Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 2. Daire Başkanlığı 2021/7684 E. , 2025/222 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y İKİNCİ DAİRE Esas No : 2021/7684 Karar No : 2025/222 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E: ..., K: ...sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem : Dava; Niğde İl Emniyet Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yapan davacının, "Devlet Memurları tarafından yapılamayacağı Devlet Memurları Kanunu'nda gösterilen kazanç getirici uğraşılarda bulunmak" fiilini işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/29. maddesi uyarınca meslekten çıkarma cezasıyla tecziye edilmesine ilişkin ... günlü, ... karar sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu kararının iptali ile işlem nedeniyle mahrum kaldığı ve kalacağı tüm parasal ve özlük haklarının iadesi istemiyle açılmıştır. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E: ..., K: ... sayılı kararıyla; davacının, kız kardeşinin imtiyaz sahibi olduğu ... isimli günlük siyasi gazetenin imtiyaz sahibi vekili olarak çalıştığı hususunun davacının kendi ifadesi ve gazetenin 15/16 ve 19 Ocak 2015 tarihli nüshalarında yapılan haberlerin içerikleri itibariyle sabit olduğu, bu çalışmaların davacının görevden uzaklaştırıldığı bir dönemde yapılması ve yapılan işlerin niteliği de göz önüne alındığında yardım amacını aşar boyutta olduğu, mevzuatta öngörülen ve gösterilen kazanç getirici uğraşılarda bulunmak suçu kapsamında olduğu anlaşılan eylem nedeniyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; davalı idarece ara karara verilen cevapta; davacının il polis disiplin kurulunun 10/12/2015 günlü, bila sayılı yazısı ile son savunma ve sözlü savunma talebinin olup-olmadığının sorulduğu, savunma talebine yönelik geri bildirimde bulunulmadığı için karar merci olan Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kuruluna dosyanın gönderilmesinden sonra bu Kurulda ayrıca davacının yazılı ve sözlü savunma yapması hususunda yeni bir çağrı yapılmadığı ve son savunmasının alınmadığının belirtildiği; bu durumda, mevzuat hükümleri uyarınca hakkında meslekten çıkarma cezası teklif edilen davacı hakkında karar merci olan Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu tarafından son savunması alınmadan tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı; öte yandan, işbu karar uyarınca davacı hakkında, son savunması alındıktan sonra yeniden işlem tesis edilebileceği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal ve özlük hakların davacıya ödenmesine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; davacının suçunun sabit olduğu, soruşturma sırasında avukat nezaretinde ifade alındığı, İl Polis Disiplin Kurulunca 657 sayılı Kanun'un 129. maddesi uyarınca savunma istem yazısının gönderildiği ve davacının isnat edilen konularla ilgili son savunmasını verdiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN CEVABI : Davacı tarafından; son savunmasının alınmadığı, adli yargı sürecinin devam ettiği, kendisine atfedilen hususların soyut iddia olduğu, lehe olan hükümlerin uygulanması gerektiği, dava konusu işlemin usul ve esas yönünden hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY: Niğde İl Emniyet Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapan davacı hakkında, sahte belge düzenleyerek av bayilerinden mermi aldığı ve bu mermileri para karşılığında piyasada sattığına ilişkin ihbarın yapıldığı, bunun üzerine disiplin soruşturmasına başlanıldığı, bu soruşturma devam ederken Niğde ilinde yayın yapan ... isimli günlük siyasi gazetenin 15/16 ve 19 Ocak 2015 tarihli nüshalarında davacının gazetenin imtiyaz sahibi vekili olduğu yönünde haberlerin çıkması üzerine bu konunun da değerlendirilmesi için 30/01/2015 tarihli ek tahkik onayının verildiği, soruşturma sonunda düzenlenen ...günlü, ... sayılı disiplin raporunda; ...'