Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2021/5508 E. , 2023/5156 K.<ul><li style="font-family:Verdana;font-size:12;font-weight:bold"></li></ul><ul style="list-style-type: circle;font-family:Verdana;color:#104d96;font-size:12"></ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2021/5508 Karar No : 2023/5156 DAVACI : ... Sendikası VEKİLİ : Av. … DAVALILAR : 1. … VEKİLİ : Hukuk ve Mevzuat Genel Müdürü … 2. … Başkanlığı VEKİLİ : Av. … DAVANIN KONUSU : 1.02.10.2018 tarih ve 30553 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 01.10.2018 tarih ve 141 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile kabul edilen Rektör Adayı Olmak İsteyenlerin Başvurusuna İlişkin Usul ve Esaslar'ın ''Başvuru'' başlığını taşıyan 4. maddesinin 1 ve 3. fıkraları ile 5. fıkrasında yer alan ‘"(…) şartları taşıyıp taşımadığı, lisans, lisansüstü eğitim mezuniyetleri, akademik unvanlarını aldığı tarihler ve atamaları, bulundukları idari görev ve deneyimleri, sicil ve disiplin dosyaları yönlerinden bir raporlama yaparak Cumhurbaşkanlığına sunar. Ayrıca yeniden atanmak isteyen rektörlerin Yükseköğretim Kurulunca belirlenen kriterlere göre oluşturulacak performans raporları da Cumhurbaşkanlığına sunulur." ifadesinin ve; 2.Yükseköğretim Kurulunun, 15.07.2021 tarihli Boğaziçi Üniversitesi rektör adaylığı başvuru ilanının iptal edilmesi istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI : Yükseköğretim Kurulu tarafından davaya konu ilanda, Boğaziçi Üniversitesine rektör atanacağının duyurulduğu, süre kısıtlaması yapılarak, adayların 15.07.2021- 02.08.2021 tarihleri arasında başvuru dilekçesine eklenecek belgelerle birlikte Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına başvuru yapabileceğinin belirtildiği, 2547 sayılı Kanun'un 13. maddesinde 703 sayılı KHK ile yapılan değişiklikle rektör seçiminde, Yükseköğretim Kuruluna tanınan yetkinin kaldırıldığı, Cumhurbaşkanı'nın tek yetkili makam olduğu, Anayasa’nın 130. maddesinin 6. fıkrasında yer alan, kanunda belirlenen usul ve esaslara göre rektörlerin Cumhurbaşkanı tarafından atanacağı kuralına ve aynı maddenin 9. fıkrasında yer alan yükseköğretim kurumlarının organlarının kanunla düzenlenmesi gerektiği kuralına aykırı olarak, davaya konu Usul ve Esaslarda, Cumhurbaşkanı'nın kendi uhdesinde olan görevlerin bir kısmını Yükseköğretim Kuruluna devrettiği, başvuruda süre kısıtlaması getirebilecek makamın Cumhurbaşkanlığı olması gerektiği, Yükseköğretim Kurulunun sadece evrakların verildiği bir makam olarak düzenlenmediği, Usul ve Esaslar'ın 4. maddesinin 5. fıkrasında ‘’raporlama yaparak’’ ifadesine yer verilmek suretiyle, değerlendirme yapmasının öngörüldüğü, özerk kamu tüzel kişisi olan Yükseköğretim Kurulunun, Cumhurbaşkanlığı ile arasında idari vesayet ilişkisi olduğu ve görev ve yetkileri arasında rektör seçimine ilişkin bir kuralın bulunmadığı dikkate alındığında, Usul ve Esaslar ile Yükseköğretim Kuruluna görev verilmesinin hukuka aykırı olduğu, davaya konu ilanda da, Yükseköğretim Kuruluna yetki verilmeyen 2547 sayılı Kanun'un 13. maddesine ve 3 sayılı Kararname'ye atıfta bulunularak, Usul ve Esaslar uyarınca Yükseköğretim Kuruluna başvuru yapılmasının istenilmesinin hukuka uyarlık taşımadığı, Yükseköğretim Kurulunca yapılan işlemlerin sekretarya hizmeti olduğu olduğu iddia edilmişse de, Cumhurbaşkanı'nca yapılacak atamaya etki edecek hazırlık işlemi olduğu, Yükseköğretim Kurulunun yaptığı raporlama işleminin Cumhurbaşkanı'nın takdir yetkisini belirleme mahiyetinin bulunduğu, Anayasa'nın 130. maddesinin 6 ve 9. fıkraları gereği rektörlerin atanmasına ilişkin usul ve esasların ve yükseköğretim kurumlarının organlarının kanunla düzenlenmesi gerektiği, kanuni idare ilkesine aykırı olarak İdarenin Anayasadan ve kanundan kaynaklanan bir yetki kullanmadığı ileri sürülmüştür. DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI : Usul bakımından, dava konusu Usul ve Esasların 02.10.2018 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlandığından, davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği, davacı Sendika Tüzüğü'nün 2. maddesinde, Sendikanın amaçlarının sayıldığı, Usul ve Esaslar ile başvuru ilanının Sendikanın amaçları ile ilgisi bulunmadığından, davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği; esas bakımından, Boğaziçi Üniversitesine rektör ataması konusunda, ilgili mevzuatta öngörülen sürecin yürütüldüğü, Anayasa’nın 130. maddesinin 6. fıkrasına göre kanunun belirlediği usul ve