Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/5185 E. , 2026/115 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2025/5185 Karar No : 2026/115 TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1- ...2- ... ... 12- ... VEKİLLERİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Valiliği VEKİLİ : Av.... İSTEMİN KONUSU: .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Bingöl ili, ... ilçesi, ... Köyü, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda ...Enerji İşletme ve Üretim A.Ş. adına ...İnş. Müh. Gıd. Teks. Turz. Tic. ve San. Ltd. Şti'nce yapılması planlanan Jeotermal Kaynak Arama, İşletme ve Tarımsal Seracılık Projesi ile ilgili olarak verilen... tarihli, E... sayılı ''Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir'' kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; ilanı gereken işlemlerde dava açma süresinin ilan tarihinden itibaren başlayacağı, ilanın süresiz olması durumunda ilan süresinin 30 gün olarak belirlenmesinin kamu hizmetlerinin aksatılmadan yürütülebilmesi ve muhatabın haklarını kullanmasını sağlayacak yeterli ve makul bir süre olduğu, dava konusu ÇED gerekli değildir kararına karşı dava açma süresinin 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinde belirtilen özel hüküm gereği 30 gün olduğu; dava konusu kararın 2023 yılında davalı Bakanlık ve Bingöl Valiliği'nce gerekli ilan ve duyuruların yapılarak ilan edildiği, davacılar tarafından ÇED gerekli değildir kararının usulüne uygun olarak ilan edildiği tarihten itibaren 30 günlük dava açma süresi içinde açılması gereken davanın, söz konusu kararın ilan edilmesinden sonra 2 yılı aşkın bir süre geçtikten sonra açıldığı anlaşıldığından davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava konusu işlemin usulüne uygun ilan ve tebliğ edilmediği, Bingöl Valiliğince halkın yaşadığı köy/yerlerde il müdürlüğü, kaymakamlık, veya muhtarlık binasında askıda veya davalı idarenin kendi internet sitesinde ilan edilmediği, projenin yapılacağı alanın bulunduğu ... Kaymakamlığı "web sitesinde" duyuru sayfasında mart/2023-nisan/2023 tarihleri arasında işlemin ilanının bulunmadığı, ... köyü muhtarlığında askıda, panoda veya duyuru yoluyla ilan yapılmadığı, kaldı ki projenin etkilerinin anılan köyle sınırlı olmadığı, etki alanında bulunan yerleşim yerlerinde de ilan edilmesi gerekirken ilan/duyuru yapılmadığı, iş makinelerinin köye geldiği proje için inşaat faaliyetlerinin başladığı tarih olan 06/07/2025 tarihinde dava konusu işlemin öğrenildiği ve otuz günlük dava açma süresi içinde davanın açıldığı belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. TETKİK HÂKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY: Davacılar tarafından, Bingöl ili, ... ilçesi, ... Köyü, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda ... Enerji İşletme ve Üretim A.Ş. adına ... İnş. Müh. Gıd. Teks. Turz. Tic. ve San. Ltd. Şti'nce yapılması planlanan Jeotermal Kaynak Arama, işletme ve Tarımsal Seracılık Projesi ile ilgili olarak verilen... tarihli, E... sayılı ''Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir'' kararının iptaline karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT: Anayasanın "Yargı Yolu" başlıklı 125. maddesinde; "... idari işlemlere karşı açılacak davalarda süre yazılı bildirim tarihinden başlar." hükmü yer almıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Sürelerle İlgili Genel Esaslar" başlıklı 8. maddesinde; "...süreler tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlar." aynı Kanunun "Dava Açma Süresi" başlıklı 7. maddesinin ilk fıkrasında; "Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür" hükmüne yer verilmiş, İvedi yargılama usulü başlıklı 20/A maddesinin 2. fıkrasında ise, ivedi yargılama usulünde dava açma süresinin otuz gün olduğu hüküm altına alınmıştır. 