ın 15/01/2015 tarihli Niğde ilinde günlük olarak yayın yapan ... isimli günlük siyasi gazetenin imtiyaz sahibi vekili olarak çalışması, bu konuda alınan ifadesinde, kızkardeşinin verdiği resmi vekalet ile imtiyaz sahibi vekili olarak çalıştığını kabul etmesi nedeniyle Devlet memurları tarafından yapılamayacağı Devlet Memurları Kanunu'nda gösterilen kazanç getirici uğraşılarda bulunmak suçunu işlediği değerlendirilerek Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/29. maddesi gereğince meslekten çıkarma cezasıyla tecziyesinin teklif edildiği, Niğde Valiliği İl Polis Disiplin Kurulunun ...sayılı yazısıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 130. maddesi uyarınca davacıdan yazılı savunmasının istenildiği ve anılan Kanun'un 129. maddesinde belirtilen hakların bildirildiği, İl Polis Disiplin Kurulunun söz konusu savunma istem yazısının 10/12/2015 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, davacının daha önce vermiş olduğu ifadesinin geçerli olduğunu belirtmekle yetindiği ve sözlü savunma yapmak istediğine ilişkin bir bildirimde bulunmadığı, Niğde Valiliği İl Polis Disiplin Kurulu tarafından ... günlü, ...sayılı karar ile Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/29 maddesi uyarınca "meslekten çıkarma" cezası ile tecziyesine karar verilmek üzere ilgili dosyanın Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kuruluna sevk edildiği, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü, ...sayılı kararı ile meslekten çıkarma cezası ile tecziyesi üzerine temyizen bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT: 657 sayılı Kanun'un "Yüksek disiplin kurullarının karar usulü, memurun hakkı" başlıklı 129. maddesinde; "Yüksek disiplin kurulları kendilerine intikal eden dosyaların incelenmesinde, gerekli gördükleri takdirde, ilgilinin özlük dosyasını ve her nevi evrakı incelemeye, ilgili kurumlardan bilgi almaya, yeminli tanık ve bilirkişi dinlemeye veya niyabeten dinletmeye, mahallen keşif yapmaya veya yaptırmaya yetkilidirler. Hakkında memurluktan çıkarma cezası istenen memur, (…) soruşturma evrakını incelemeye, tanık dinletmeye, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili vasıtasıyla savunma yapma hakkına sahiptir." hükmüne; "Savunma hakkı" başlıklı 130. maddesinde; "Devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez. Soruşturmayı yapanın veya yetkili disiplin kurulunun 7 günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmıyan memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır." hükmüne yer verilmiştir. 3201 sayılı Kanun'un, işlem tarihinde yürürlükte bulunan Ek 5. maddesinde, "Disiplin kurullarının disiplin cezası verebilecekleri personel ve uygulamaya yetkili oldukları cezalar aşağıda gösterilmiştir. A) İl Polis Disiplin kurulları, kuruldukları il emniyet kadrosundaki: 1. Polis memurları, çarşı ve mahalle bekçileri ile atanması il makamlarına ait personele bütün disiplin cezalarını, ..... verebilir." hükmüne, işlem tarihinde yürürlükte bulunan Ek 7. maddesinde ise, "Disiplin Kurulunca verilen kararlardan: A) İI Polis Disiplin Kurulunun polis memurlan hakkında verilen meslekten çıkarma cezası dışındaki kararlan Valinin; polis memurları hakkında verilen meslekten çıkarma cezası kararları Valinin önerisi, Genel Müdürlük Yüksek Disiplin Kurulunun görüşü ve Bakanın onayı ile; .... kesinleşir." hükmüne yer verilmiştir. Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/29. maddesinde, "Devlet Memurları tarafından yapılamayacağı Devlet Memurları Kanununda gösterilen kazanç getirici uğraşılarda bulunmak'' fiili, meslekten çıkarma cezasını gerektiren eylem, işlem, tutum ve davranışlar arasında sayılmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Anayasa Mahkemesinin 13/01/2016 günlü, E:2015/85, K:2016/3 sayılı kararı ile; Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü uyarınca verilen dava konusu disiplin cezasının yasal dayanağı olan, 3201 sayılı Kanun'un 83. maddesinin birinci cümlesinin, "yaptırım konusu eylemleri yasal düzeyde belirlememesi ve bireylerin hangi somut olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını belirli bir açıklık ve kesinlikte öngörebilmelerine yasal çerçevede imkan tanımaması nedeniyle, Anayasa'nın 38. ve 128. maddelerine aykırı olduğu" gerekçesiyle iptaline karar verilmiş ve anılan madde, 7068 sayılı Kanun'un 37. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. Öte yandan, 7068 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 657 sayılı Kanun, 6413 sayılı Kanun ve 3201 sayılı Kanun ile 23/3/1979 tarihli ve 7/17339 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükümlerine göre resen veya yetkili disiplin kurullarınca verilmiş olan disiplin cezaları, bu Kanun hükümleri uyarınca verilmiş addolunur." hükmüne yer verilmiştir. Zaman bakımından uygulama açısından uyuşmazlık değerlendirildiğinde; suçun işlendiği tarihte yürürlükte bulunmayan bir Kanun'un faile uygulanmayacağı ve sonradan yürürlüğe giren Kanun'un failin lehine ise uygulanacağına ilişkin hükümlerin, maddi ceza hukukuna ilişkin kurallar olduğu; bir hususun maddi ceza hukukuna ilişkin olduğunun tespiti açısından, söz konusu hükmün sonuç cezaya nihaî olarak tesir etmesi, onun miktar ve/veya süresini değiştirebilecek nitelikte hükümler ihtiva etmesi gerektiği; usul kuralı niteliğinde olan, muhakeme veya infaz hukukunu ilgilendiren hususlarda esas olarak derhâl uygulama kuralının geçerli olduğu; bu belirlemeler çerçevesinde disiplin soruşturması sürecinde davacının savunmasının hangi kurul tarafından ve hangi usulde alınması gerektiği hususunun usul kuralı niteliğinde olması nedeniyle bahsedilen yönden hukuki denetimin, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki mevzuata göre yapılmasının 7068 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesinin 1. fıkrasına aykırılık oluşturmayacağı açıktır. 3201 sayılı Kanun'un işlem tarihinde yürürlükte bulunan Ek 5. ve Ek 7. maddelerinde, kuruldukları il emniyet kadrosundaki polis memurlarına ait bütün disiplin cezalarını vermeye il polis disiplin kurullarının yetkili olduğu, söz konusu kurulların polis memurları hakkında verdiği meslekten çıkarma cezası kararlarının valinin önerisi, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun görüşü ve Bakanın onayıyla kesinleşeceğinin düzenlendiği görülmektedir. Bu durumda, dava konusu meslekten çıkarma cezasını vermeye yetkili olan kurulun il disiplin kurulu olduğu, bu kurul tarafından alınan savunma sonrasında usulüne uygun olarak tesis edilen işlemde savunma hakkının ihlali yönünden hukuka aykırı bir durumun söz konusu olmadığı anlaşıldığından, uyuşmazlığa konu olayın esası incelenerek bir karar verilmesi gerekirken, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu tarafından davacının son savunması alınmadan tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesine dayalı olarak verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA, 3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 15/01/2025 tarihinde gerekçe yönünden oyçokluğuyla karar verildi. (X) KARŞI OY : Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunduğu şekliyle 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu’nun 3. maddesinde, “Umumi zabıta: Silahlı bir kuvvet olan (polis) ve (jandarma) dır.” hükmü yer almış; 82. maddesinde, Emniyet örgütü mensuplarına verilecek disiplin cezaları sayılmış, Devlet memurluğundan çıkarma cezasının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine göre ve bu Kanun'da gösterilen yetkili disiplin kurulunca uygulanacağı belirtilmiş; 83. maddesinde de, "Gerek inzibat komisyonları tarafından ve gerek salahiyet dairesinde re'sen verilecek inzibat cezalarını icap ettiren fiil ve hareketlerin ne olduğu ve cezaların derece ve miktarı, polis mesleğinin haiz olduğu hususiyet ve ehemmiyet gözetilerek tanzim edilecek nizamnamede tayin olunur. Memuriyetten ihraç cezası müstesnadır." kuralına yer verilmiştir. 3201 sayılı Kanun'un verdiği yetkiye istinaden, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü 24/04/1979 günlü, 16618 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış; Anayasa Mahkemesinin 29/01/2016 günlü, 29608 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 13/01/2016 günlü, E:2015/85, K:2016/3 sayılı kararıyla da; " 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 83. maddesinin birinci cümlesinin" Anayasa'nın 38. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen "suçta kanunilik" ilkesine ve Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrasında hükme bağlanan "kanuni düzenleme" ilkesine aykırı olduğuna" ve İPTALİNE, iptal hükmünün, kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak bir yıl sonra yürürlüğe girmesine" karar verilmiştir. Diğer taraftan, 23/01/2017 günlü, 29957 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 682 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname kanunlaşarak, 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun, 08/03/2018 günlü, 30354 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. 