esaslara göre Cumhurbaşkanı'nca rektör atanacağı, Anayasa’da belirtilen kanunun, 2547 sayılı Kanun olduğu ve bu kanunda rektör ataması hususunda yaş sınırı dışında bir şartın belirtilmediği, Cumhurbaşkanı'na 67 yaşını aşmamak kaydıyla rektör seçip atama konusunda geniş takdir yetkisi verildiği, öte yandan; Anayasa’nın 104. maddesinde yer alan üst kademe kamu yöneticilerinin atanmalarına ilişkin usul ve esasların Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenleneceği kuralı gereği ihdas edilen 3 sayılı Kararname'nin 1 sayılı cetvelinde üst kademe kamu yöneticisi olarak rektörlerin sayıldığı ve rektörlerin atama şartlarına yer verildiği, 2547sayılı Kanun'da ve 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nde rektör atamasına ilişkin şartların öngörüldüğü ancak atama usulüne ilişkin kural getirilmediği, rektörlerin atanması konusunda yetkili Cumhurbaşkanı'nın, herhangi bir usule tabi olmaksızın atama yapmasının öngörüldüğü, Cumhurbaşkanı'nın Anayasadan aldığı atama yetkisini kullanabilmek için öncelikle rektör olarak atanma şartlarını taşıyan öğretim üyeleri arasından, bu görevi ifa etmek isteyenleri belirlemesi gerektiği, takdir yetkisini sınırlandıran bir hüküm bulunmamasına karşın, rektörlük görevini ifa etmek isteyenlerin belirlenmesi ile kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde isabetli tercih yapılabilmesi için davaya konu Usul ve Esasların yayımladığı, atama yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanımına imkan tanıyacak bilgi ve belgelerin elde edilmesi, atamada hangi bilgi ve belgelerin esas alındığının alenileştirilmesi ve atama işlemine yönelik keyfilik iddialarının bertaraf edilmesi amacının taşındığı, Usul ve Esasların, rektör atamasına ilişkin “usul” kurallarını ihtiva etmediği, zira ne 2547 sayılı Kanun'da, ne de 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nde atamaya ilişkin bir usul belirlendiği, Usul ve Esasların, rektör atanmasına ilişkin bir usul olmadığı, Cumhurbaşkanı'nın rektör atama yetkisini kullanmadan önce gerçekleştirilmesini istediği sekreterya hizmetlerinin Yükseköğretim Kurulunca yürütülmesine yönelik olduğu, böyle bir usulün öngörülmesinin Anayasal bir zorunluluk taşımadığı, hiçbir usule tabi olmaksızın rektörleri atama yetkisine sahip Cumhurbaşkanı'nın, aynı şekilde rektörleri görevlerinden alabileceği, sadece bu durumun dahi, Usul ve Esaslar'la getirilen düzenlemenin, bir atama usulü olmadığına ispat için yeterli olduğu, öğretim üyelerinin disiplin ve kimi bilimsel değerlendirmelerinin, Yükseköğretim Kurulunda bulunduğu, işlemlerin Yükseköğretim Kurulunca yürütülmesinin, bilgilerin teyit edilmesini kolaylaştıracağı, atama sürecini kısaltacağından, kamu yararı bulunduğu, Cumhurbaşkanı'nın bizzat kendisinin usul ve esasları belirlemesinin takdir yetkisi içerisinde olduğu gibi, başvuru yapacak rektör adayları bakımından objektif kriterler içermesi nedeniyle belirlilik ilkesine uygun olduğu, Usul ve Esaslar uyarınca Yükseköğretim Kurulu tarafından icra edilen faaliyetin, atama yetkisinin bir parçası değil, Cumhurbaşkanı'nca gerçekleştirilecek atamanın sekreterya hizmeti olduğu, Cumhurbaşkanı'nın, Anayasa gereği sahip olduğu rektör atama yetkisini, kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde kullanabilmek için, ihtiyaç duyduğu veya dikkate almak istediği bilgi ve belgelerin, kapsamını ve içeriğini bizzat kendisinin Usul ve Esaslarla belirlemesinin takdir yetkisinde bulunduğu, Cumhurbaşkanı'nın, sahip olduğu atama yetkisini, herhangi bir usul ve esas belirlemeden, doğrudan kullanma imkanına sahip olduğu; nitekim, Usul ve Esaslar'ın iptali halinde, bu hukuki sonucun ortaya çıkacağı, Cumhurbaşkanı'nın atama yetkisinin, herhangi bir bilgi ve belge toplanmaksızın gerçekleştirilebilir hale geleceği, atamaya esas bilgi ve belgelerin (performans raporlaması, rektör adaylığı başvuru ilanı), atamaya yetkili makam tarafından, nesnel ve objektif şekilde belirlenmesi ve alenileştirilmesinin, hukuk devletine uygun olduğu, aksi düşüncenin, Cumhurbaşkanı'nın sahip olduğu geniş takdir yetkisinin kısıtlaması veya engellemesi anlamına geleceği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : … DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : … DÜŞÜNCESİ : Dava; 02.10.2018 tarihli 30553 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 141 Karar sayılı " Rektör Adayı Olmak İsteyenlerin Başvurusuna İlişkin Usul ve Esaslar" başlıklı Cumhurbaşkanı Kararının 4. maddesinin 1. ve 3. fıkralarının