Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2023/5136 E. , 2025/447 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2023/5136 Karar No : 2025/447 TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ... Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, adına tahsisli 106 adet J plakanın tahsisinin iptal edilerek Belediye uhdesine alınmasına ilişkin … tarih ve ... sayılı Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığı UKOME kararının kendisine ilişkin kısmının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirket adına tahsisli 106 adet J plakalı aracın 2019-2020 ve 2021-2022 dönemlerine ait çalışma ruhsatının yenilenmediği, ilgili mevzuat hükümleri uyarınca ticari yolcu taşımacılığına ilişkin bir hak elde edebilmenin yanı sıra bu hakkın sürdürülebilirliği ve korunması için ticari yolcu taşımacılığı yapılmasına izin verilmesine ilişkin yetkili idarelerden (ilçe/il trafik komisyonu, belediye, UKOME) alınmış kararlar ve ilan edilmiş yasal düzenlemeler doğrultusunda hak sahibine yüklenilmiş yükümlülüklerin yerine getirilmesinin gerektiği, Manisa Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde servis hizmetlerinin daha güvenli hale getirilmesi, serviste kullanılan araçların standardizasyonunun tesis edilmesi, kamusal hizmet standartlarının denetim ve takibinin sağlanarak daha modern, güvenli, denetlenebilir ve izlenebilir taşıma standartlarına kavuşturulabilmesi amacıyla UKOME tarafından çıkartılan Manisa Büyükşehir Belediyesi "J" Plaka Tahsisli Umum Servis Araçları Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönergede, iki yılda bir yenilenmesi zorunlu olan çalışma ruhsatını yenilemeyen ve buna bağlı iş sözleşmesini yapmayanlara yazılı bildirimde bulunularak azami (90) doksan takvim günü süre verileceği, belirtilen sürede sözleşme yapılmaması ve çalışma ruhsatının alınmaması halinde çalışma ruhsatının UKOME kararı ile iptal edilerek tahsisli plakanın belediye uhdesine alınacağının hüküm altına alındığı, bu kapsamda çalışma ruhsatını yenilemesi için kendisine 90 gün süre verilen davacı şirketin anılan süre içerisinde ruhsatlarını yenilemediği anlaşılmakla, davacının verilen süre içinde çalışma ruhsatını yenilememesinden dolayı plaka tahsislerinin iptal edilerek Büyükşehir Belediyesi uhdesine alınmasına dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, şirkete ait 106 adet J plakasının çalışma ruhsatının haciz ve muhafazalar sebebiyle yenilenemediği ve bu sebeplerin mücbir sebep olduğu göz ardı edildiği, davacının araçlar sebebiyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği, Mahkemece verilen kararın usul ve hukuka aykırı olduğu, bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, haksız ve mesnetsiz olan temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davacı şirket tarafından, adına tahsisli 106 adet J plaka tahsisinin iptal edilerek Belediye uhdesine alınmasına ilişkin … tarih ve ... sayılı Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığı UKOME kararının kendisine ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde, "büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek" hükmü, (p) bendinde "Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmış; "Ulaşım hizmetleri" başlıklı 9. maddesinde; "Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır. Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır...Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır. Koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı tarafından müştereken çıkarılan yönetmelikle belirlenir. Büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz. ..." hükmüne yer verilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinin (b) bendinde, Kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek, belediyelerin yetki ve imtiyazları arasında sayılmış, 18. maddesinin (f) bendinde ise, kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek belediye meclisinin görevleri arasında sayılmıştır. 15/06/2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 6. maddesinde, alt yapı koordinasyon merkezi ile ulaşım koordinasyon merkezi tarafından alınan ortak yatırım ve toplu taşımayla ilgili kararların; büyükşehir belediyesi, büyükşehir dâhilindeki diğer belediyeler ve büyükşehir sınırları içindeki kamu kurum ve kuruluşları ile diğer gerçek ve tüzel kişileri bağlayacağı ifade edilmiş; 18. maddenin birinci fıkrasında ise; "(1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerini haizdir" denildikten sonra (ç) bendinde, kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemenin, (d) bendinde, Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermek, (e) bendinde de, Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla görevli ve yetkili olduğu belirtilmiştir. Bu kapsamda çıkarılan Manisa Büyükşehir Belediyesi "J" Plaka Tahsisli Umum Servis Araçları Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönerge'de Yönetmelikte belirtilen hususlara yönelik düzenleme yapılarak toplu taşımacılık yapan tüm araçların UKOME kararı ile belirlenen tahsis sayısını geçmemek üzere 'J' Plakası alması, nitelik ve gereklerini sağlaması, sürdürmesi, çalışma ruhsatı almalarının mecburi olduğu düzenlenmiş ve "Çalışma ruhsatının iptali ve tahsis edilen plakanın belediye uhdesine alınması" başlıklı 13. maddesinde de; İşletmecinin (2) iki yılda bir yenilemesi zorunlu olan çalışma