29/07/2022 tarihli, 31907 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin 17.maddesinde; "(1) Bakanlık inceleme değerlendirme süreci tamamlanarak karar aşamasına geçilen proje hakkında 5 iş günü içinde "ÇED Gereklidir" veya "ÇED Gerekli Değildir" kararını verir. Verilen karar il müdürlüğüne, görüş alınan kurum/kuruluşlara, proje sahibine ve Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlara bildirilir. Bu karar il müdürlüğü tarafından internet sitesinde süresiz ve askıda 30 takvim günü ilan edilerek halka duyurulur.." kuralına yer verilmiştir. Anılan Yönetmeliğin "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının s) bendinde Etki alanı: Gerçekleştirilmesi planlanan bir projenin işletme öncesi, işletme döneminde ve işletme sonrasında etkilediği alanı, ş) bendinde; Halk: Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları ile Türkiye’de ikamet eden yabancıları, u) bendinde İlgili halk: Gerçekleştirilmesi planlanan projeden etkilenen veya etkilenmesi muhtemel olan halkı, ifade eder şeklinde tanımlanmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda aktarılan hükümler uyarınca; idari davalarda dava açma süresinin başlangıç tarihi; idari işlemin tebliğ, yayın veya ilân tarihidir. Ancak yasada öngörülen bu durumların söz konusu olmadığı hallerde, davacının dava konusu işlemi öğrenme tarihinin iyiniyet kuralları çerçevesinde, olayın özelliği ve niteliği gözönünde tutulmak suretiyle yargı organınca belirleneceği kuşkusuzdur. İdari işlemin usulüne uygun tebliği ve bütün unsurlarıyla ilgililer tarafından öğrenilmesi; ilgililerin dava açma haklarını kullanmalarını ve açılan davanın da gereği gibi yargı mercileri önüne getirilebilmesini doğrudan etkiler. Bu anlamda; bir idari işlemin iptali istemiyle açılan davada usul ve esas yönünden hukuki denetim yapılabilmesi; işlemin içeriğinin tebliğe veya duyuruya ilişkin olarak düzenlenen belgeden kuşkuya yer vermeyecek şekilde açıkça anlaşılabilmesi halinde mümkündür. Uyuşmazlıkta; İdare Mahkemesince; davaya konu ÇED gerekli değildir kararının 28/03/2023 tarihine Bingöl Valiliği'nin ilan panolarında ve 30/03/2023 tarihinde Bakanlığın internet sitesinde yayınlandığının tespit edildiği, ancak projenin yapılacağı köyde, etki alanındaki yerleşim yerlerinde veya bağlı olduğu ilçesinde ilan edilip edilmediğine ilişkin kesin bir bilginin bulunmadığı gibi Dairemizce 25/11/2025 tarihinde yapılan ara kararına verilen cevapta da; davalı idare tarafından söz konusu projeye ilişkin ÇED gerekli değildir kararının 30 gün süreyle ilan edilmesi için ... Kaymakamlığına gönderildiği, ancak işlemin Kaymakamlık tarafından ilan edildiğine veya köy muhtarlığına gönderildiğine dair dosyaya herhangi bir bilgi-belge sunulamadığının görüldüğü, davacılar tarafından ise; ... Köyü'nde söz konusu projeye ilişkin inşaatın başlatılması amacıyla iş makinelerinin köye geldiği 06/07/2025 tarihinde söz konusu projenin ve dava konusu işlemin öğrenildiğinin belirtildiği anlaşılmıştır. Yukarıda belirtilen mevzuat hükmünde de belirtildiği üzere, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış gün, ivedi yargılamada otuz gün olduğu, bu sürenin, idari uyuşmazlıklarda, yazılı bildirimin yapıldığı veya ilanın yapıldığı tarihi izleyen günden başlayacağı hükme bağlanmıştır. Bu kural, idari işlemlerin idare tarafından ilgililere açık ve anlaşılır bir biçimde duyurulması ve bu işlemlere karşı idari yollara veya dava yoluna başvurmalarına olanak sağlama amacını taşımaktadır. Ancak, yazılı bildirim esas olmakla birlikte, kimi durumlarda bilgi edinilmesinin (ıttılanın) yazılı bildirimin sonuçlarını doğuracağı, dolayısıyla dava açma süresine başlangıç olarak alınacağı da Danıştay içtihatlarıyla kabul edilmiştir. Bu durumda, dava konusu işlemde belirtilen projenin gerçekleştirilmesi planlanan ... Köyünde veya projeden etkilenecek diğer yerleşim alanlarında ilan edilmemiş olması karşısında, yukarıda belirtilen ÇED Yönetmeliği'nde tanımlanan, ilgili halk kapsamında bulunan davacılar tarafından, projenin inşai faaliyetlerinin başlatılması amacıyla iş makinalarının ... Köyü'ne geldiği tarih olduğu ileri sürülen 06/07/2025 tarihinin öğrenme tarihi olarak kabul edilip dava açma süresinin de bu tarihten başlatılması gerektiğinden 05/08/2025 tarihinde açıldığı görülen davada süre aşımı bulunmayıp davanın esasının incelenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Temyiz isteminin kabulüne, 2.Temyize konu .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine, 4.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 14/01/2026 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. </body></html>