tamamı ile 5. fıkrasındaki "şartları taşıyıp taşımadığı, lisans, lisanüstü eğitim mezuniyetleri, akademik unvanlarını aldığı tarihler ve atamaları,bulundukları idari görev ve deneyimleri, sicil ve disiplin dosyaları yönünden bir raporlama yaparak Cumhurbaşkanlığına sunar. Ayrıca yeniden atanmak isteyen rektörlerin Yükseköğretim Kurulunca belirlenen kriterlere göre oluşturulacak performans raporları da Cumhurbaşkanlığına sunulur"ifadelerinin iptali ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından Boğaziçi Üniversitesi Rektörlüğü için yapılmış başvuru ilanının iptali istemiyle açılmıştır. Davalı idarelerin usule ilişkin iddiaları yerinde görülmeyerek, işin esası incelendi. 141 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararının iptali istenilen 4. maddesinin 5. fıkrasındaki düzenlemenin, dava dilekçesinde sehven "dördüncü fıkra" olarak yazıldığı anlaşılmakla inceleme 5. fıkraya hasren yapılmıştır. Bilindiği üzere İdare hukukundaki kanunilik ilkesi gereğince, bir hukuk kuralı ile verilmeyen yetki kullanılarak tesis edilen işlem, hukuka aykırı olacaktır. Bir kamu görevlisi, kurul ya da organın idare adına karar verebilme ve işlem tesis edebilme gücü olarak tanımlanan yetki, idari işlemin kurucu unsuru olup, yargısal denetim yapılırken ilk önce işlemin yetki unsurunun hukuka uygun olup olmadığı incelenmektedir. Bir kişi, kurul ya da organın herhangi bir idari işlem bakımından yetkili kabul edilebilmesi için hukuka uygun şekilde görevlendirilmiş yani yetkilendirilmiş olması gereklidir. Yargı mercilerince yetki unsurunda sakatlık tespit edildiği takdirde işlemin diğer unsurlar bakımından incelenmesine olanak bulunmamaktadır. Bununla birlikte yetki unsuru, kamu düzeniyle ilgili olduğundan, idari yargı mercileri, kanun yolu incelemeleri dahil, davanın hangi safhası olursa olsun yetki unsurunda sakatlık tespit ettikleri takdirde işlemin iptaline karar vermek zorundadırlar. Yüksek yargı içtihatlarında; yetki kurallarının dar ve kamu düzenine ilişkin olması nedeniyle, idarenin yetki kurallarına sıkı bir şekilde uymak zorunda olduğu, yetki kullanımının tercihe, keyfe ve takdire bağlı olmadığı, yetki kullanımındaki usulsüzlüklerin, fonksiyon gaspı, yetki gaspı veya yetki tecavüzü hallerini meydana getireceği, kural olarak yetkinin bizzat kullanılacağı, kanun tarafından oluşturulan yetki düzeninin, yine kanun tarafından izin verilmediği sürece, idare veya o yetkiyi kullanmak ile yükümlendirilmiş makamlarca değiştirilemeyeceği, yetki devrinin Kanunun açıkça izin verdiği durumlarda yapılabileceği, bir makamın yetkisinin başka bir kişiye devredilebilmesi için yetki devri konusunda da mevzuatla yetkili kılınması gerektiği, zira yasa koyucu tarafından belli bir yetkiyi kullanma gücü ile donatılmış bir makamın, yasa koyucunun iradesi hilafına, kanunda açık bir düzenleme bulunmaksızın, bu yetkisini başka bir makama devretmesinin, yetki devredilen makamı yetkili kılmadığı gibi, hem yetki devrine ilişkin işlemin hem de bu yöntemle yapılan yetki devrine dayanılarak tesis edilen işlemlerin hukuka aykırı hale geleceği istikrarlı şekilde vurgulanmaktadır. Anayasanın 130. maddesinin 6. fıkrasında, Kanunun belirlediği usul ve esaslara göre rektörlerin Cumhurbaşkanınca seçilip atanacağı hükme bağlanmış, 9. fıkrasında da yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişlerinin ve bunların seçimlerinin, görev, yetki ve sorumluluklarının Kanunla düzenleneceği belirtilmiş, 2547 Sayılı Kanunun 13. maddesinin a bendinde Devlet ve vakıf üniversitelerinde rektörün cumhurbaşkanınca atanacağı hükme bağlanmış olmasına karşın, dava konusu edilen 141 Sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla Cumhurbaşkanının kendi uhdesinde bulunan bir takım görevleri Yükseköğretim Kuruluna devrettiği ve rektörlük için başvuru duyurusunun, başvuru evrakının alınmasının, başvuru için aranan şartların ve hatta başvuru için süre kısıtının Yükseköğretim Kurulu tarafından yerine getirileceği düzenlenmiştir. Davalı idareler tarafından davaya konu edilen Cumhurbaşkanlığınca Yükseköğretim Kurumuna verilen bu görevlerin yerine getirilmesinde Yükseköğretim Kurumunun sekretarya görevi gördüğü ileri sürülmüşse de Yükseköğretim Kurulunun gerek özerkliğe sahip bir kamu tüzel kişisi olması nedeniyle Cumhurbaşkanı ile hiyerarşik bir ilişki içinde olmaması, gerekse Cumhurbaşkanı'nın atama işlemiyle sonuçlanan rektör atama sürecinin, öncesindeki Yükseköğretim Kurulu işlemi ile sıkı bir hukuki bağlılık