ruhsatını yenilememesi ve buna bağlı iş sözleşmesini yapmaması durumunda yazılı bildirimde bulunularak azami (90) doksan takvim günü süre verileceği, belirtilen sürede sözleşme yapmaması ve çalışma ruhsatını almaması halinde çalışma ruhsatının UKOME kararı ile iptal edilerek tahsisli plakanın belediye uhdesine alınacağı kural altına alınmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dosyanın incelenmesinden; davacı şirket adına tahsisli 106 adet J plakanın 2019-2020 ve 2021-2022 dönemlerine ait çalışma ruhsatlarının yenilenmediğinin tespit edilmesi üzerine tebliğ tarihinden itibaren 90 takvim günü sonuna kadar çalışma ruhsatını yenilemek üzere Ulaşım Daire Başkanlığına başvurulması, belirtilen süre içerisinde yenilenmemesi halinde adına kayıtlı plakaların düşümünün yapılarak belediye uhdesine alınmasına ilişkin gerekli işlemlerin yapılacağına dair ... tarih ve E-... sayılı yazının davacı şirkete tebliğ edildiği, yazı ekinde plakalara ilişkin listenin yer aldığı, verilen 90 günlük süre içerisinde çalışma ruhsatının yenilenmemesi nedeniyle adına tahsisli listede kayıtlı 106 adet plakanın, "J" Plaka Tahsisli Umum Servis Araçları Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönergenin 13/2. maddesine istinaden tahsisinin iptal edilerek belediye uhdesine alınmasına ilişkin Manisa Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezinin … tarih ve ... sayılı kararının alınması üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Olayda, dava dilekçesi ekinde sunulan belgelerden davacı şirket hakkında çok sayıda icra takibi olduğunun anlaşıldığı, 26/06/2019 tarih ve 9856 sayılı Türkiye Ticaret Sicil Gazetesine bakıldığında da şirketin konkordato talebinde bulunduğu ve talebinin reddedildiğinin görüldüğü, nitekim davacı şirketin 14/04/2021 tarihli dilekçe ile 2018 yılında mali krize girmiş olması nedeniyle taşınır ve taşınmazlarına haciz işlemlerinin uygulandığı, bu süreçte faaliyetlerini sürdürdüğü adına kayıtlı "J" plakalı araçlara haciz/yakalama işleminin uygulandığı ve araçların yediemin depolarına çekildiği belirtilerek mücbir sebepten dolayı faaliyetlerini devam ettiremediğinden bu araçlar için alınmış çalışma ruhsatlarının periyodik vize ödemeleri ile ilgili tahsilatların dondurulmasını istediği, davalı idarenin 19/04/2021 tarihli yazı ile konuya ilişkin mevzuat hükümlerinden bahsetmek suretiyle cevap verdiği, ardından ... tarih ve E-... sayılı yazı ile tebliğ tarihinden (31/01/2022) itibaren 90 takvim günü sonuna kadar çalışma ruhsatını yenilemek üzere Ulaşım Daire Başkanlığına başvurulması, belirtilen süre içerisinde yenilenmemesi halinde adına kayıtlı plakaların düşümünün yapılarak belediye uhdesine alınmasına ilişkin gerekli işlemlerin yapılacağının ihtar edildiği, bu süreçte davacı şirket tarafından listede yer alan araçların araç uygunluk ücretleri ile para cezalarının yapılandırılması amacıyla 27/02/2022 tarihinde başvurduğu ve 07/03/2022 tarihinde yapılandırma kapsamında taksite bağlandığı, akabinde bu ücretlerin yatırılarak 09/05/2022 tarihi itibariyle tahakkuk etmiş borcunun bulunmadığına dair yazının alındığı, ancak araçların yediemin depolarında olması sebebi ile uygunluk belgesi düzenlenmek üzere muayene için götürülemediği ve çalışma ruhsatlarının yenilenemediği, bu arada araçların değişik icra müdürlükleri nezdinde devam eden icra takiplerine konu oldukları, nitekim bir kısmının J plakalı olarak satışa arz edildiği ve satış işlemlerinin yapıldığı (Örneğin ... İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyası) ancak davalı idare tarafından 29/04/2022 tarihli yazı ile icra takiplerinin bulunduğu ... ve ... İcra Müdürlüklerinden araçlarla ilgili icra, satış vb herhangi bir işlem yapılmamasının istenildiği görülmüştür. Buna göre, dosyadaki bilgi ve belgelerden davacı şirketin mali açıdan sıkıntıda olduğu ve malvarlığına haciz ve tedbir işlemlerinin uygulandığı anlaşılmaktadır. Davacının Yönerge gereği yapması gereken prosedürlere bağlı işlemlere yapma iradesini ortaya koyduğu, kendisine verilen 90 günlük sürede borçlarının yapılandırılması için üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirdiği, fakat içinde bulunduğu mali kriz nedeniyle araçların icrada yediemin depolarında hacizli olmasından dolayı araçlar üzerindeki tasarruf hakkının kısıtlandığı, tasarruf hakkının kısıtlanması sebebi ile araçların uygunluk belgelerinin alınması ve çalışma ruhsatlarının yenilenmesi konusunda davacı şirketin Yönerge ile getirilen yükümlülüklerini kasten veya ihmali olarak yerine getirmediğinden bahsedilemeyeceği açıktır. Bu nedenle, davacının 106 adet J plakalı aracı ile ilgili Yönergede belirtilen sürede ödenmesi gereken vize ücretlerini yapılandırma suretiyle ödediği ve davalı idareden borcu yoktur yazısı aldığı görülmüş olup, dava konusu işlemle davacıya verilen sürede herhangi bir işlem yapılmadığından plaka tahsislerinin iptal edilerek Büyükşehir Belediyesi uhdesine alınmasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki Mahkeme kararının istinaf isteminin reddine dair istinaf Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak 06/02/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY : (X)- Temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanmasına karar verilmesi gerektiği oyuyla, aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyorum. </body></html>