafından, adına kayıtlı iken... tarihinde hususiye çekilen ... ticari taksi plakasının tekrar faaliyete geçirilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı Toplu Taşıma Daire Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Şube Müdürlüğünün... tarih ve ...sayılı işlemi ile bu işleme dayanak Ordu Büyükşehir Belediyesi Ticari Taksiler ve Taksi Durakları Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin geçici 1. maddesinden yer alan "iş bu geçici madde hükmünün yürürlük tarihinden itibaren başlamak üzere 31.12.2015 tarihine kadar" ifadesinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davaya konu Yönetmeliğin geçici 1. maddesinde yer alan "iş bu geçici madde hükmünün yürürlük tarihinden itibaren başlamak üzere 31.12.2015 tarihine kadar" ifadesi yönünden, 6360 sayılı Kanun uyarınca Ordu ilinin 31/03/2014 tarihi itibarıyla büyükşehir statüsü kazandığı, büyükşehir sınırları içerisinde faaliyet gösterecek ticari araçların sayı ve nitelikleri ile bunlara verilecek ruhsat ve çalışma izinlerine ilişkin usul ve esasları kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde belirleme yetkisinin, münhasıran büyükşehir belediyeleri uhdesinde oluşturulacak ulaşım koordinasyon merkezlerinde bulunduğu, idarece bu yetkinin kullanıma esas olmak üzere, üst hukuk normlarına ve temel hukuk ilkelerine aykırı olmamak kaydı ile yönetmelik çıkarılabileceği gibi kamu yararı ve yürütülecek kamusal faaliyetin gerekleri dikkate alınarak çıkarılacak yönetmelik ve sair düzenleyici işlemlerde ulaşım faaliyetlerine ilişkin belirli sınırlama veya kısıtlamaların da öngörülebileceği, mevcut ticari plakaların hak sahiplerince hususiye çekilmesinden sonra her zaman ticari plakaya dönüştürülebilecekleri hususunda herhangi bir yasal düzenleme bulunmadığından ticari plakanın imkan sağladığı taşımacılık faaliyetinden vazgeçerek mevcut ticari plakasını hususiye çeken ilgililer bakımından ticari plakadan kaynaklanan bir kazanılmış haktan söz edilmesine imkan olmadığı, uyuşmazlık konusu düzenleme ile idarece öncesinde (T) plakalı aracını hususiye çeken kişilere plakayı tekrar faaliyete geçirmek hususunda ilave bir hak tanındığı, bu hakkın belirli bir başvuru süresine tabi kılınmasının idarenin takdir yetkisi kapsamında olduğu, dosya kapsamında anılan süre sınırının hizmet gereklerine ve kamu yararına aykırı biçimde belirlendiği hususunu somut olarak ortaya koyan herhangi bir bilgi veya belgenin de bulunmadığı görüldüğünden; dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık olmadığı; ... tarih ve ... sayılı işlem yönünden ... sayılı ticari plakanın davacı tarafından 28.03.1995 tarihinde hususiye çekilerek mevcut ticari faaliyetin durdurulduğu, ticari plakanın yeniden faaliyete geçirilmesine ilişkin başvurunun Ordu Büyükşehir Belediyesi Ticari Taksiler ve Taksi Durakları Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin geçici 1 maddesinde düzenlenme altına alınan 31/12/2015 tarihi geçtikten çok sonra 23/02/2018 tarihli dilekçe ile yapıldığı görüldüğünden; hukuka uygunluğu yargı kararı ile saptanan Yönetmelik hükmünde belirlenen süre geçtikten sonra yapılan başvurunun reddine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, yerel mahkeme ve bölge idare mahkemesi tarafından eksik incelemeye dayalı olarak karar verildiği, davaya konu yönetmeliğin usulüne uygun olarak ilan edilmediği Anayasa'nın temel hak ve hürriyetlerin olağan dönemlerde ancak kanunla sınırlandırılabileceğine ilişkin hüküme rağmen davaya konu Yönetmelik hükmü ile mülkiyet hakkına (taksi plakasının elinden alınması) ve taksicilik yapamaması sebebiyle de çalışma hakkına müdahale söz konusu olduğundan temyiz başvurusunun kabulü ile kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, 5216 sayılı Kanun ve Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği çerçevesinde dava konusu işlemlerin tesis edildiği belirtilerek bölge idare mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının; dava konusu işlemlerden, Ordu Büyükşehir Belediyesi Ticari Taksiler ve Taksi Durakları Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin geçici 1. maddesinde yer alan "iş bu geçici madde hükmünün yürürlük tarihinden itibaren başlamak üzere 31.12.2015 tarihine kadar" ifadesinin iptaline ilişkin talebin reddine dair verilen kararın onanması, Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı Toplu Taşıma Daire Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Şube Müdürlüğü'nün ... tarih ve ...sayılı işlemin iptaline ilişkin talebin reddine dair verilen kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davacı tarafından, adına kayıtlı iken 28/03/1995 tarihinde hususiye çekilen ... ticari taksi plakasının tekrar geçirilmesi talebiyle 23/02/2018 tarihinde yaptığı başvurunun, ilişkin Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı Toplu Taşıma