içinde bulunmasına karşın bu işlerin aynı zamanda, birbirlerinden ayrılabilir nitelik taşıdıkları ve her birinin bağımsız birer idari işlem oluşturdukları açık olduğundan bu iddiaya itibar edilmesi olanaksızdır. Yukarıda yapılan açıklamalar karşısında, Anayasa ve 2547 Sayılı Kanunla Yükseköğretim Kuruluna verilmeyen bir yetkinin, Cumhurbaşkanı kararıyla Yükseköğretim Kuruluna tanınmasında hukuka uyarlık bulunmadığından, 02/10/2018 tarihli 30553 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 141 Karar sayılı " Rektör Adayı Olmak İsteyenlerin Başvurusuna İlişkin Usul ve Esaslar" başlıklı Cumhurbaşkanı Kararının 4. maddesinin 1. ve 3. fıkralarının tamamı ile 5. fıkrasındaki "şartları taşıyıp taşımadığı, lisans, lisanüstü eğitim mezuniyetleri, akademik unvanlarını aldığı tarihler ve atamaları,bulundukları idari görev ve deneyimleri, sicil ve disiplin dosyaları yönünden bir raporlama yaparak Cumhurbaşkanlığına sunar. Ayrıca yeniden atanmak isteyen rektörlerin Yükseköğretim Kurulunca belirlenen kriterlere göre oluşturulacak performans raporları da Cumhurbaşkanlığına sunulur" ifadelerinde ve anılan Cumhurbaşkanı kararı dayanak alınarak Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından Boğaziçi Üniversitesi Rektörlüğü için yapılmış başvuru ilanınında da hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle dava konusu edilen işlemlerin iptallerinin gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: HUKUKİ SÜREÇ : Dava; 02.10.2018 tarih ve 30553 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 01.10.2018 tarih ve 141 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile kabul edilen Rektör Adayı Olmak İsteyenlerin Başvurusuna İlişkin Usul ve Esaslar'ın ''Başvuru'' başlığını taşıyan 4. maddesinin 1 ve 3. fıkraları ile 5. fıkrasında yer alan ‘’(…) şartları taşıyıp taşımadığı, lisans, lisansüstü eğitim mezuniyetleri, akademik unvanlarını aldığı tarihler ve atamaları, bulundukları idari görev ve deneyimleri, sicil ve disiplin dosyaları yönlerinden bir raporlama yaparak Cumhurbaşkanlığına sunar. Ayrıca yeniden atanmak isteyen rektörlerin Yükseköğretim Kurulunca belirlenen kriterlere göre oluşturulacak performans raporları da Cumhurbaşkanlığına sunulur.’’ ifadesinin ve Yükseköğretim Kurulunun 15.07.2021 tarihli, Boğaziçi Üniversitesi için rektör adaylığı başvuru ilanının iptal edilmesi istemiyle açılmıştır. İNCELEME VE GEREKÇE: USUL YÖNÜNDEN: Davalı Cumhurbaşkanlığı ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından, davacı Sendika'nın dava açmakta meşru, kişisel ve güncel menfaati bulunmadığı, davalı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca süre aşımı nedeniyle davanın reddi gerektiği itirazları, Başkan Yüksel Öztürk'ün, davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği yönündeki oyuna karşı davacı Sendika'nın dava açma ehliyetinin bulunduğu ve davanın süresinde açıldığı anlaşıldığından, yerinde görülmeyerek işin esası incelendi: ESAS YÖNÜNDEN: İLGİLİ MEVZUAT Anayasa'nın 104. maddesinin 9. fıkrasında; ‘’Üst kademe kamu yöneticilerini atar, görevlerine son verir ve bunların atanmalarına ilişkin usul ve esasları Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenler.’’ kuralı; 130. maddesinin 6. fıkrasında; ‘’Kanunun belirlediği usul ve esaslara göre; rektörler Cumhurbaşkanınca, dekanlar ise Yükseköğretim Kurulunca seçilir ve atanır.'' kuralı; aynı maddenin 9. fıkrasında; ''Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, mali işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı mali kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.'' kuralı; aynı maddenin 10. fıkrasında; ''Vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumları, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmaları, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir.’’ kuralı yer almıştır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun ''Rektör'' başlığını taşıyan 13. maddesinin (a) bendinde; ''Devlet ve vakıf üniversitelerine rektör, Cumhurbaşkanınca atanır. Vakıflarca kurulan üniversitelerde rektör ataması, mütevelli heyetinin teklifi üzerine yapılır. Rektör, üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü tüzel kişiliğini temsil eder. Rektörlerin yaş haddi 67 yaştır. Ancak rektör olarak atanmış olanlarda görev süreleri bitinceye kadar yaş haddi aranmaz. (...)'' kuralı yer almıştır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun ''Rektör'' başlığını taşıyan 13. maddesinde; ''a) (Değişik paragraf : 2/7/2018 – KHK-703/135 md.) Devlet ve vakıf üniversitelerine rektör, Cumhurbaşkanınca atanır. Vakıflarca kurulan üniversitelerde rektör ataması, mütevelli heyetinin teklifi üzerine yapılır. Rektör, üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü tüzel kişiliğini temsil eder. Rektörlerin yaş haddi 67 yaştır. Ancak rektör olarak atanmış olanlarda görev süreleri bitinceye kadar yaş haddi aranmaz. (...)'' kuralına yer verilmiştir. 