7068 sayılı Kanun’un 1. maddesinde, bu Kanun’un Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeline ilişkin disiplinsizlik hâllerini, disiplin cezalarını, disiplin amirlerini ve kurullarını, disiplin soruşturma usulü ile diğer ilgili hususları düzenlediği belirtilmiş,"Yürürlükten kaldırılan hükümler" başlıklı 37. maddesinde, "(1) 4/6/1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun 82 nci maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları, 83 üncü, ek 4 üncü, ek 5 inci, ek 6 ncı, ek 7 nci, ek 8 inci ve ek 9 uncu maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır." hükmüne; "Geçiş hükümleri" başlıklı Geçici 1. maddesinde ise, "(1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 657 sayılı Kanun, 6413 sayılı Kanun ve 3201 sayılı Kanun ile 23/3/1979 tarihli ve 7/17339 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükümlerine göre resen veya yetkili disiplin kurullarınca verilmiş olan disiplin cezaları bu Kanun hükümleri uyarınca verilmiş addolunur. (2) (Değişik:18/10/2018-7148/45 md.) 2/1/2017 tarihli ve 682 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği 23/1/2017 tarihinde devam etmekte olan disiplin soruşturmaları ile ilgili olarak; a) Bu Kanunun usule, yetkili disiplin amiri ve yetkili disiplin kurullarına ilişkin hükümleri derhal uygulanır. b) Bu Kanun yürürlüğe girmeden önce personelin tabi olduğu disiplin mevzuatının ceza hükümleri ile bu Kanunun ceza hükümlerinin farklı olması halinde personelin lehine olan hükümler uygulanır. (3) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce disiplin amirleri veya disiplin kurulları tarafından verilmiş ve infaz edilmiş disiplin cezalarına bağlı olarak yapılmış idari işlemler aynen muhafaza olunur." hükümlerine yer verilmiştir. 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 83. maddesinin birinci cümlesinin" Anayasa'nın 38. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen "suçta kanunilik" ilkesine ve Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrasında hükme bağlanan "kanuni düzenleme" ilkesine aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmesi ile Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü yasal dayanaktan yoksun kalmış, iptal kararı sonrası yayımlanan 7068 sayılı Kanun ile disiplin cezaları ve diğer hususlar müstakil olarak düzenlenmiş, kamu düzeni dikkate alınarak bu Kanun'un geçici 1. maddesinde, daha önceki mevzuat uyarınca "verilmiş olan disiplin cezaları bu Kanun hükümleri uyarınca verilmiş addolunur." kuralına yer verilerek, istisnasız olarak 7068 ayılı Kanun'un tüm hükümleri, geriye yürür etki doğuracak şekilde yürürlüğe konulmuştur. Aktarılan mevzuat uyarınca, 7068 sayılı Kanun kapsamında bulunan personele, bu Kanun’dan önceki mevzuat esas alınarak verilmiş disiplin cezalarının, 7068 sayılı Kanun hükümleri uyarınca verilmiş sayılacağından, söz konusu disiplin cezalarının iptali istemiyle açılan davaların, 7068 sayılı Kanun hükümleri uyarınca çözüleceği açıktır. Öte yandan; Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatında çalışan personele verilecek cezalar arasında, Devlet memurluğundan çıkarma ve meslekten çıkarma cezaları olduğu halde, 657 sayılı Kanun' da meslekten çıkarma cezasına ilişkin bir düzenleme bulunmadığı, ancak Devlet memurluğundan çıkarma cezasına yer verildiği ve 657 sayılı 'Kanun'un 129. maddesinindeki düzenlemede de sadece, hakkında "memurluktan çıkarma cezası" istenen memurların, Yüksek Disiplin Kurulunda " tanık dinletmeye, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili vasıtasıyla savunma yapma hakkına sahip" olduğu görülmektedir. Bu durumda; işlemin hukuka uygunluk denetiminin, 7068 sayılı Kanun hükümleri uyarınca yapılması gerektiğinden, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki mevzuat hükümleri esas alınarak karar verilmesi nedeniyle çoğunluk kararına, gerekçe yönünden katılmıyorum. </body></html>