Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/3842 E. , 2025/6811 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2025/3842 Karar No : 2025/6811 TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) :: 1- ... 2- ... 3- ... 4- ... 5- ... 6- ... 7- ... 8-... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Batman ili, Merkez ilçesi, ... köyünde 76.Kısım Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında yapılan toplulaştırma işleminin ..., ..., ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin kısmının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; bilirkişi raporu ile dosyadaki diğer bütün bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu işlemin toplulaştırma işlemine dahil edilen taşınmazlar açısından yerinde tahsisinin yapıldığı, tahsisi yapılan taşınmazların mülkiyet, taşınmaz değer ve tarımsal verimlilik açısından önceki parsellere eşdeğer olduğu, kamu yatırım payı kesintisinin yasal sınırlar dahilinde yapıldığı, bu itibarla dava konusu toplulaştırma işleminin toplulaştırma amaç ve ilkelerine, dağıtım esaslarına, ilgili mevzuata ve hukuka uygun olarak yapıldığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacılar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Uzun yıllardır tarımsal faaliyette bulundukları ..., ... ve ... parsellerin toplulaştırma işlemi sonucunda hukuka aykırı biçimde farklı farklı yerlere dağıtılarak mülkiyet hakkının ciddi şekilde ihlal edildiği, yeni tahsis edilen parsellerin hem eski parsellere eşdeğer olmadığı hem de tarım yapmaya elverişsiz olduğu, toplulaştırma sonrası verilen parsellerin birbirinden kopuk farklı yerlerde olduğu ve kamuya ait (TPAO) yapıların bulunduğu yerde olduğu, bilirkişi raporunun eksik ve hatalı olduğu, ... ada ... parselin güncel durumuna göre değil, eski kayıt görüntüsüne dayanılarak değerlendirme yapıldığı, bu parsel üzerinde yapı bulunduğu gerçeğinin göz ardı edildiği belirtilerek, toplulaştırma işleminin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesi, işletilmesinin korunması, birim alandan azami ekonomik verimin alınması, tarım üretiminin sürekli olarak artırılması, değerlendirilmesi ve buralarda istihdam imkanlarının artırılması, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılması, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanması ve küçülmesinin önlenmesi amacına hizmet ettiği belirtilmektedir. Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı"nın "Yeni Parselasyon Planlarının Hazırlanması" başlıklı 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlanmasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması, umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi, toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi, parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında dikdörtgen olmasına ve en/boy oranının 1/3 1/7 arasında bulunmasına dikkat edilmesi, toplulaştırma yapılan köyler arasında sınır düzeltmesinin 3083 sayılı Kanunun 14. maddesine göre ve değer eşitliği sağlanarak yapılması, değişiklik yapıldığında köy sınırlarının yol, kanal gibi sabit sınırlara dayandırılmasına çalışılması, ancak zorunlu hallerde parsel sınırının köy sınırı olarak değerlendirilmesi, işletmeyi oluşturan maliklere ait arazinin bir arada değerlendirilebilmesi, maliklerin istekleri halinde tek parselde payları oranında adlarına hisseli olarak tescil edilmesi, parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi, arazi maliklerinden birden fazla ve komşu köylerde arazisi bulunanların arazilerinin ikamet ettikleri köyün sınırına yakın olacak şekilde planlanmaya çalışılması, blokların düzgün şekilli olmayan kısımlarına büyük parsellerin yerleştirilmeye çalışılması, düşük dereceli arazinin mümkün olduğu ölçüde eski sahiplerine bırakılması veya kendi aralarında toplulaştırılması, verasete iştiraklerden aynı maliklere ait olan arazinin bir işletme olarak değerlendirilmesi, davalı arazinin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilmesi, hisse uyuşmazlıkları giderilemeyen parsellerin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilerek eski maliklerine aynı hisselerle tescil ettirilmesi, bu araziden malik ve hisse oranları aynı olanların bir arada toplulaştırılabilmesi, Talimatın 9. maddesi kapsamında yer alan tesislerin bulunduğu parsellerin, planlamada öncelikle bulunduğu yerde bırakılmaya çalışılması hususlarının yerine getirilmesi gerektiği kuralına yer verilmiştir. İdare Mahkemesi'nce mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonrası düzenlenen Bilirkişi Raporu'nda, dava konusu kök parsellerle tahsis parsellerin endekslerinin benzer olduğu, aradaki farkın fazla tahsis yaparak denkleştirildiği, tahsislerin sınırlarında düzeltmeler yapılarak, blok planına uygun olarak kısmen eski yerinden tahsis yapıldığı, kamu yatırım payı kesintilerinde herhangi bir hatanın tespit edilmemiş olduğu, uygulamaya giren tüm parsellerden eşit oranda kamu yatırım payı kesintisi yapıldığı, endeksten dolayı bazı parsellerde artış bazı parsellerde azalmanın meydana geldiği, parselasyon planının blok planına uygun olarak hazırlandığı, 1/3- 1/7 arasında olması gereken en boy oranına dikkat edildiği, eski parsel yerinde oluşturulan parsellerin tarımsal mekanizasyona uygun ve elverişli olduğu, tahsislerin eski yerinden yapıldığı için eşdeğer olduğu, dava konusu taşınmaz üzerinde herhangi bir sabit tesisin varlığına rastlanılmadığı, tahsis edilen parsellerin mülkiyet, taşınmaz değeri, konumu ve tarımsal verim açısından eşdeğer olduğu tespitlerine yer verilmiştir. Dosyanın incelenmesinden; davacılar tarafından istinaf dilekçesinde toplulaştırma sonucu tahsis edilen yeni ... ada ... parsel üzerinde Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı'na ait yapıların bulunduğunun iddia edildiği, Tak-Bis tarafından yapılan incelemede de ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel üzerinde yapıların bulunduğunun görüldüğü, ancak gerek bilirkişi raporunda gerek Mahkemece bu yapılara ilişkin bir değerlendirme yapılmadığının görüldüğü, Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatının "Sabit Tesislerin Tespiti" başlıklı 9. maddesinde, toplulaştırma alanı ilanından sonra yapılan sabit tesislerin uygulamada dikkate alınmayacağı düzenlemesi dikkate alındığında, söz konusu parsellerdeki yapıların hangi tarihte yapıldığı ve kime ait olduğu açıklığa kavuşturularak ve davacı iddiaları karşılanarak gerekirse bilirkişiden ek bir rapor alınarak karar verilmesi gerekirken, aksi yönde davanın reddi yolunda verilen kararda hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Nitekim davacılar tarafından Batman ili, Merkez ilçesi, ... köyünde 76.Kısım Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında yapılan toplulaştırma işleminin ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin kısmının iptaline ilişkin açılan davada verilen ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih E:... K:... sayılı ret kararı, Danıştay Dördüncü Dairesinin 24/11/2025 tarih E:2025/3280 K:2025/6121 sayılı kararıyla bozulduğundan, aynı toplulaştırma işleminin diğer parsellere ait dava dosyalarıyla birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kabulüne, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 17/12/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi. </body></html>