10.07.2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 3 sayılı Üst Kademe Kamu Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usullerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin ''Atama usulü'' başlığını taşıyan 2. maddesinde; ''(1) Anayasanın 104 üncü maddesine göre yürütme yetkisinin sahibi olan Cumhurbaşkanı, atamaya yetkili amirlere ait yetkileri haizdir. (2) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine ekli (I) sayılı cetvelde yer alan kadro, pozisyon ve görevlere Cumhurbaşkanı kararıyla, (II) sayılı cetvelde yer alan kadro, pozisyon ve görevlere Cumhurbaşkanı onayı ile atama yapılır. Bu cetvellerde sayılmayan kadro, pozisyon ve görevlere, ilgili Cumhurbaşkanı yardımcısı, bakan veya atamaya yetkili amirler tarafından atama yapılır. Cumhurbaşkanı yardımcısı ve bakan bu yetkisini alt kademedeki yöneticilere devredebilir. (3) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine ekli (I) sayılı cetvelde yer alan kadro, pozisyon ve görevlerin boşalması hâlinde rektörler bakımından Yükseköğretim Kurulu Başkanı, diğerleri bakımından ilgili Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan tarafından görevlendirme yapılabilir. Bu görevlendirmeler aynı gün Cumhurbaşkanlığına bildirilir.'' kuralı yer almıştır. Aynı Kararname'nin ''Atama şartları'' başlığını taşıyan 3. maddesinin 1. fıkrasında; ''(1) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine ekli (I) sayılı cetvelde yer alan kadro, pozisyon ve görevlere atanacaklarda aşağıdaki şartlar aranır: a) 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde sayılan genel şartları taşımak. b) En az dört yıllık yükseköğrenim mezunu olmak. c) Kamuda ve/veya sosyal güvenlik kurumlarına tabi olmak kaydıyla uluslararası kuruluşlar ile özel sektörde veya serbest olarak en az beş yıl çalışmış olmak.'' aynı maddenin 5. fıkrasında; rektörlerin, profesörlük yapanlar arasından atanacağı düzenlenmiş; (I) sayılı cetvelde ''Rektörler'' yer almıştır. 02.10.2018 tarih ve 30553 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 01.10.2018 tarih ve 141 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile kabul edilen Rektör Adayı Olmak İsteyenlerin Başvurusuna İlişkin Usul ve Esaslar'ın "Amaç" başlığını taşıyan 1. maddesinde; "Bu Usul ve Esasların amacı; devlet ve vakıf üniversiteleri ile yüksek teknoloji enstitülerine rektör adayı olmak isteyenlerin başvurularına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir." kuralı; "Kapsam" başlığını taşıyan 2. maddesinde; "Bu Usul ve Esaslar, devlet ve vakıf üniversiteleri ile yüksek teknoloji enstitülerine rektör olarak atanmak isteyen rektör adaylarını kapsar." kuralı; "Dayanak" başlığını taşıyan 3. maddesinde; "Bu Usul ve Esaslar, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 13 üncü maddesi ile 3 sayılı Üst Kademe Kamu Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usullerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 3 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır." kuralı; ''Başvuru'' başlığını taşıyan 4. maddesinde; ''(1) Rektörlük görev süresi dolmadan en geç 30 gün önce, rektörlük görevinin süresi dolmadan herhangi bir sebeple sona ermesi veya adaylık sürecinin yenilenmesi hâlinde ise 5 gün içinde Yükseköğretim Kurulunca rektör adaylığı için duyuru yapılır. Rektör adayı olmak isteyenlerin yapılan duyuruda belirlenen tarih aralığında başvuruda bulunmaları gerekir. (2) Kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde belirlenen şartları taşıyanlar rektör adaylığına başvurabilir. (3) Devlet üniversitesi veya yüksek teknoloji enstitüsü rektör adayları, adaylık şartlarını taşıdıklarını gösterir belge ve özgeçmişlerini ekledikleri bir dilekçe ile Yükseköğretim Kuruluna başvurur. (4) Vakıf üniversitesi rektör adayları, adaylık şartlarını taşıdıklarını gösterir belge ve özgeçmişlerini ekledikleri bir dilekçe ile mütevelli heyetine başvurur. Mütevelli heyeti, teklif ettiği rektör adayını/adaylarını gösterir bilgi ve belgeleri Cumhurbaşkanlığına sunmak üzere Yükseköğretim