Dairesi Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Şube Müdürlüğünün ... tarih ve ...sayılı reddedilmesi ilişkin işlem ile bu işleme dayanak Ordu Büyükşehir Belediyesi Ticari Taksiler ve Taksi Durakları Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin geçici 1. maddesinden yer alan "iş bu geçici madde hükmünün yürürlük tarihinden itibaren başlamak üzere 31.12.2015 tarihine kadar" ifadesinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve İlçe Belediyelerinin Görev ve Sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinin (f) bendinde; "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyelerinin görev ve yetkileri arasında sayılmış, "Ulaşım Hizmetleri" başlıklı 9. maddesinde; "Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır. Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer. Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır. Koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.” kuralına yer verilmiştir. 15.06.2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin "Ulaşım Koordinasyon Merkezi" başlıklı üçüncü kısmının “Görev ve yetkileri” kenar başlıklı 18. maddesinde, “(1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir. Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, (…) ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmekle (…) d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla, (...)” görevli ve yetkili olduğu kuralı; “Birim” kenar başlıklı 21. maddesinde, “(1) UKOME'nin sekreterya hizmetleri, büyükşehir belediye başkanlığı bünyesinde bu amaçla oluşturulacak ulaşım koordinasyon birimi tarafından yürütülür.”; “Görevleri" kenar başlıklı 22. maddesinde ise, “(1) Ulaşım koordinasyon birimi; a) Başkanın emir ve talimatları doğrultusunda gündemi hazırlar ve üyelere duyurur. b) Görüşme tutanaklarını düzenler. c) Alınan kararları yazar, üyelerin imzalarını tamamlatır ve ilgili mercilere gönderir. ç) UKOME toplantılarına üye gönderen kurum ve kuruluşlarla irtibatı sağlar. d) Büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde nazım plana uygun arazi kullanım ve ulaşım planlama çalışmaları doğrultusunda büyükşehir ulaşım planının yapılması için gereken ön çalışmaları yaparak kurula sunar.” kuralı yer almıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 1-Dava konusu Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı Toplu Taşıma Dairesi Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Şube Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden; Yukarıda anılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, toplu taşıma araçları ile servis ve taksi sayılarının, bu araçların güzergahları ile bunların çalışma şekil şartlarının belirlenmesi, plaka hakları ile çalışma izin belgelerinin verilmesi konusunda karar verme yetkisinin Ulaşım Koordinasyon Merkezine ait olduğu anlaşılmakta olup, büyükşehir belediyesi başkanlığı bünyesinde oluşturulan Toplu Taşıma Dairesi Başkanlığı ya da Ruhsat ve Denetim Şube Müdürlüğünün bu konuda işlem tesis etme yetkisinin bulunmadığı açıktır. Bu durumda, davacı tarafından, adına kayıtlı iken 28/03/1995 tarihinde hususiye çekilen ... ticari taksi plakasının tekrar faaliyete geçirilmesi talebiyle 23/02/2018 tarihinde yapılan başvurunun, davalı belediye Ulaşım Koordinasyon Merkezi Kurulu tarafından değerlendirilerek, istem hakkında karar verilmesi gerekirken, bu konuda yetkisi bulunmayan davalı belediye Toplu Taşıma Dairesi Başkanlığı (Ruhsat ve Denetim Şube Müdürlüğü) tarafından tesis edilen ... tarih ve ...sayılı dava konusu işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uyarlık bulunmadığından Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuki isabet olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 2- Ordu Büyükşehir Belediyesi Ticari Taksiler ve Taksi Durakları Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin geçici 1. maddesinde yer alan "iş bu geçici madde hükmünün yürürlük tarihinden itibaren başlamak üzere 31.12.2015 tarihine kadar" ifadesinin iptaline ilişkin istem yönünden; Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar bu kısım yönünden usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle, 1. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının; a) Ordu Büyükşehir Belediyesi Ticari Taksiler ve Taksi Durakları Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin geçici 1. maddesinde yer alan "iş bu geçici madde hükmünün yürürlük tarihinden itibaren başlamak üzere 31.12.2015 tarihine kadar" ifadesine ilişkin kısmının ONANMASINA, b) Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı Toplu Taşıma Dairesi Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Şube Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemine ilişkin kısmının BOZULMASINA, 3. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak, 07/02/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi. </body></html>