Kuruluna gönderir. (5) Yükseköğretim Kurulu, devlet üniversitesi ve yüksek teknoloji enstitüsü rektör adayları ile vakıf üniversitesi mütevelli heyetinin teklif ettiği rektör adayının/adaylarının tamamını; şartları taşıyıp taşımadığı, lisans, lisansüstü eğitim mezuniyetleri, akademik unvanlarını aldığı tarihler ve atamaları, bulundukları idari görev ve deneyimleri, sicil ve disiplin dosyaları yönlerinden bir raporlama yaparak Cumhurbaşkanlığına sunar. Ayrıca yeniden atanmak isteyen rektörlerin Yükseköğretim Kurulunca belirlenen kriterlere göre oluşturulacak performans raporları da Cumhurbaşkanlığına sunulur.'' kuralı; ''Atama'' başlığını taşıyan 5. maddesinde; ''Cumhurbaşkanı, Yükseköğretim Kurulu tarafından sunulan devlet üniversitesi ve yüksek teknoloji enstitüsü rektör adayları arasından birini, vakıf üniversitelerinde mütevelli heyetinin teklif ettiği rektör adayını veya adaylarından birini rektör olarak atar veya başvuru sürecinin yenilenmesini ister.'' kuralı yer almıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME Davacı Sendika tarafından, Rektör Adayı Olmak İsteyenlerin Başvurusuna İlişkin Usul ve Esasların dava konusu kısımları ile birlikte Yükseköğretim Kurulunun, 15.07.2021 tarihli Boğaziçi Üniversitesi rektör adaylığı başvuru ilanının hukuka aykırı olduğu öne sürülerek, iptal edilmesi istemiyle dava açılması nedeniyle, uyuşmazlığın çözümü için hukuka aykırılık iddialarının ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir. Davaya konu Rektör Adayı Olmak İsteyenlerin Başvurusuna İlişkin Usul ve Esasların 4. maddesinin 1 ve 3. fıkraları ile 5. fıkrasının dava konusu kısmı yönünden: İdare Hukukunun temel ilkeleri uyarınca; normlar hiyerarşisinde kanunlardan sonra gelen düzenleyici işlemler, bir kanun hükmüne dayalı olarak hazırlanır. İdare tarafından, düzenleyici işlemler tesis edilirken, üst hukuk normlarına açıklık getirilmesi ve bu normlarca çizilen çerçeve içerisinde teknik detayların belirlenmesi, uygulamadaki belirsizliklerin giderilmesi amaçlanmalıdır. Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti'nin nitelikleri olarak belirtilen hukuk devletinin temel ilkeleri arasında "hukuki güvenlik" ve "belirlilik" ilkeleri yer almaktadır. Kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde Devlete güven duyabilmesini, Devletin de yaptığı düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Hukuki güvenlik ve hukuki istikrar kişilerin gelecekle ilgili plan, düşünce ve kararlarında, var olan hukuk kurallarına güvenerek hareket etmelerinin hukuken korunmasına dayanak teşkil eder. Hukuk devletinin temel ilkelerinden olan belirlilik ilkesi, idari düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmasını, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesini ifade etmektedir. Anayasa'nın 130. maddesinin 6. fıkrası ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 13. maddesinin (a) bendi uyarınca, Devlet ve vakıf üniversitelerine rektör atama yetkisinin, Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri arasında olduğu anlaşılmıştır. Nitekim; 3 sayılı Üst Kademe Kamu Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usullerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ne ekli (I) sayılı cetvelde yer alan rektörlerin, Kararname'nin 2. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı kararıyla atanacağı düzenlenmiş olup; aynı Kararname'nin 3. maddesinin 1. fıkrasında öngörülen atama şartlarını taşımaları ve aynı maddenin 5. fıkrası gereği, profesörlük yapanlar arasından atanmaları gerekmektedir. 2547 sayılı Kanun'un 13. maddesi ve 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 3. maddesine dayanılarak, rektör adayı olmak isteyenlerin başvurularına ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla, 01.10.2018 tarih ve 141 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile ihdas edilen davaya konu Usul ve Esaslar, 02.10.2018 tarih ve 30553 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Davaya konu Rektör Adayı Olmak İsteyenlerin Başvurusuna İlişkin Usul ve Esasların 4. maddesinin 1. fıkrasında, rektörlük makamında görev süresinin dolması ya da herhangi bir sebeple boşalma olması veya adaylık sürecinin yenilenmesi durumunda rektör adayı olmak isteyenlerin başvurularına imkan tanıma amacıyla Yükseköğretim Kurulunca duyuru yapılması öngörülmüştür. Duyuruda belirlenen tarih aralığında başvuru yapılabileceğinin öngörülmesi, rektör adayı olmak üzere başvuruda bulunmak isteyenler yönünden belirlilik sağlanmasına yöneliktir. Aynı maddenin dava konusu 3. fıkrasında ise adayların şartları taşıdığını gösteren belge ve özgeçmişlerini ekledikleri bir dilekçe ile Yükseköğretim Kuruluna başvuru yapabileceklerinin belirtilmiş olması, başvuru sürecine açıklık getirilmesi amacı taşıdığı, hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine uygun olduğu açıktır. Nitekim bu düzenlemenin, Cumhurbaşkanı'nın uhdesinde olan rektör atama yetkisinin Yükseköğretim Kuruluna devredilmesi ya da Yükseköğretim Kurulu ile paylaşılmasına yönelik olmadığı anlaşılmıştır. Rektör Adayı Olmak İsteyenlerin Başvurusuna İlişkin Usul ve Esasların 4. maddesinin 5. fıkrasının dava konusu kısmında ise rektör adaylarının başvuru şartlarını taşıyıp taşımadıkları, akademik özgeçmişleri, sicil ve disiplin dosyaları yönünden Yükseköğretim Kurulunca raporlama yapılmasının öngörülmesi, atama sürecinde rektör adayları hakkında yapılacak değerlendirmeye temel teşkil edecek bilgi ve belgelerin elde edilmesine yöneliktir. Uygulamada şeffaflık sağlanması adına üst hukuk normlarına göre daha ayrıntılı hükümler içeren düzenlemenin, üst hukuk normlarına aykırılık taşımadığı anlaşılmıştır. Bu bağlamda; Cumhurbaşkanı'nın, Anayasa'nın 130/6 maddesi ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 13. maddesinin (a) bendine dayanan üniversitelere rektör atama yetkisini kullanması için öncelikle rektör olarak atanma şartlarını taşıyan öğretim üyeleri arasından, bu görevi ifa etmek isteyenlerin belirlenmesi gerektiği dikkate alındığında, davaya konu düzenlemelerin, üst hukuk normları ile birlikte değerlendirilmesinden, atama yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanımına imkan tanıyacak bilgi ve belgelerin elde edilmesi, başvuru sürecinin alenileştirilmesi ve başvuru sürecine belirlilik kazandırılması amacı taşıdığı anlaşıldığından, üst hukuk normlarına, hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yükseköğretim Kurulunun, 15.07.2021 tarihli Boğaziçi Üniversitesi rektör adaylığı başvuru ilanının iptal edilmesi istemi yönünden: Boğaziçi Üniversitesi Rektörü ..., 15.07.2021 tarih ve 31542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 14.07.2021 tarih ve 2021/360 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile görevden alınmıştır. Bunun üzerine, Boğaziçi Üniversitesine rektör ataması için Rektör Adayı Olmak İsteyenlerin Başvurusuna İlişkin Usul ve Esaslar'ın 4. maddesinde öngörülen süreç başlatılmıştır. Yükseköğretim Kurulu tarafından, dava konusu 15.07.2021 tarihli ilan ile Boğaziçi Üniversitesine rektör ataması yapılacağı belirtilerek, rektör adayları için belirlenmiş şartları taşıyanların, başvurularını 15.07.2021 tarihinden, 02.08.2021 tarihi mesai bitimine kadar Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına yapabilecekleri duyurulmuştur. Davaya konu ilanda; başvuru dilekçesi, nüfus cüzdanı fotokopisi, rektör adayı bilgi formu, profesör olarak çalışmış veya çalışıyor olduğuna dair belge, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde bulunan "Kamuda ve/veya sosyal güvelik kurumlarına tabi olmak kaydıyla uluslararası kuruluşlar ile özel sektörde veya serbest olarak en az beş yıl çalışmış olmak" şartını sağladığını gösterir belge ve bulunduğu veya son görev yaptığı üniversite/ kurumdan alınan disiplin kaydını da gösteren hizmet dökümü belgesi, başvuruya eklenecek belgeler olarak yer almıştır. Başvurunun bizzat veya posta ile Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'na yapılabileceği gibi elektronik posta yoluyla da yapılabileceği belirtilmiştir. Bu bakımdan; davaya konu ilanın, 2547 sayılı Kanun'un 13. maddesi, 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve Rektör Adayı Olmak İsteyenlerin Başvurusuna İlişkin Usul ve Esaslara dayandığı, Boğaziçi Üniversitesine rektör ataması yapılabilmesi için, aday olmak isteyenlerin başvuru yapabilmelerine imkan tanınması amacına yönelik olduğu anlaşıldığından, üst hukuk normlarına aykırılık taşımadığı sonucuna ulaşılmıştır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN REDDİNE 2. Aşağıda dökümü yapılan … TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına ve karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine, 3. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine, 4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 26/10/2023 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY: (X)- Dava; 02.10.2018 tarih ve 30553 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 01.10.2018 tarih ve 141 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile kabul edilen Rektör Adayı Olmak İsteyenlerin Başvurusuna İlişkin Usul ve Esaslar'ın ''Başvuru'' başlığını taşıyan 4. maddesinin 1 ve 3. fıkraları ile 5. fıkrasında yer alan ‘"(…) şartları taşıyıp taşımadığı, lisans, lisansüstü eğitim mezuniyetleri, akademik unvanlarını aldığı tarihler ve atamaları, bulundukları idari görev ve deneyimleri, sicil ve disiplin dosyaları yönlerinden bir raporlama yaparak Cumhurbaşkanlığına sunar. Ayrıca yeniden atanmak isteyen rektörlerin Yükseköğretim Kurulunca belirlenen kriterlere göre oluşturulacak performans raporları da Cumhurbaşkanlığına sunulur." ifadesinin ve Yükseköğretim Kurulunun, 15.07.2021 tarihli Boğaziçi Üniversitesi rektör adaylığı başvuru ilanının iptal edilmesi istemiyle açılmıştır. Anayasa'nın 104. maddesinin 9. fıkrasında; ‘’Üst kademe kamu yöneticilerini atar, görevlerine son verir ve bunların atanmalarına ilişkin usul ve esasları Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenler.’’ kuralı; 130. maddesinin 6. fıkrasında; ‘’Kanunun belirlediği usul ve esaslara göre; rektörler Cumhurbaşkanınca, dekanlar ise Yükseköğretim Kurulunca seçilir ve atanır.'' kuralı; aynı maddenin 9. fıkrasında; ''Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, mali işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı mali kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.'' kuralı; aynı maddenin 10. fıkrasında; ''Vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumları, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmaları, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir.’’ kuralı yer almıştır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun ''Rektör'' başlığını taşıyan 13. maddesinin (a) bendinde; ''Devlet ve vakıf üniversitelerine rektör, Cumhurbaşkanınca atanır. Vakıflarca kurulan üniversitelerde rektör ataması, mütevelli heyetinin teklifi üzerine yapılır. Rektör, üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü tüzel kişiliğini temsil eder. Rektörlerin yaş haddi 67 yaştır. Ancak rektör olarak atanmış olanlarda görev süreleri bitinceye kadar yaş haddi aranmaz. (...)'' kuralı yer almıştır. Hukuk devletinde, idareye tanınan idari işlem tesis etme yetkisi mutlak ve sınırsız olmayıp, işlemlerin üst hukuk normlarına dayanması zorunludur. İdareler işlem tesis ederken kendilerine Anayasa ve yasalarla çizilen çerçeve içinde takdir hakkına sahiptirler. "Kanuni idare ilkesi" ve normlar hiyerarşisi uyarınca, idarenin eylem ve işlemlerinin bir kanuna dayanması, bu eylem ve işlemlerinin kanuna aykırı olmaması, idarenin kanun ile kendisine verilen yetkiyi kanuna uygun olarak kullanması gerekmektedir. Anayasa'nın 130. maddesinin 6. fıkrası ve 2547 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca Devlet ve vakıf üniversitelerine rektör atama yetkisinin, Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri arasında olduğu açıktır. Bununla birlikte; Anayasa'nın 130. maddesinin 6. fıkrasında, Cumhurbaşkanı'nın, rektörleri kanunun belirlediği usul ve esaslara göre atayacağı amir olarak kurala bağlanmış olup, aynı maddenin 9. fıkrası gereği üniversitenin bir organı olarak rektörlerin seçimlerinin kanunla düzenlenmesi zorunludur. Bu bağlamda; Anayasanın ve anayasa koyucunun iradesine aykırı olarak kanunla düzenlenmesi amir olarak kurala bağlanan rektör seçimine ilişkin usul ve esasların Cumhurbaşkanı kararı ile düzenlenmesi normlar hiyerarşisine ve kanuni idare ilkesine aykırılık teşkil edeceğinden, Cumhurbaşkanı Kararı ile kabul edilen Rektör Adayı Olmak İsteyenlerin Başvurusuna İlişkin Usul ve Esaslar'ın dava konusu kısımlarının üst hukuk normlarına aykırı olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca; Yükseköğretim Kurulunun, 15.07.2021 tarihli Boğaziçi Üniversitesi rektör adaylığı başvuru ilanının, Rektör Adayı Olmak İsteyenlerin Başvurusuna İlişkin Usul ve Esaslar'ın hukuka aykırı olduğu anlaşılan dava konusu kısımlarına dayanılarak tesis edildiği anlaşıldığından, hukuka uyarlık taşımadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu durumda; Rektör Adayı Olmak İsteyenlerin Başvurusuna İlişkin Usul ve Esaslar'ın dava konusu kısımlarının ve Yükseköğretim Kurulunun, 15.07.2021 tarihli Boğaziçi Üniversitesi rektör adaylığı başvuru ilanının, Anayasa'nın amir hükümlerine aykırı olduğu anlaşıldığından, iptal edilmesi gerektiği oyu ile aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyorum.</body></html>